زووان خوه‌مان بكه‌يمه‌و خاوه‌ن

شفق نيوز

چنه‌ رووژێگ، بڕێگ له‌ خوه‌نه‌واره‌يل به‌نگالی له‌ وه‌رايوه‌ر يه‌گ بتويه‌نن وه‌ زووان خوه‌يان بخوه‌نن، له‌ لای پۆليس پاكستانه‌و ته‌قه‌ له‌ ليان كرياو گيان پاك خوه‌يان له‌رێ زووان داڵگی له‌ده‌سدان.

 

ئمجا دويای ئه‌ی خوين رشيانه‌ ك به‌های گيان چه‌ن خوه‌نه‌وار بوی، به‌نگاليه‌يل تويه‌نستن ماف خوه‌يان ئه‌را خوه‌نسن و نويسان وه‌ زووان خوه‌يان وه‌ده‌س بارن. هه‌ له‌ی باوه‌تيشه‌و، ئمجا له‌ لای يۆنسكۆوه‌و ئه‌ی رووژ وه‌ رووژ زووان داڵگی ناو له‌لێ نرياو بويه‌ رووژێگ جه‌هانی.

ئيرنگه‌ ئه‌وه‌گ دياره‌ يه‌سه‌، وه‌ختێگ چه‌و له‌ مێژوو ئه‌ی رووژه‌ بكه‌يم، دوينيمن كورد وه‌رجله‌ ئه‌ی مێژووه‌ ئه‌را ره‌سين وه‌ مافه‌يل بنه‌وايی خوه‌ی خه‌بات كرديه‌ ك له‌ بان گشتيانه‌و زووان داڵگی و فه‌رهه‌نگ خوه‌یه‌(زانيم هه‌ر فه‌رهه‌نگێ يه‌كم فاكتێ زووانه‌و زووان وێژه‌ خه‌لق ئه‌كا و له‌شوون خوه‌ی چشته‌يل تره‌ك چوی هونه‌ر و ته‌مام بواره‌يل تره‌ك داگرێد، تيه‌ێد). كورد وه‌درێژی مێژووێگ خه‌بات كرديه‌ ئه‌را ئه‌ی حه‌قه‌يل نه‌ته‌وه‌يی، له‌بان و له‌ هه‌ر پرۆگه‌رامێگ، يه‌كم باسێ، باس زووان بويه‌. وه‌لی دوينيمن، ئه‌گه‌ر له‌ به‌نگاڵ، چه‌ن خوه‌نه‌وار گيان ئه‌رای له‌ده‌سدان و وه‌ماف خوه‌يان ره‌سين، ئيمه‌ هێمان ئه‌را ئه‌ی حه‌ق سروشيتمانه‌ خوينمان رشيه‌يدو وه‌ سه‌دان هه‌زارگيان ئه‌را دايمه تا نيمچه‌ حه‌قێگ له‌لێ گرتيمه‌سه‌و باوش.

ئمجا له‌ی باوه‌ته‌و، وه‌ تايبه‌ت زووانه‌گه‌مان، هێمان له‌ت له‌ته‌و زووانێگ يه‌ك ‌پارچه‌ نيه‌ وه‌سه‌ريه‌گ له‌يوايشه‌سه‌، كار خاسه‌گه‌يشێ ها له‌وره‌گ ئيهتمام دريايه‌ وه‌ زاراوه‌يل كوردی. له‌ئه‌ی ئيهتامه‌ ك دريايه‌، دو زاراوه‌ی كورمانجی و سۆرانی خاس گه‌شه‌ كردنه‌، وه‌لی زاراوه‌گه‌ی ئيمه‌ هێمان هه‌ژاره‌و نه‌ره‌سيه‌سه‌ ئه‌و ئاست‌ ده‌وڵه‌مه‌نده‌ ك ديرێد. ئه‌را؟ هه‌ر ئه‌وجووره‌گ زانيم ئه‌ی زاراوه‌ی ئيمه‌ وه‌ مه‌مه‌ره‌يلێ چ سياسی يا ئايدلۆژيای ئايينی و يا مووده‌يل تره‌ك، نه‌تويه‌نستيه‌ له‌ مه‌رجێگ قسيه‌وه‌پێ كردن بايد وه‌ره‌و نويسانن. ئه‌را يه‌ دوينيمن چوين ك ئه‌ی زاراوه‌ وه‌ شێوه‌ێگ سينه‌وه‌سينه‌ تا ئيسه‌ هاتيه‌ و مه‌نيه‌سه‌ی، وه‌لی ئيسه‌يش ده‌رفه‌تێگ هاتيه‌دی و بايه‌د وه‌ ئه‌وده‌س گرتن قه‌ڵه‌م له‌ ئه‌و مه‌رجه‌ درايدو، بووده‌ به‌ڵگه‌ تا وه‌چه‌و بوينيه‌يدو ئه‌ڵاتنێگ ئه‌را خوه‌ی دروس بكا تا نه‌سڕيه‌يه‌ده‌و.

