ناوچه‌ى(باب ئه‌لشێخ) و یادگاریه‌یل تاریخى

شفق نيوز

به‌ش ڕووژهه‌ڵات ئاو دجله‌. سه‌ره‌تاى ناوناین ناوچه‌گه‌ چووگه‌وه‌ ئه‌وه‌ك نزیكه‌ له‌ مه‌زارگه‌ى شێخ عه‌بدولقادر گه‌یلانى.

گرینگى یا ئه‌همیه‌ت ناوچه‌گه‌یش چووگه‌وه‌ ئه‌را دو هووكار، یه‌كیگیان ئه‌را وجوود مه‌زار شێخ عه‌بدولقادر گه‌یلانى ك بویه‌ شوون ته‌وافگاى نه‌ته‌وه‌یل فره‌یگ  له‌عراق و وڵاته‌یل تر ك وه‌رده‌وام ڕوى له‌لى كردیان. دویه‌م هووكاریش ئه‌وه‌سه‌ جویر باره‌گا یا مه‌قه‌ڕیگ  بوى ئه‌را پیاوه‌یل دینى ك له‌تى دانیشتیان و سه‌ركردایه‌تى ته‌ریقه‌ى قادرى وه‌ ده‌سیانه‌و بوى ك ئه‌و ته‌ریقه‌ په‌خش بوى له‌عراق و جه‌هان ئسلامى، ئه‌یه‌ بیجگه‌ وجوود چه‌ن ته‌كیه‌یگ  له‌ نزیك گه‌یلانى جویر ته‌كیه‌ى سه‌ید عه‌لى به‌نده‌نیجى له‌ فه‌زوه‌ت عه‌ره‌ب و ته‌كیه‌ى قادرى . وه‌ل ئه‌وه‌یشا مه‌زارگه‌ى شێخ عه‌بدولقادر گه‌یلانى یه‌كیگه‌ له‌و شوونه‌یل گرینگ  یاموهم تاریخیه‌ ك له‌ بنه‌ڕه‌ته‌وه‌ مه‌دره‌سه‌یگ  بویه‌و له‌بان ده‌س شێخ(ئه‌بو سه‌عید موبارك كوڕ عه‌لى مه‌خره‌مى) ك له‌ساڵ 513ى كووچى مردگه‌و مامۆستاى عه‌بدولقادر بویه‌، دروس كریاگه‌. دویاى ئه‌وه‌یش جاریگتر شێخ عه‌بدولقادر تازه‌و فراوانیه‌و كردگه‌و ده‌رس له‌تى داگه‌ تا وه‌خت مردنى له‌ساڵ 561 كووچى و له‌تى وه‌خاك سپاریاگه‌.

عه‌گد ئه‌لئه‌كراد، یه‌كیگه‌ له‌ كویچه‌یل كویه‌ن ناوچه‌گه‌و ئیسه‌یش زوورم مه‌ردمه‌گه‌ى له‌ كورده‌یل فه‌یلین. ئى كویچه‌ ئه‌وسا وه‌پى وتنه‌(باب ئه‌لحه‌له‌به‌)ك سوڵتان موراد چوارم عوسمانى له‌تى هاته‌سه‌ ناو له‌وه‌خت وازكردن به‌غدا له‌ساڵ 1048.

ناوچه‌ى باب ئه‌لشێخ قه‌ورسان تاریخى كویه‌نیگیش دیریگ  شان وه‌شان جاده‌ى كیفاح ك ئه‌وسا وه‌ جاده‌ى غازى ناوبریا، بیگومان ئى قه‌ورسانه‌ قه‌ور قه‌یریگ  له‌ كه‌سایه‌تیه‌یل سیاسى و كوومه‌ڵایه‌تى و دینى ناودار عراقى ها له‌تى جویر قه‌ور عه‌بدولمحسن سه‌عدوون ك حكوومه‌ت عراقى دامه‌زران له‌ناونى ساڵه‌یل 1922 – 1929، بیجگه‌ ئه‌ویش قه‌ور ره‌شید عالى گه‌یلانى و قه‌ور ناودار كورد شێخ عه‌بدولكه‌ریم موده‌ڕس و قه‌ور كه‌سایه‌تى نیشتمانى عراقى كامل چادرچى و قه‌ور كه‌سایه‌تیه‌یل تر له‌ بنه‌ماڵه‌ى نه‌قشبه‌ندى و پیاوه‌یل دینى تر گرته‌سه‌ خوه‌ى، یه‌یش خوه‌ى له‌ خوه‌ى گرینگى یا ئه‌همیه‌ت تر داسه‌ ناوچه‌گه‌.

باب ئه‌لشێخ چشته‌یل تاریخى فره‌یگ  له‌تى هه‌ڵكه‌فتگه‌و له‌وانه‌یش: مزگفت(ڕه‌واس) نزیك وه‌ جاده‌ى گه‌یلانى ك له‌ سه‌رده‌م ده‌سڵات سوڵتان عه‌بدولحه‌مید دویه‌م له‌ساڵ (1313 ك)دروس كریاگه‌، یه‌یش دیمه‌نیگ  تر تاریخى به‌خشاسه‌ ناوچه‌گه‌.

بیگومان وه‌ك هه‌ر شوونیگ  تر، ناوچه‌ى باب ئه‌لشێخیش خوه‌ندگاى تایبه‌ت داشتگه‌و مه‌لایه‌یل له‌تى ده‌رسده‌ر بوینه‌ جویر (مه‌لا ساڵح حه‌یده‌ر – مه‌لا قاسم – مه‌لا ئه‌سعه‌د – مه‌لا محه‌مه‌د حاجى فله‌یح – مه‌لا ئه‌حمه‌د مه‌غربى) وه‌ل ئه‌وه‌یشا مه‌لاى ژنه‌یلیش جیا بویه‌و له‌وانه‌یش(مه‌لا ئه‌سما دویه‌ت حاجى حه‌سه‌ن هندى – مه‌لا مه‌رزووكه‌ – مه‌لا حه‌یات دویه‌ت ئیمام)، وه‌لى دویاخر خوه‌ندگایه‌یل تازه‌یگ  واز بوى جویر خوه‌ندگا(مه‌دره‌سه‌ فه‌یلیه‌)ك مه‌ردمانیگ  خه‌یرومه‌ن له‌ كورده‌یل فه‌یلى له‌ساڵ 1946 دامه‌زراننه‌ى و سه‌ره‌تا له‌ناوچه‌ى سه‌دریه‌ بوى، وه‌لى دویاخر جیوازى كریا ئه‌را عگد ئه‌لنه‌قیب له‌وه‌رانوه‌ر مه‌زارگه‌ى شێخ عه‌بدولقادر گه‌یلانى.