سه‌ره‌تاى په‌یابوین پیاوسالارى

شفق نيوز

  له‌ كوومه‌ڵگاى ماتریلینیالى ژنه‌یل پایه‌ى بڵینیگ داشتنه‌، ك له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش ئمایه‌ت مناڵ كردنه‌و خوه‌راك كوومه‌ڵگاگه‌یان دابین كردنه‌و هه‌ق وه‌كارهاوردن زه‌وى و زار داشتنه‌.

وه‌رچه‌رخان ئه‌را پاتریلینیالێتى هه‌ق وه‌كارهاوردن زه‌وى و خاوه‌ندارێتى مناڵ له‌ ژنه‌یل زه‌فت كردگه‌، وه‌لى كاریگه‌رى له‌بان ئاماده‌كارى ژنه‌یل نه‌كردگه‌ له‌ ئه‌رك ئمایه‌تكردن مناڵ، ئنجا له‌وه‌ر ئه‌وه‌ك دویاى زه‌فتكردن ئه‌و هه‌قه‌یلیانیشه‌ وه‌لى ژنه‌یل هه‌ر وه‌رده‌وام بوین له‌ئه‌رك ئمایه‌تكردن مناڵ.

پیاوه‌یل باوه‌ڕیان ئه‌وه‌ بویه‌ ك ژن له‌ شیوه‌ بایلۆجیه‌گه‌ى له‌یوا هه‌ڵكه‌فتگه‌ مناڵه‌یل بكاده‌ خاوه‌ن، هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش هه‌وه‌جه‌ وه‌ پاداش نه‌یاشتنه‌، وه‌لى ئه‌زموونه‌یل ئه‌وه‌ ده‌رخستنه‌ ك دایگایه‌تى هسیگ زاینده‌ییه‌و سروشتى نیه‌و له‌ ئاكام یایگرتنه‌.

ئه‌و ئاژه‌ڵه‌یله‌ ك دایگایه‌تییان نه‌كریاگه‌ ناتویه‌نن دایگایه‌تى بكه‌ن، ئیمه‌ى ئاده‌میزادیش چ ژنه‌یل ژ پیاوه‌یل له‌وه‌ر ئه‌وه‌ك دایگایه‌تیمان ئه‌نجام دریاگه‌، هووكاره‌ى دایگایه‌تى بویمنه‌.

جوور ئه‌وه‌ك ئاشكراس پارچه‌ خاكیگ یا ئمایه‌تكردن ئاژه‌ڵیگ له‌لایه‌ن كه‌سیگه‌و خوه‌شه‌ویسى له‌لى كه‌فیده‌و، ئنجا ئایا ئمایه‌تكردن مناڵیگ چوین بوود. وه‌لى كوومه‌ڵگا پیاوسالاریه‌گه‌مان له‌ مناڵیه‌و ئه‌و یایگرتنه‌ له‌هویر نیرینه‌یل به‌یده‌و، ئه‌را نموونه‌: ئه‌گه‌ر كوڕیگ له‌ماڵ وه‌دیار دایگ و خوه‌یشگیه‌و بنیشیگ و ته‌ماشایان بكا چوین نان ئه‌كه‌ن و ئاش دروس ئه‌كه‌ن، ئه‌وه‌ بیگومان له‌ناو كورده‌وارى خوه‌مان ناونیتگ ئه‌راى په‌یا كه‌ن و ژنانى ناوى به‌ن. یه‌یش به‌ڵگه‌س له‌ناو به‌ڵگه‌یل فریه‌یگ ك ژنبوین له‌ كوومه‌ڵگاى پیاوسالارى سووكیه‌و ئاست نزمیگه‌.

هووكار سه‌رهه‌ڵداین پیاوسلارى و مه‌سه‌له‌ى جیوازكردن سامان و دارایى یا میراتگه‌رى چووده‌و ئه‌را هه‌ق مناڵ نیرینه‌ جوور سامانیگ له‌شوون مردن باوگى، یه‌یش ماناى ئه‌وه‌سه‌ ئاڵشبوین بار ئابوورى ك هووكارى پیاوسالاریه‌ تا راده‌یگ ئسپاتكه‌ر ئى مه‌سه‌له‌ بویه‌.

ئنجا له‌یرا جى خوه‌یه‌ ئه‌و راسیه‌ بخه‌یمنه‌ روى ك ئه‌را ماوه‌ى سه‌دان هه‌زار ساڵ له‌و وه‌خته‌یله‌ ك پیاوه‌یل له‌ به‌رهه‌مهاوردن و ئمایه‌تكردن مناڵ نه‌خش یا ده‌ور نه‌یاشتنه‌، هویچ گرفتیگ نه‌ویه‌ له‌وه‌ك ژن خاوه‌ن مناڵ بوود، وه‌لى دویاخر له‌شوون ئه‌وه‌ك نه‌خش خوه‌یان له‌ به‌رهه‌مهاوردن مناڵ زانستن، دى سۆلیدارێتى پیاوه‌یل دامه‌زرانن و پاتریلینیالێتى سه‌رهه‌ڵداو دویاخریش هاوسه‌رى ئاڵشت بوى ئه‌را شیوه‌ى پاتریلۆكاڵى و دى له‌وه‌وه‌ كه‌مه‌ كه‌مه‌ روى له‌ پیاوسالارى كریا.

ئه‌حمه‌د میراوده‌لى

ج . أ