ده‌وڵه‌ت سه‌روه‌خوه‌ی كوردستان هاله‌رێ

شفق نيوز

مێژوونويسه‌يل و نويسه‌ره‌يل رووسی بويه‌. وه‌لی ئه‌ی چنه‌ ئيهتمام دانێ بێجگه‌ له‌ سه‌رده‌م كوڵێگ دويای شوڕش١٤ جۆلای ساڵ ١٩٥٨، دی هويچ وه‌خت وه‌ شێوه‌ی‌ فه‌رمی نه‌وتريايه‌.

ئه‌وان ته‌مام بان و خوار و ره‌هه‌ند نه‌ته‌وه‌ی كورد نانه‌ی وه‌ر شيه‌وكردن و ئه‌ی ئيهتام وانه‌ وه‌ ئه‌ی جيه‌ ره‌سی ك ته‌نانه‌ت به‌شه‌يلێگ له‌ كالج خوه‌رهه‌ڵاتناسی و  بڕێگ له‌ زانكۆه‌يل سۆڤيه‌ت وه‌ تايبه‌ت زانكۆه‌يل قه‌فقازيا ئه‌را له‌يه‌كه‌ودان له‌ باوه‌ت مه‌سه‌له‌ی نه‌ته‌وه‌ی كورد ته‌رخان كرياو شيه‌وكردنه‌يل فره‌ێگ له‌ باوه‌ت كوردو كوردستان ئه‌نجام دريا.

بێجگه‌ له‌يه‌، كتاوه‌يل و مه‌قاله‌يل فره‌ێگ له‌ باوه‌ت كورد له‌ زانكۆه‌يل چاپ و بڵاوه‌وه‌ بويه‌و هه‌روه‌يجووره‌يشه‌ ئه‌وه‌ ئاشكرا دوينيمن ك رووژنامه‌وانه‌يل سۆڤيه‌ت وه‌ نه‌ته‌وه‌ی كوردو كێشه‌گه‌ی، فره‌ دادپه‌روه‌رانه‌ مامڵه‌ وه‌ليا كردنه‌.

وه‌سه‌ر يه‌گ ئه‌ی كتاوه‌يل و له‌يه‌كه‌ودانه‌يل و خوه‌نسنه‌يله‌، وه‌ مه‌زڵوم بوين نه‌ته‌وه‌ی كورد ئيشاره‌ ئه‌كاو كورده‌يل وه‌ دويامه‌نه‌ی له‌ كێشان نه‌خشه‌ی خوه‌رهه‌ڵات وه‌ده‌س به‌ريتانياو فه‌ره‌نسا دويای جه‌نگ جه‌هانی يه‌كم ئه‌و هساو تيه‌رنه‌ی.

‌يه‌يشه‌ بێجگه‌ له‌ داواكاری ئه‌را دروس كردن رێگه چاره‌ی دادپه‌روه‌رانه‌ ئه‌را كێشه‌ی نه‌ته‌وه‌ی كورد له‌ ناونی ئه‌و وڵاته‌يله‌ ك سه‌رزه‌مين كوردستان له‌ ناوه‌ينيانا به‌شه‌و كريا، وه‌ هويچ جی تره‌ك نه‌ره‌سی. وه‌ سه‌ر ئه‌و هه‌مگه‌ كتاوه‌يل و له‌يه‌كه‌ودانه‌يله‌ ك له‌ لايه‌ن كالجه‌يل و زانكۆه‌يل ئستراتژيك رووسيا، وه‌رپرسيه‌يل و رێبه‌ريل ده‌وڵه‌ته‌گيان هويچ مه‌يلێ له‌ بان ئه‌نجامه‌يل ئه‌ی هه‌مه‌گه‌ ته‌قلای  شيكاريه‌يل زانستيه‌ له‌ خوه‌ی نيشان نه‌دا.

له‌ی رووژه‌يل ئه‌و دوينيمن ك راگه‌ياندنه‌يل رووسيا وه‌ مه‌سه‌له‌ی كورد ئيهتام خاسێگ ئه‌داو وه‌ل ئاڵشته‌يل فره‌توند ناوچه‌گه‌و ركابه‌ری ئه‌مريكاو رووسيا له‌ خوه‌رهه‌ڵات ناوراس هه‌س، دويای وه‌گ شكست خواردن ئه‌مريكا له‌وه‌دی هاوردن سيسته‌مێگ ديموكراتيك له‌ عيراق وه‌سه‌رئه‌وه‌و ك ملياردها دۆلار له‌ لای ئه‌مريكاو ئه‌را ره‌سين وه‌ ئه‌ی ئامانجه‌ خه‌رج كريا ك وه‌ ئه‌نجامگيش نه‌رسی!.

ميديايل رووسيا جه‌خت له‌سه‌ر يه‌كه‌نه‌و ك حكومه‌ت ئيسه‌ی به‌غدا، حكومه‌تێگ نيه‌ به‌رژوه‌نديه‌يل ئيران بان تره‌ك له‌ به‌رژه‌وه‌نديه‌يل عيراق بنه‌يدو ئيران وه‌ل ده‌رچێن هێزه‌يل ئه‌مريكا نه‌تويه‌نستيه‌ وه‌ شێوه‌ی ك خوه‌ی ئه‌خوازێ له‌ ناو ئه‌ی وڵاته‌ ره‌قنه‌ بكا. كورده‌يل وه‌ هاوژيانی وه‌ل نه‌ته‌وه‌يل و ئايينه‌يل تره‌ك له‌ عيراق، وه‌ل ده‌وڵه‌تێگ ديموكراتيك، فيدراڵی و پۆلۆراليزم ره‌زامه‌ندی نيشان دايه‌.

