وتـــــار
دادگاێ باڵاێ ناوه‌ندێ و مقه‌يه‌تى ده‌ستوور

دادگاێ باڵاێ ناوه‌ندێ و مقه‌يه‌تى ده‌ستوور


شه‌فه‌ق نيوز/ هه‌ر له‌ وه‌خت دامه‌زرانن دادگاێ باڵاێ ناوه‌ندێ له‌ عراق و جيوه‌جيكردن په‌يڕه‌وه‌يل ديموكراسى، ئى دادگا كار له‌بان داناين ده‌ستوور كردگه‌ وه‌ ئه‌وه‌گ ياسايگ دياره‌ له وڵات وه‌ل دامه‌زرانن دادگاێ ده‌ستوورێ له‌ عراق له‌ڕێ بنياتناين ريڕه‌وه‌يل ده‌ستوورێ و بنه‌ماێ جيگره‌وه‌يش دانا ئه‌را مقه‌يه‌تيكردن ده‌ستوور عراقى له‌ڕێ تايبه‌تمه‌ندێ له‌ شيه‌وكردن ده‌قه‌يل ده‌ستوورێ وه‌ خاسى وه‌ گووره‌ێ ياساێ دامه‌زراننى وه‌ شماره‌ێ 30 ساڵ 2005 و ده‌ستوور عراقى جيوه‌جيكرياگ ساڵ 2005 ك ده‌ق له‌بان تايبه‌تمه‌نديه‌يل دادگاێ باڵاێ ناوه‌ندێ كرد.

 

دادگاێ باڵاێ ناوه‌ندێ كاريش له‌بان ريڕه‌و سه‌روه‌رێ ده‌ستووريش كرد ك يه‌كيگه‌ له‌ ريڕه‌وه‌يل بنه‌ڕه‌تى له‌ ده‌وڵه‌ت ياسايى ك بنه‌مايه‌يل ياساێ ده‌ستوورى له‌تى باڵاس له‌بان بنه‌مايه‌يل تر ياسايى، هه‌ر وه‌و خاتريشه‌ بايه‌سه‌ له‌بان ده‌سڵاته‌يل گشتى پابه‌ند بوون وه‌ بنه‌مايه‌يل ده‌ستوور و حوكمه‌يلى، ك مادده‌ێ ١٣ له‌ ده‌ستوور عراقى ساڵ ٢٠٠٥ جه‌خت له‌وه‌ كرد ك ده‌ستوور جوور باڵاترين ياسايگ دياريه‌ له‌ عراق و په‌يڕه‌و ئه‌كريه‌ێد له‌ سه‌رانسه‌رێ وه‌بى جياوازێ.

 

دادوه‌رێ ده‌ستوورى عراقى جوور نوێنه‌رايه‌ى له‌ دادوه‌رێ دادگاێ باڵاێ ناوه‌ندێ كارايى خوه‌ێ ده‌رخست له‌ په‌يوه‌سكردن ده‌قه‌يل ده‌ستوورێ وه‌ بارودوخ تازه‌و ئاڵشتبوێ له‌ڕى نيشانداين رووح و كاره‌يل په‌ره‌داين و ده‌رخستن بار سياسى و ئابوورێ و كۆمه‌ڵايه‌تى، ئه‌ويش وه‌ شيه‌وكردن ده‌قه‌يل ده‌ستوورێ و ديارتين نموونه‌يش له‌بان ئه‌و مه‌سه‌له‌ ئه‌و رۆڵه‌ بوێ ك دادگاێ بالاێ ناوه‌ندێ نيشانێ دا له‌و كيشمه‌كيشه‌يله‌ ك روێدا له‌ ئه‌نجومه‌ن نوێنه‌ره‌يل له‌باره‌ێ دامه‌زرانن گه‌وراترين فراكسيۆن له‌ په‌رله‌مان و گوزاره‌ێ سه‌ركه‌فتن و حه‌ساره‌ت وه‌ نسبه‌ت ئه‌را كانديده‌يل و پابه‌ندبوينێ وه‌ رووح ده‌ستوور و بيلايه‌نى له‌ داين بڕياره‌يل دوير له‌ ده‌خاڵه‌تكارێ سياسى.

