عراق چه‌ وه‌سه‌رى تیه‌یگ ..؟

شفق نيوز

دامه‌زرانن ئى وڵاته‌ هه‌ر له‌بان جوور و چوینیه‌تى به‌رژه‌وه‌ندى ده‌ره‌كى دانریاگه‌ ، كورد ئه‌و نه‌تواسگه‌و نیه‌توایگ  له‌چوارچیوه‌ى ئى وڵاته‌ بووگ ، وه‌لى واقعیگ  دروس بویه‌و بایه‌سه‌ وه‌لیا بگونجیه‌یگ  . هه‌رچه‌نى ئى وڵاته‌ هویچ په‌یوه‌سبوینیگ  وه‌ كورده‌وه‌ نه‌یریگ  ، وه‌لى وه‌ل ئه‌وه‌یشا هه‌میشه‌ وه‌ل خه‌ت ناوخوه‌یى و هه‌رێمایه‌تى و ناوده‌وڵه‌تیا كورد خوه‌ى گونجانگه‌ ئه‌را ئه‌وه‌ك دویر بووگ له‌ تاوانباركردنى .
چه‌ودیره‌یل سیاسى و تاریخى و كلتوورى عراق وه‌ عه‌ره‌به‌یلیشه‌وه‌ ئه‌و ڕاسیه‌ نیه‌شارنه‌وه‌ ك ئى وڵاته‌ وه‌سه‌به‌ب پیكهاته‌یل نه‌ته‌وه‌یى و مه‌زه‌ویه‌گه‌ى مه‌حاڵه‌ حوكم و سستمیگ  سیاسى خاس و سه‌ركه‌فتگ  له‌تى پیاده‌ بكریه‌یگ  ك مایه‌ى ره‌زامه‌نى گشت پیكهاته‌یل بووگ ، له‌ى ڕویه‌وه‌ تویه‌نیم راى و ئه‌ڕاى چوین شاره‌زایه‌یل بخه‌یمنه‌ ڕوى ك له‌لیان هه‌س ئویشیگ  : عراق وڵاتیگ  دروسكریاگ دو نه‌ته‌وه‌یى و دو مه‌زه‌ویه‌و مه‌رجه‌یل به‌رژه‌وه‌ندى چه‌ن ده‌وڵه‌تیگ  دروسى كرد ، وه‌لى له‌یرا پرسیاریگ  سه‌رهه‌ڵده‌یگ  ، ك ئه‌ویش ئه‌وه‌سه‌ ئایا ئى عراقه‌ وه‌ختى ناتگه‌ بشیویه‌یگ  و بووگه‌ سێ ولایه‌ته‌گه‌ى جاران و له‌بان سیاسه‌ت ئیسه‌یش بووگه‌ سێ هه‌رێم فیدراڵ ؟ شایه‌ت له‌دید ئیمه‌وه‌ جویر كورد فره‌ زویتر له‌ئیسه‌ وه‌خت ئه‌وه‌ هاتویگ  ك ملله‌ت كورد وه‌گشتى شاد بووگ وه‌هه‌قه‌یل خوه‌ى ، ك پیكهاتنه‌ له‌هه‌ق چاره‌نویس ، وه‌و مه‌عنا ك ئى ملله‌ته‌ هه‌ق داشتووگ بڕیار له‌ چوینیه‌تى ژیان خوه‌ى به‌یگ  و ئه‌و قه‌واره‌ ك له‌تى ژیه‌یگ  ، وه‌لى له‌یرا دو چشت هه‌س ك جیازازن له‌یه‌ك ، ئه‌ویش واقع و راسیه‌ ، هه‌ڵبه‌ته‌ لكانن هه‌رێم كوردستان وه‌عراقه‌وه‌ شایه‌ت وه‌رجه‌ دروسبوین ده‌وڵه‌ت تازه‌ى عراق بووگ ، وه‌لى وه‌ل نه‌مه‌ندن ئمپراتۆریه‌ت عوسمانى ئومیدیگ  بوى ك ولایه‌ت موسڵ زوورمینه‌ى كورد وه‌ل ده‌وڵه‌ت تازه‌یا نه‌وگ و جویر به‌شیگ  له‌ ده‌وڵه‌ت تازه‌ى توركیا بمینیگه‌وه‌ ك وه‌گووره‌ى ئه‌ڕاى چوین شاره‌زایه‌یل جویر یه‌كه‌و له‌هه‌دوگ حاڵه‌ته‌گه‌ وه‌ك نه‌ته‌وه‌یگ  بنده‌س نه‌ك سه‌رده‌س ته‌ماشا كریه‌یگ  .