له‌ی چنه‌ مه‌رجێگ ئيسه‌، ئاماره‌يل نيشان ده‌ن ك ٦٠٠٠ هه‌زار زووان له‌جه‌هان هه‌س و هه‌ر رووژيش ٥٥ زووان هاله‌ مه‌رج له‌ناوچێن، مه‌مه‌ر سه‌ره‌كی له‌ناوچێن ئه‌ی زووانه‌يليشه‌ يه‌سه‌ ك ئه‌ی زووانه‌يله‌ فره‌ ليان زووان كتاو و نويسانن نين و ئه‌رايه‌ وه‌ختێگ نيه‌ونه‌ وه‌ به‌ڵگه‌و كار له‌ سه‌ريان نيه‌كرياس، له‌ناوچن. خوو ئينگه‌ ك ئه‌ی نيمچه‌ ده‌سڵاته‌گ ديريمن و ئه‌ی ئازاديه‌ ئه‌رامان هاتيه‌سه‌ دی، بايه‌د ئه‌ی ده‌رفه‌ته‌ خاس وه‌ كارێ باريم و نه‌يليمن زووانه‌گه‌مان كزه‌و بوود.

له‌ بنه‌وايل ناسين هه‌ر نه‌ته‌وه‌ێگ زووانيه‌، وه‌ختێگ كه‌سێگ بوينيد ك له‌ ت بێگانه‌يه‌، وه‌ل يه‌كم قسيه‌كردنيا، ناسينێگ له‌لاد دروس ئه‌ده‌ی و پێ ئوشيد هن كام جا يه‌ سه‌ر وه‌ كام نه‌ته‌وه‌يه‌. ئينگه‌ ئيمه‌ی كورد ك وه‌ ساڵان درێژێگ چه‌وسيايمه‌و سته‌م له‌ليمان كرياو كريه‌يديش و ئه‌را ئه‌ی ماف فره‌ سروشيته‌ ك له‌ليمان زه‌فت كرديون، دايمه‌ كويه‌يلا و خوين ژن و مناڵ و گه‌ورا و بويچگمان رشانن، يه‌ بايه‌د له‌ وه‌رچه‌ومان بوود ك هه‌وه‌جه‌ وه‌يه‌سه‌ ك بايخێگ فێشتره‌ك له‌يه‌ به‌يمه‌ زووانه‌گه‌مان. قسيه‌كردن وه‌ زووان داڵگی ئوتۆماتيك وه‌په‌ی سروشت زووان و قسيه‌كردن، ئه‌ڵدگه‌ردنێگه‌و وه‌ره‌و مليكان و نيشتمانێگ ك‌ باوگ و باپيره‌يل ئيمه‌ وه‌ ئه‌ی زووانه‌گ وه‌پێ قسه‌يه‌كه‌يم ئه‌رامان له‌تێ وه‌جی هێشتنه‌. ئيرنگه‌ وه‌خت وه‌ هاتيه‌ وه ‌له‌وه‌رچه‌و گرتن ژيان مۆدێرنێگ هه‌س و چنگ كوتاسه‌ سه‌ر ته‌مام جه‌هانا، نيه‌يلم ئه‌ی ئه‌مانه‌ته‌ له‌ ناوبچوود، چوين ك وه‌ل له‌ناوچينيا ك ناسنامه‌ی ئيمه‌سه‌‌، فه‌رهه‌نگ و ره‌نگ نه‌ته‌وه‌ی پاكه‌و دۆ و دی نيه‌منێده‌ی.

ئمجا ئه‌را يه‌گ له‌ ناونه‌چيم و ئه‌یزوان ئه‌زيزمانه‌ بپريزيمه‌ و نه‌يليم له‌ ناوبچوو، بايه‌د وه‌ پێ قسيه‌ بكه‌يم و بنويسيم ووه‌ مناڵه‌يل خوه‌مان يای به‌يم تا له‌ نوای لافاو مۆديڕنيته‌و له‌ناوچێن گليه‌و به‌يم و نه‌يليم ئه‌ی ده‌سكه‌فته له‌ده‌س بچوو ك له‌ هه‌ورازه‌يل و مله‌يل مێژوو هاتيه‌سه‌و بان و ره‌سيه‌سه‌ ده‌س ئيمه‌.

شوڕش شاواز