شار ده‌ربه‌ندیخان

شفق نيوز

ملوانكیگ جوان كریانه‌سه‌ گه‌ردن ئه‌و شاره‌، ده‌ربه‌ندیخان مه‌رز ئیران و عراقه‌، له‌ئاست عراق كه‌فیگه‌ خوه‌رهه‌ڵات شار به‌غداى پایته‌خت وه‌ دویرى (270كم)، باشوور خوه‌رهه‌ڵاتیشى شار سلێمانیه‌ وه‌ دویرى (67كم)و باكوور خوه‌رهه‌ڵاتى شار كه‌لاره‌ وه‌دویرى (77كم).

خه‌ڵك شاره‌گه‌ باس له‌وه‌ كه‌ن ك له‌ساڵ 1937 ریگه‌ى سلێمانى ده‌ربه‌ندیخان له‌ عه‌ربه‌ته‌وه‌ ده‌س وه‌پیكردگه‌و له‌ باشووره‌وه‌ له‌ جه‌له‌ولاو كوڵه‌جۆ ئه‌را ده‌ربه‌ندیخان، ئنجا ڕیه‌گه‌ فره‌ سه‌خت بویه‌و هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش (تى ئێن تى) وه‌كار هاوردنه‌ ئه‌را ته‌قاننه‌وه‌ى كوچگه‌یل بان ڕییه‌گه‌و كارگه‌ر له‌تى كار كردگه‌ وه‌ ڕووژانه‌ى 40 فلس و شوون له‌یوا داشتگه‌ وه‌پى وتنه‌ (شه‌یتان بازاڕ) ك له‌وه‌ر چاڵ و چوڵى و دڕگ كه‌س نه‌تویه‌نستگه‌ وه‌بى زه‌ره‌د وه‌پیا گوزه‌ر بكا.

گرنگترین ئه‌و ڕیه‌یله‌ ك بوینه‌سه‌ هووكاریگ ئه‌را ئاوه‌دانى شاره‌گه‌، ئه‌ویش ڕى (ده‌ربه‌ندیخان – سلێمانى)بویه‌ ك كوناگه‌ى ده‌ربه‌ندیخان كه‌فیگه‌ بان ئه‌و ڕیگه‌و ناوچه‌ى شاره‌زوور و سلێمانى و گه‌رمیان به‌ساسه‌ یه‌كه‌وه‌، له‌باشووره‌وه‌ پیه‌ڵ دێوانه‌ ك شار ده‌ربه‌ندیخان و كه‌لار به‌سیگه‌ یه‌كه‌وه‌، له‌باشوور خوه‌رهه‌ڵاتیشه‌وه‌ پیه‌ڵ ژاڵه‌ ك ئاوایه‌یل ئه‌وبه‌ر سیروان تا مه‌رز ئیران به‌سیگه‌ ده‌ربه‌ندیخانه‌وه‌، له‌ باكوور خوه‌رهه‌ڵاتیش ڕیگه‌ بان وه‌به‌ربه‌سه‌گه‌ ك ناوچه‌ى زمناكۆ و شمێران نزیكه‌و ئه‌كا، له‌به‌ش خوه‌رئاوایش پیه‌ڵیگ تر هه‌س له‌بان چه‌م دێوانه‌ و ناوچه‌ى قه‌ره‌داغ به‌سیگه‌ ده‌ربه‌ندیخانه‌وه‌. سه‌ره‌تاى دامه‌زرانن و ئاوه‌دانبوینه‌وه‌ى شار ده‌ربه‌ندیخان چووگه‌وه‌ ئه‌را ساڵ 1954، چوینكه‌ له‌و ساڵه‌ ده‌س كریاسه‌ دروسكردن یه‌كه‌م تنێل وه‌ل دروسكرن وه‌ربه‌سه‌گه‌ ك له‌لایه‌ن كومپانیایگ ئه‌مریكیه‌وه‌ وه‌ناو(دى – كه‌ى – سى) دروس كریاگه‌. له‌باوه‌ت تنێل ژویه‌ر ڕیگه‌ى ده‌ربه‌ندیخان سلێمانى، ئه‌ویش له‌كووتایى په‌نجایه‌یل سه‌ده‌ى وه‌رین ده‌س كریاسه‌ دروسكردنى له‌لایه‌ن كومپانیایگ فره‌نسیه‌وه‌، ك دریژیه‌گه‌ى (720)مه‌تره‌و له‌یوا باس كه‌ن چوار كارگه‌ر له‌ دروسكردنى گیان له‌ده‌سدانه‌. له‌باوه‌ت وه‌ربه‌س(سد ده‌ربه‌ندیخان)یش یه‌كیگه‌ له‌ پرووژه‌ى ئاویارى جوان كوردستان ك دیمه‌ن جوانیگ  دیریگ و ئاده‌میزاد له‌ نزیكیه‌وه‌ هس وه‌ جوانى سروشت كوردستان ئه‌كا. ئى وه‌ربه‌سه‌ نزیكه‌ى (5) كیلۆ مه‌تر له‌ شاره‌گه‌وه‌ دویره‌و كه‌فته‌سه‌ ناونى دو كویه‌ى مل به‌رز ، كویه‌ى زمناكۆ له‌به‌ش باشوور خوه‌رهه‌ڵات و كویه‌ى قاشتى له‌ باكوور خوه‌رئاوا. ئى وه‌ربه‌سه‌ له‌ رووژ 23 / 11 / 1961 له‌ ئاهه‌نگیگ گه‌ورا سه‌رۆك ئه‌وساى عراق عه‌بدولكه‌ریم قاسم وازى كرد.

بیجگه‌ ئه‌وه‌یش قه‌یرى ئاوایى كورده‌وارى له‌ ده‌روه‌ر ئى وه‌ربه‌س ده‌ربه‌ندیخانه‌ ژیه‌ن وه‌ك ئاوایه‌یل ناوچه‌ى شمێران و زمناكۆ تا ڕه‌سیگه‌ ناوچه‌ى شاره‌زوور له‌ باكوور خوه‌رهه‌ڵات و ئاوایه‌یل ژاڵه‌نا و كوێره‌ك له‌ باشوور و شار ده‌ربه‌ندیخان و كویه‌نه‌ ئاوایى سه‌لیم پیرگ له‌به‌ش خوه‌رئاوا.