ئیسه‌یش ك هویر له‌وه‌ كریه‌یگ  ئى عراقه‌ دابه‌ش بكریه‌یگ  ئه‌را سێ ولایه‌ت له‌بان بنه‌ماى نه‌ته‌وه‌یى و مه‌زه‌وى ، بایه‌سه‌ هویر له‌ چوینیه‌تى و چه‌نایه‌تى كاریگه‌رى ئى بڕیاره‌ بكریه‌یگ  ، له‌ى لایه‌نیشه‌وه‌ بایه‌س بپرسیم راسه‌ ئه‌را كورد قه‌واره‌یگ  نه‌ته‌وایه‌تى جروس بووگ ، وه‌لى دروسبوین دو قه‌واره‌ى مه‌زه‌وى – دینى له‌عراق ك هه‌ر یه‌كیگ  له‌لیان سفه‌ت تایبه‌ت خوه‌ى دیریگ  قه‌بوول بكریه‌یگ  ؟ تا ئیسه‌ له‌وه‌ر په‌رووشى ئیمه‌ ئه‌را دروسبوین قه‌واره‌یگ  كورد له‌واقع له‌یوا له‌لیمان كردگه‌ لایه‌نه‌گه‌ تر ئى باوه‌ته‌ وه‌ جوانى نه‌خوه‌نیمنه‌وه‌ . له‌ڕوى زانسته‌وه‌ شیویان ده‌وڵه‌تیگ  و دروسبوین چه‌ن ده‌وڵه‌تیگ  تر یه‌كیگه‌ له‌و نه‌زه‌ریه‌یله‌ ك ده‌وڵه‌ت وه‌پى دروس بووگ ، وه‌لى له‌ى وه‌خت و سه‌عاته‌ ئى نه‌زه‌ریه‌ ئه‌را ئیمه‌ى كورد به‌سیه‌یگه‌ چه‌نه‌ها باوه‌ت تر نازگه‌وه‌ ، چوینكه‌ ئیسه‌ى عراق وه‌ك دویه‌كه‌ى ده‌وڵه‌ت عوسمانى نیه‌ ك وه‌پیاو ناساق و نه‌خوه‌ش تاریف كریاو ده‌وڵه‌ته‌یل سه‌ركه‌فتگ  له‌ جه‌نگ  جه‌هانى یه‌كم لاشه‌ى له‌بان خوه‌یان به‌شبه‌شه‌و بكه‌ن . ئاڵشتكردن نه‌خشه‌ى رووژهه‌ڵات ناوڕاس وه‌گشتى دویاى نزیكه‌ى 100 ساڵ له‌ ڕیككه‌فتن سایكس – بیكۆ كاریگه‌ هه‌ر بایه‌س بكریه‌یگ  ، چوینكه‌ كیشه‌یل نه‌ته‌وایه‌تى له‌ى ناوچه‌ ك دیارترینیان كیشه‌ى كورده‌ مه‌حاڵه‌ وه‌بى چاره‌سه‌ر بمینیگه‌وه‌ ، ئه‌وه‌ك ئیسه‌یش دوینریه‌یگ  سه‌رگه‌ردانییگ  وه‌پیه‌وه‌ دیاره‌ له‌لایه‌ن گه‌وراهیزه‌یل دونیاوه‌و جووریگه‌ له‌مه‌سه‌له‌ى سیاسى له‌شیواز چوینیه‌تى ره‌فتاركردنیان وه‌ل ئه‌و قه‌واره‌یا ك ئیمه‌ ناوى نایمنه‌ هه‌رێمیگ  فیدراڵ سه‌ر وه‌ده‌وڵه‌ت عراق .