 

دادوه‌رێ ده‌ستوورى وه‌ تواناتره‌ له‌ چشته‌يل تر غه‌يره‌ خوه‌ێ له‌باوه‌ت مه‌سه‌له‌ێ شيه‌وكردن ده‌ستوور، ئه‌ويش له‌وه‌ر دو هووكار، يه‌كه‌ميان مه‌وزوعيه‌ت و بيلايه‌نى ك بڕيار ئه‌ياده‌ دادگاێ باڵاێ ناوه‌ندێ وه‌بى غه‌يرێ له‌ ده‌سڵاته‌يل و دويه‌ميش ئه‌و ماريفه‌ت زانستيه‌ ك ديرێده‌ێ له‌ ئسووڵ ياساو ئه‌و شاره‌زايى ته‌مامه‌ ك له‌لاێ دادوه‌ره‌يل وجوود ديرێد.

 

دادگاێ باڵاێ ناوه‌ندێ جوور دمبه‌س ئه‌مانيگيش كار كرد ئه‌را نواگيرى له‌ هه‌ر خراوه‌يگ يا ياساشكنێ و ده‌ستوور عراقى له‌ڕێ حوكم و ياساێ ده‌ستوورێ، چوينكه‌ ده‌ستوور عراقى نه‌خشه‌ێ ياسايى ڕيكردن ياسايه‌يل داناو ناده‌ستووريه‌ت بڕيگ له‌ ياسايه‌يليش ئه‌را جياوازێ شه‌ريعه‌ت ئسلامى، ئه‌ويش وه‌ ئه‌وه‌گ ئسلام ئايين ده‌وڵه‌ته‌و نه‌بايه‌د موخالفه‌ بكريه‌ێد و هه‌ناێ ك كيشمه‌كيشيگ سياسى روێ بيه‌ێد دوينيم ك دادگاێ ناوه‌ندێ كار له‌بان چاره‌سه‌ر ئه‌كا له‌ خسوومات وه‌گووره‌ێ ده‌ستوور عراقى له‌ڕێ مه‌شق چه‌ودێرێ له‌بان ده‌ستووريه‌ت ياسا و سيستمه‌يل جيوه‌جيكار و شيه‌وكردن ده‌ستوور و دژايه‌تى بڕگه‌يل فريه‌يگ له‌ چه‌ن ياسايگ، ئه‌ويش له‌وه‌ر ئه‌وه‌گ ناگونجيه‌ێد وه‌ل ده‌ستوور، يه‌يش بيجگه‌ په‌سه‌نكردن ئاكامه‌يل كووتايى هه‌ڵوژاردنه‌يل گشتى ئه‌را ئه‌ندامێتى ئه‌نجومه‌ن نوێنه‌ره‌يل و پويچه‌ڵكردن ئه‌ندامێتى بڕيگ له‌ ئه‌ندامه‌يل ئه‌نجومه‌ن نوێنه‌ره‌يل له‌وه‌ر سه‌رپيچيكردنيان له‌ ياساێ هه‌ڵوژاردن.

 

له‌و ياسايه‌يليشه‌ ك دادگاێ ناوه‌ندێ روێ وه‌ڕوييان بويه‌و، ياساێ دياريكردن ولايه‌ت سه‌رۆك ئه‌نجومه‌ن وه‌زيره‌يل و ئه‌و بڕگه‌يله‌ ك زه‌مانه‌ت حه‌جز كردياد و نواگيرى له‌ حه‌جز كرد له‌وه‌ر هه‌ر هووكاريگ و كار له‌بان بته‌وكردن ريڕه‌و جيايى ناونى ده‌سڵاته‌يل و سه‌روه‌خوه‌يى ده‌سڵات دادوه‌رێ عراقى كرد.

كازم عه‌بد جاسم ئه‌لزه‌يدى