مووچه‌و بودجه‌

شفق نيوز

  بودجه‌ى حكوومه‌ت هه‌رێم كوردستان ساڵانه‌ له‌ بودجه‌ى گشتى حكوومه‌ت عراقه‌و دابین كریه‌ید ك ریژه‌ى 17% بودجه‌ى گشتى عراقه‌، بیگومان دویاى وه‌رگرتن خه‌رج سه‌روه‌رى هه‌ر چوار ده‌سڵاته‌گه‌ى ده‌وڵه‌ت عراق، وه‌ یه‌یش ریژه‌ى به‌شه‌ بودجه‌ى هه‌رێم كه‌مه‌و بوود ئه‌را نزیكه‌ى 11 یا 12% بودجه‌ى گشتى، ك یه‌یش وه‌ وه‌رده‌وام مایه‌ى گله‌ییكردن حكوومه‌ت هه‌رێمه‌ له‌ حكوومه‌ت ناوه‌ندى.

ئه‌وه‌م خوازیاریم له‌ى باوه‌ته‌ قسه‌ له‌بانى بكه‌یم، ئه‌ویش دابه‌شكردن بودجه‌ى هه‌رێمه‌ له‌بان دام و ده‌زگاو لایه‌ن و ریكخریاگه‌یل، حكوومه‌ت هه‌رێم كوردستان ساڵانه‌ بودجه‌ى هه‌رێم دابه‌ش ئه‌كا وه‌ ریژه‌ى 70% ئه‌را خه‌رج وه‌كاربردن و ریژه‌ى 30% ئه‌را خه‌رج وه‌به‌رهاوردن.

خه‌رج وه‌كاربردن و ئه‌و هه‌مگه‌ خه‌رجه‌یله‌ ك ئه‌را ته‌واوكردن كاروبار دام و ده‌زگایه‌یل حكوومه‌ت هه‌رێمه‌، خوه‌ى له‌ مووچه‌ى كارمه‌نده‌یل دوینیده‌و. ئمجا مه‌رام ئیمه‌ له‌ى باسه‌ ئه‌وه‌سه‌ ك رووشناییگ بخه‌یمنه‌ بان چوینیه‌تى دابه‌شكردن ئه‌و خه‌رجه‌یل وه‌كاربردنه‌ ك 17% بودجه‌ى هه‌رێمه‌. پیشبینى ئه‌وه‌ ئه‌كه‌یم ریژه‌ى فیشتر له‌ 60% خه‌رج وه‌كاربردن ئه‌را خه‌رج مووچه‌و كارمه‌نده‌یل چوود، یه‌یش بیجگه‌ ئه‌وه‌ك جارجاریگ حكوومه‌ت له‌ خه‌رج وه‌به‌رهاوردن پویل خه‌رج ئه‌كا ئه‌را خه‌رج وه‌كابردن.

ئاماره‌یل نافه‌رمى ئه‌وه‌ ده‌رخه‌ن ك حكوومه‌ت هه‌رێم نزیكه‌ى 640هه‌زار كارمه‌ند دیرید، یه‌یش وه‌ ماناى نزیكه‌ى 23% جه‌م گشتى كارمه‌نده‌یل عراق، بیگومان یه‌یش مایه‌ى مه‌یلكیشان و شیه‌وكردنه‌. وه‌ل ئه‌وه‌یشا دوینیم حكوومه‌ت هه‌رێم ساڵانه‌ وه‌ گووره‌ى یاساى بودجه‌ى عراق ریژه‌ى 17% دامه‌زراننى په‌سه‌ن ئه‌كا، ك یه‌یش بیجگه‌

سه‌رڕیژى له‌ كارمه‌نده‌یل حكوومه‌ت، وه‌لى حكوومه‌ت هه‌رێم كار وه‌پى ئه‌كاو ساڵانه‌ له‌ ڕى وزاره‌ت پلانداناینه‌و فۆرم دامه‌زرانن پیشكه‌ش ئه‌كریه‌یده‌ ده‌رچگه‌یل زانكۆ و په‌یمانگا و هاووڵاتیه‌یل.

وه‌ گووره‌ى شیه‌وكردنیگ زانستى ك له‌لایه‌ن دكتۆر محه‌مه‌د ره‌ئوف له‌ زانكۆى سلێمانیه‌و ئه‌نجام دریاگه‌، له‌ په‌نج كارمه‌ند حكوومه‌ت چواریان زیایه‌ن، یه‌یش وه‌ زووان ئابوورى وه‌ ماناى ئى چوار كارمه‌نده‌ چنه‌ خانه‌ى بیكارى شاریاگه‌و ك یه‌كیگه‌ له‌ شیوازه‌یل مه‌ترسیدار بیكارى و ریژه‌ى به‌رهه‌مدار تاكه‌كه‌سى له‌ پرووسه‌ى به‌رهه‌مهاوردن نزیكه‌و ئه‌كا له‌ سفر، ك ئه‌تویه‌نیم بویشیم یه‌یش ریژه‌ى گه‌ورایگ له‌ كارمه‌نده‌یل ئه‌گریده‌و.

یه‌یش بیجگه‌ وجوود نزیكه‌ى یه‌ك ملیۆن و چوارسه‌د هه‌زار مووچه‌خوه‌ر كوردستان ك هه‌ر ریژه‌یگ له‌ژیر ناونیشانیگ دانریاگه‌. ئمجا وه‌ شیوه‌یگ گشتى ئه‌تویه‌نیم بویشیم هه‌رێم كوردستان كومه‌ڵگایگه‌ فیشتر له‌ 80% له‌لى پشت وه‌ مووچه‌ به‌سید، ك ئه‌گه‌ر ته‌ماشا بكه‌یم دوینیم مه‌ردم هه‌رێم نزیكه‌ى 5 ملیۆن كه‌سه‌و ئه‌گه‌ریش له‌یوا بوود ئه‌وه‌ بیگومان هه‌ر خیزانیگ و مووچه‌خوه‌ریگ كه‌فیده‌ وه‌رى.

دویاخریش ئویشیم ئه‌گه‌ر مووچه‌ نه‌ود یا جوور ئى قه‌یران ئیسه‌و ئه‌گه‌ر مووچه‌ دویا بكه‌فید له‌ واده‌ى دیاریكریاگ خوه‌ى، ئه‌وه‌ ماناى ئه‌وه‌سه‌ چالاكیه‌یل ئابوورى سسه‌و بوون و جووریگ له‌ قه‌یران ئابوورى و كومه‌ڵایه‌تى و ده‌روینى و جارجاریگیش سیاسى دروس بوود، ماناى ئه‌وه‌سه‌ ئه‌تویه‌نیم بویشیم مووچه‌ یه‌كسانه‌ وه‌ ژیان.

سه‌ركۆ یونس

ج . أ