يه‌كێگ له‌ نويسه‌ره‌يل ناودار رووسيا(ميخاييل سه‌فياتۆف) وه‌ نويسان مه‌قاله‌ی ك له‌ يه‌كێگ له‌ ماڵپه‌ڕه‌يل مه‌يلدار وه‌ مه‌سه‌له‌ی نه‌ته‌وی كورد بڵاوه‌و بويه‌، له‌ كورديه‌يل ئه‌خوازێد هه‌رچێ زويتره‌ك ده‌وڵه‌ت سه‌روه‌خوه‌ی كوردی دامه‌زرنن.

ئه‌ی نويسه‌ره‌، له‌يوا پراكتێكێ وه‌ سه‌ره‌تای ئه‌را سه‌روه‌خوه‌يی كوردستان گه‌ورا زانيده‌ی، وه‌ ئيشاره‌ وه‌ يه‌گ هه‌رێم كوردستان مه‌ڵوه‌ن هێز نه‌ته‌وه‌ی كورد چ له‌ ناو چ له‌ ده‌يشت له‌ كوردستان وه‌ هساو ئه‌ياد.

سه‌فياتۆف، وه‌ وڵات به‌ريتانياو فه‌ره‌نسا وه‌ مه‌مه‌ر سه‌نن ماف نه‌ته‌وه‌ی كورد ك له‌ رێكه‌فتاننامه‌ی سيڤه‌ر وه‌پيان ئيشاره‌ كريايه‌، وه‌رپرسه‌يل يه‌كم له‌ رويدان ئه‌ی ناحه‌قی مێژووييه‌ له‌ باوه‌ت نه‌ته‌وه‌ی كوردو به‌شه‌و بوين سه‌رزه‌مين كوردستان له‌ سه‌ر ئيران، توركيا و عيراق و سوريا زانيدان.

ئه‌ی نويسه‌ره‌ له‌ يه‌ ئه‌ڵاجه‌وی ئه‌ياد ك چوين به‌ريتانياو فه‌ره‌نسا و توركيا ك خوه‌يان له‌ گوزه‌يشته‌، نوا له‌ سه‌روه‌خوه‌يی كورستان گرتنه‌‌، ئمڕوو پشتێوانی خوه‌يان ئه‌را دامه‌زرانن ده‌وڵه‌تێگ سه‌روه‌خوه‌ی كورد له‌ ساڵ ٢٠١٤ تيه‌رنه‌ زووان!؟.

وه‌ باوه‌ڕ سه‌فياتۆف مانای ژئۆپۆلۆتيك دامه‌زريان كوردستان سه‌روه‌خوه‌ی ئه‌را وڵاته‌يل خوه‌رئاوا له‌ی خاڵه‌يله‌ سنوورداره‌ دۆ:

- سه‌رچاوه‌يل سروشتی هه‌رێم كوردستان وه‌ تايبه‌ت نه‌فت و گاز له‌ ئه‌ی هه‌ريمه‌.

- ده‌س نان ئه‌وبان ده‌زگايل جيوه‌جی كردن نه‌فت و گاز له‌ بان گشتيانه‌و(نابۆكۆ).

- ئه‌ڵكه‌فت ئستراتژيكی گرنگ هه‌رێم كوردستان.

ئه‌ی نويسه‌ر رووسيه‌ له‌ بان يه‌ ته‌ئكيده‌و ئه‌كا ك توركيا وه‌ پێكهاتن ده‌وڵه‌ت ‌كوردی باوه‌ڕ ديرێدو وه‌ی مه‌مه‌ريشه‌ هاله‌ ته‌قلا ئه‌را خاسه‌و كردن و فره‌وه‌و بوين په‌يوه‌نديه‌يل خوه‌ی وه‌ل هه‌رێم كوردستانا.

فێشتره‌ك له‌ ٢٥ مليۆن كورد له‌ سنوور ده‌وڵه‌ت توركيای ئيسه‌ نيشته‌جین و ئه‌وانه‌  تويه‌نن وه‌ ئاسانی له‌ ساڵ ٢٠١٨ وه‌ ئه‌ڵوژاننێگ ئازاد و رووشن، فێشترين پۆسته‌يل ناوچه‌يل كوردی له‌ توركيا بخه‌نه‌ ده‌س خوه‌يان و له‌ دويای يه‌يشه‌ تويه‌نن وه‌ ريفراندۆم سه‌روه‌خوه‌يی خوه‌يان بارنه‌ ده‌س و دويای ماوه‌ی ده‌وڵه‌ت كوردی خوه‌يان دامه‌زرنن. وه‌ئه‌ساس ئه‌ی سناريۆه‌، توركيا دی له‌ وه‌خته‌ بويه‌سه‌ ئه‌ندام يه‌كگرتێ ئورووپا و ناتوانێد كورده‌يل سه‌ركوت بكا.

شايه‌د وه‌ باوه‌ڕ بڕێگ له‌ شيه‌وكه‌ريل ئه‌ی باوه‌ته‌ خه‌ياڵێگ باوه‌ڕ وه‌پێ نه‌كريا بوود، وه‌لی يه‌يشه‌ بايه‌د له‌وه‌رچه‌و بگريه‌يد ك كی باوه‌ڕ كرد رووژێ كوردێگ بووده‌ سه‌رۆك كۆمار عيراق ئه‌وه‌يش ئه‌را ماوه‌ی فێشتره‌ك له‌ دا ساڵ!؟.

جه‌وده‌ت هۆشيار