ته‌قینه‌وه‌یل وه‌رده‌وام له‌ عراق تاكه‌ى؟

شفق نيوز

 

كیشمه‌كیش ئیسه‌ى مه‌زه‌وى ك ئیسه‌ وجوود دیرید له‌ ناوچه‌ى خوه‌رهه‌ڵات ناوین، پاڵنه‌ر و رینمایه‌گه‌ى ئاشكراس، وه‌لى ئه‌وه‌ك نادیاره‌ ئه‌وه‌سه‌ ك ته‌نیا عراق بووده‌ مه‌یدانیگ واز ئه‌ڕاى و جه‌نگ له‌ناوبردن رژیم له‌تى نه‌ودو ته‌نیا ئه‌وه‌ نه‌ود ك وازیزانه‌یل توانادار شه‌ڕ له‌ هاووڵاتیه‌یلیان دویره‌و بخه‌ن وه‌ره‌و مه‌یدانه‌گه‌. ئنجا ئایا جى باوه‌ڕه‌ ك قوربانى له‌عراق ئه‌وه‌نه‌ى قوربانى سوریه‌ بوود یا فیشتر له‌لى ك ئیسه‌ له‌بان خاكه‌گه‌ى جه‌نگ كاولكاریه‌؟

ئیمه‌ ناخوازیم بچیمنه‌ بندروس باسكردن پیكهاته‌ى ملله‌ت عراق و ناوچه‌گه‌ وه‌شیوه‌یگ گشتى له‌ڕوى مه‌زه‌وى ك بویه‌ یه‌كیگ له‌و بنه‌مایه‌یله‌ ك سیاسه‌تگشتى جه‌هانى پشت وه‌پى به‌ساگه‌و ئه‌وانه‌ك پشتگیرى له‌لى كه‌ن له‌ناوچه‌گه‌، وه‌نا ئایا راسه‌ ك ئه‌مریكا وه‌رگرى له‌ ئخوان مسرى بكا له‌وه‌ر خاتر چه‌وه‌یل سیه‌ى مسریه‌یل و دیموكراسى له‌وه‌رانوه‌ر پشتیگیرى ژیر وه‌ژیرى ئه‌را ئیران ئه‌را مه‌ندنه‌وه‌ى ئه‌و حوكم له‌باربریاگه‌ جوور ئه‌وه‌ك دیار و ئاشكراس؟ وه‌لى بار خیزانى و ناوخوه‌یى عراقى ك ده‌سمیه‌ت وه‌رده‌وامى حاڵه‌ته‌گه‌ ده‌ید له‌بان ئى مه‌سه‌له‌، هه‌ر هه‌مان ئه‌و ریداینه‌سه‌ ك ساڵه‌یل فریه‌یگ وه‌رجه‌ ئیسه‌ بوى له‌ئاكام فكره‌و ئه‌قڵیه‌ت عراق و ئاست رووشنهویرى ئاڵشت نه‌كریاگ ئه‌را ماوه‌ى دریژیگ ، ك هه‌رچه‌نى ئاڵشت و ئوڵشت فریه‌یگیش له‌ قوناغه‌یل یه‌ك له‌شوون یه‌ك رویدا له‌ناوچه‌گه‌ وه‌تایبه‌ت له‌ ژیان ملله‌ته‌یل و هه‌ر ماوه‌یگ ده‌رئه‌نجامیگ له‌لى كه‌فته‌و.

