قه‌ره‌ته‌په‌ یا دووڵ نارێن

شفق نيوز

دیاله‌س،كه‌فتیه‌سه‌ دویرى 25 كیلۆمه‌ترى باكوور خوه‌رئاواى شار خانه‌قین و دویرى 100كیلۆمه‌ترى خوه‌رهه‌ڵات شار باقووبه‌. قه‌ره‌ته‌په‌ جویر ئه‌وه‌ك شاره‌زایه‌یل باس له‌لى كه‌ن، چه‌نیگ ئه‌را كوردستان پایه‌ى بویچگیگه‌ له‌ڕوى ئدارى و داهات و له‌ هه‌مان وه‌خت شماره‌ى مه‌ردمه‌گه‌یشى كه‌مه‌، وه‌لى له‌ڕوى پایه‌ى جیوگرافیاى سیاسیه‌و، قه‌ره‌ته‌په‌ بوود بكریه‌ێده‌ سه‌نگ ده‌سڵات و قه‌ڵه‌مڕه‌وى ئه‌را ده‌سڵات كوردى.

قه‌ره‌ته‌په‌ له‌ڕوى تاریخییشه‌و، بنگه‌یگ خاس و گرنگ  بویه‌و گره‌نتى ریگه‌ى سوڵتانى بویه‌و سه‌ره‌ڕى كه‌ركووك بویه‌ له‌ناونى كه‌ركووك و جه‌له‌ولا.

قه‌ره‌ته‌په‌ ناوچه‌یگه‌ ته‌ختایى له‌ بنار حه‌مرین ك سه‌رپه‌رشى گشت ده‌یشت نارێن و كه‌شكۆل ئه‌كا، ك وه‌ دریژایى تاریخ بنگه‌یگ سه‌ربازى بویه‌، وه‌لى له‌شوون سه‌ده‌ى 20 و ده‌سوه‌پیكردن سه‌ده‌ى 21 بویه‌سه‌ شوون نیشته‌جى و بنه‌و بارگه‌ى خیزانه‌یل جووراوجوور و كورد و عه‌ره‌ب و توركمان.

قه‌ره‌ته‌په‌ ئه‌گه‌ر جوور ناوه‌گه‌ى ته‌ماشاى بكه‌یم، جویر ناویگ توركیه‌و مه‌ردمانیگیش باوه‌ڕیان له‌یواسه‌و ئویشن گوایا ئى ناوه‌ له‌(كراخ تاپان)ه‌و هاتگه‌، ئى مه‌سه‌له‌یشه‌ چووده‌و ئه‌را ئه‌وه‌ك كه‌فتیه‌سه‌ كنار كویه‌ى حه‌مرین و له‌ هه‌مان وه‌ختیش ها له‌كنار دووڵ نارێن، هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش بووده‌(قه‌راغ تاپان)، چوینكه‌ وشه‌ى قه‌راغ له‌یره‌ ماناى كنار ده‌ێد، دى وه‌ گووره‌ى رووژگار ئى قه‌راغ تاپانه‌ كوڵه‌و كریاگه‌و بویه‌سه‌ (قه‌ره‌ته‌په‌)، ئه‌یه‌ ئه‌ڕاى چوینیگه‌، وه‌لى ئه‌گه‌ر باێد و جویر ناوه‌یل تر ته‌ماشاى بكه‌یم و بخوه‌نیمنه‌وه‌ى له‌ڕوى ماناگه‌ى و ئه‌گه‌ر جویر هه‌ر شاریگ تر جوور(قه‌ره‌هه‌نجیر، قه‌ره‌غان، قه‌ره‌داغ، قه‌ره‌بڵاغ)له‌یه‌كیه‌و بیه‌یم، ئه‌وه‌ قه‌ره‌ وه‌ماناى سیه‌ تیه‌ێد و نیشانه‌گه‌یشى ته‌واوكه‌ریه‌ ك له‌یره‌ تویه‌نیم بویشیم(قه‌ره‌ته‌په‌ = ته‌په‌ سیه‌)س، ئه‌یه‌یش ماناى ته‌پڵووسكیگ  ده‌ێد ك كه‌میگ به‌رزییگ له‌بان زه‌وى دیرێ و هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش وه‌پى ئویشن ته‌په‌، ئمجا دویر نیه‌ ناو قه‌ره‌ته‌په‌یش هه‌ر جویر ئه‌و ناوه‌یله‌ هاتوید، چوینكه‌ جویر ئه‌وه‌ك له‌ سه‌ره‌تا ئاماژه‌ وه‌پى كردیم قه‌ره‌ته‌په‌ شوون نیشته‌جى توركمانه‌یلیش بویه‌و ئه‌وانیش وه‌ گووره‌ى تاریخ به‌شدارن له‌ ناوچه‌گه‌ وه‌ل كورد و عه‌ره‌ب.

ناحیه‌ى قه‌ره‌ته‌په‌ له‌ڕوى كشتوكاڵیه‌و، ناوچه‌یگ كشتوكاڵیه‌و مه‌ردمه‌گه‌یشى خه‌ریك كشتوكاڵیین، ئمجا له‌وه‌خت پروسه‌ى ئازادى عراق له‌ساڵ 2003 ئه‌وه‌ بوى وه‌زعه‌گه‌ شیویا و چه‌كداره‌یل دژ ئنسانیه‌ت و سه‌قامگیرى ده‌وڵه‌ت وه‌ گشتى ده‌سكردنه‌ ئازارداین مه‌ردم و مینڕیژیكردن جاده‌و شوونه‌یل، هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش كاره‌سات فره‌یگ له‌تى ئه‌نجام دریا وه‌تایبه‌ت له‌لایه‌ن چه‌كداره‌یل قاعیده‌ ك تا ماوه‌یگ زاڵ بوینه‌ بان ناوچه‌گه‌و ڕى هاتوچوو ناونى جه‌له‌ولا و كه‌ركووك و ناوچه‌یل ده‌وروه‌رى سه‌خته‌و كردوین، وه‌لى وه‌ هاتن هێز پێشمه‌رگه‌ و ئاسایش ئه‌را ئه‌و ناوچه‌، یه‌كسه‌ر ئارامه‌و بوى و نیشتن و هاتوچووكردن له‌تى ئاساییه‌و بوى.