گرفت ها له‌ورا ئیمه‌ دویاى وه‌دیكردن هووكاره‌یل ناوخوه‌یى و ده‌ره‌كى، باوه‌ڕمان ئه‌وه‌سه‌ ك ئى حاڵه‌ته‌ هه‌ر وه‌رده‌وام مینید له‌ساى ئى بار سیاسیه‌ له‌ناوچه‌گه‌، ك یه‌یش ره‌شبینى فیشتر وه‌پیمان به‌خشید و نیه‌یلید بگه‌ردیمنه‌ شوون چاره‌سه‌ر، وه‌نا ئیمه‌ تویه‌نیم بویشیم ئى فشاره‌یله‌ تواناى كه‌مه‌وكردنیان دیریم نه‌ك وه‌ دار جادوو، به‌ڵكوو له‌ڕى سیاسه‌ت و حوكم خاس و گونجیاگ ئه‌را ئى ماوه‌ وه‌ل ده‌سنیشانكردن خاستر نه‌ك وه‌ى جووره‌ كیشمه‌كیش مه‌زه‌وى و نه‌ته‌وه‌ییه‌، به‌ڵكوو دویر له‌و گشت هویر وڕایه‌یله‌ خراوه‌ ك كاریگه‌رى دیرن له‌بان فكر ئاده‌میزاد.

ئنجا ئه‌را جیوه‌جیكردن ئى مه‌سه‌له‌یشه‌ هه‌وه‌جه‌ وه‌ چه‌ن كه‌ره‌سه‌یگ دیریم تا بتویه‌نیم وه‌گووره‌ى ئه‌وه‌ زه‌مینه‌سازى ئه‌راى بكه‌یم وه‌خاتر گامناین یه‌كه‌م گامیگ ك شایه‌ت بكه‌فیده‌ بان سكه‌ى راسكانى خوه‌ى ئه‌را راسه‌وكردن ریڕه‌وه‌گه‌، هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش كه‌سانیگ شایه‌ت بپرسن ئى كاره‌ چوین بوود له‌واقع؟ ئیمه‌ ئویشیمنه‌ پیان نه‌ك وه‌ خه‌یاڵه‌و هویر له‌ى چاره‌سه‌ر بكریه‌ید، ئى مه‌سه‌له‌ بایه‌سه‌ بایه‌سه‌ دویر له‌ به‌رژه‌وه‌ندى بوود یا بایه‌سه‌ به‌رژه‌وه‌ندى هاوبه‌ش له‌وه‌ر بگیریه‌ید دویر له‌ دروشم و بایه‌سه‌ دقه‌ت له‌بان چاره‌سه‌ر بنه‌ڕه‌تى بكریه‌ید ك گرینگه‌ له‌لاى هه‌رسێ پیكهاته‌ى سه‌ره‌كى شیعه‌و سنى و كورد وه‌بى خیانه‌ت بخه‌نه‌ پاڵ ئه‌وانه‌ك فكره‌یل واقعى ئه‌خاده‌ روى و شایسته‌ى جیوه‌جیكردن بوود. ئنجا شایه‌ت كه‌سانیگ بویشن ده‌وڵه‌ته‌یل ناوچه‌گه‌ مادام ده‌س له‌ دروسكردن كیشه‌گه‌ دیرن جوور ئه‌وه‌ك ئیسه‌ دیار ده‌ید ك چوین گرووپ و فراكسیۆن و حزبه‌یل وه‌ نیاز پاكیگه‌و نیین وه‌ل یه‌كا، بایه‌سه‌ بزانید چوین وه‌ گرینگیه‌و ته‌ماشاى مه‌سه‌له‌گه‌ بكه‌ن، هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش وه‌پیان ئویشیم وه‌دیكردن چاره‌سه‌ر ئه‌را له‌باربردن رویداگه‌یل خراو مه‌حاڵ نیه‌و نه‌بایه‌د وه‌ خه‌یاڵ تاریف بكریه‌ید ك ئه‌ویش له‌ڕى به‌رژه‌وه‌ندى هاوبه‌ش ك هه‌میشه‌ خوه‌ى چه‌سپنید له‌بان گشت، وه‌لى ئه‌یه‌ چوین بوود؟ ئه‌را ئه‌یه‌یش ئویشیم دویاى ئه‌وه‌ك گشت مه‌ردم ره‌سنه‌و له‌وه‌ك دى چاره‌سه‌ر نیه‌ ته‌نیا مه‌گه‌ر وه‌ ریخوه‌شكردن و وازهاوردن له‌ به‌رژه‌وه‌ندى خودى، وه‌لى یه‌یش چوین بوود؟ یه‌یش بیگومان ئه‌وه‌سه‌ ك ئه‌و جووره‌ به‌رژه‌وه‌ندیه‌یله‌ بكه‌فنه‌ ژیر فشار ملله‌ت و ئاكام ئه‌و هاوكیشه‌یل سیاسى ك خوه‌ى چه‌سپنید.

له‌یرایش ئویشیم ئى چاره‌سه‌ریشه‌ نه‌بایه‌د ته‌نیا له‌روى ناوخوه‌ییه‌و جیوه‌جى بوود وه‌بى به‌شداریكردن ناوچه‌گه‌و ئه‌وانه‌ك كاریگه‌رى سه‌ره‌كى دیرن و وه‌بى ره‌سین ئه‌را باوه‌ڕ خاسیگ وه‌و خاتره‌. ماناى ئه‌وه‌سه‌ كۆنگره‌ى گشتى ده‌وڵه‌ته‌یل ناوچه‌گه‌ له‌باوه‌ت عراق و له‌یه‌كڕه‌سینه‌وه‌ى ناوخوه‌یى له‌بان چاره‌سه‌ر واقعى و پشتبه‌سانن وه‌ خاڵه‌یل بنه‌ڕه‌تى، سه‌ره‌تاى گام دروسیگه‌. وه‌لى ئه‌گه‌ر گشت لایه‌نیگ تومه‌تبار ئه‌و لایه‌نه‌گه‌ بكاو وه‌ هووكار و كار ئه‌را ده‌س ده‌ره‌كى بكاو نه‌گه‌ردیده‌ شوون چاره‌سه‌ر گه‌نجیاگ، ئه‌وه‌ بیگومان ئیمه‌ هه‌ر وه‌ى حاڵه‌و مینیم ك چه‌ناى چه‌ن ساڵه‌ وه‌پیه‌و ناڵنیم.

وه‌ل ئه‌وه‌یشا تویه‌نیم بویشیم، به‌ڵى ئه‌گه‌ر تویه‌نستیم بویشیم قه‌ده‌ر خوه‌ى له‌بانمان چه‌سپنید و بتواید عراق هه‌ر له‌ى گرفته‌ بوود له‌شوون ئاڵشتكارى و ئاشكراكردن بڕیگ له‌ هووكاره‌یل و مه‌سه‌له‌یل ناوخوه‌یى، ئه‌وه‌ بیگومان ئویشیم هه‌وه‌جه‌ وه‌ ماندیلا یا غاندى و مارتن یا هه‌ركه‌سیگ تر دیریم ك گشت پیكهاته‌یل باوه‌ڕ وه‌پى داشتوون وه‌خاتر وه‌دیكردن چاره‌سه‌ر، وه‌نا مه‌ندنه‌وه‌ى متمانه‌ وه‌رده‌وام نیه‌ود له‌عراق ئه‌گه‌ر له‌ى رویه‌و گام نه‌نریه‌ید، ئنجا ئه‌و دادڕه‌سه‌ كى بوینیده‌وه‌ى و چوین ده‌ركه‌فید و گشت مه‌ردم جوور یه‌ك باوه‌ڕ وه‌پى داشتوون؟ بیگومان یه‌یش خواست و سه‌ره‌تایه‌یل خوه‌ى دیرید، ئنجا خوه‌شبه‌ختییش ها له‌ورا ك عراقیش ئه‌قڵیه‌ته‌یلیگ له‌تى هه‌س ك توانى خود ده‌رخستن و چه‌سپانن دیرید له‌ قوناغ گونجیاگ و ئیمه‌یش چه‌وه‌ڕى ئه‌كه‌یم تا ملله‌ت ئیجووره‌ كه‌سه‌یلیگ هه‌ڵوژنن.

عیماد عه‌لى

ج . أ