له‌داگیركارى ئه‌را دكتاتۆریه‌ت

شفق نيوز

ته‌نیا فشار و هه‌ڕه‌شه‌یگه‌ ئه‌را ئاڵشتكردن رژیم و سیستم ده‌سه‌ڵات، ك ئه‌ویش دیاره‌ وه‌گووره‌ى پلان و خواست هیزیگ تایبه‌ت ك ئمڕوو سه‌رقافڵه‌ى هیزه‌یل دونیاس سه‌رچه‌وه‌ گرت ئه‌را ئه‌وه‌ك باڵ بكیشێده‌ بان گشت ئه‌و مه‌ترسى و گرفته‌یله‌ ك شایه‌ت له‌ئاینده‌ى نزیكیگ كاریگه‌رى خراویگ بیاشتان له‌بان پایه‌و گه‌ورایى و تواناى ئابوورى و سیاسه‌ته‌ بته‌وه‌گه‌ى.

ئیمه‌ گشتمان زانیم ك له‌ سه‌ده‌ى وه‌رین دو هیز گه‌ورا جوور دو جه‌مسه‌ر كه‌فتنه‌ هه‌وڵ دژایه‌تیكردن یه‌كترى و سه‌ره‌تاى ئه‌و دژایه‌تییشه‌ وه‌جه‌نگ سه‌رد ده‌س وه‌پیكرد، ئه‌وه‌ رویداگه‌یل تاریخى له‌یوا كرد له‌ئاكام ئه‌و كیشمه‌كیشه‌، یه‌كیگیان كووتایى وه‌ هیز و ده‌سه‌ڵاتى هات له‌ورانوه‌ر ئه‌و جه‌مسه‌ره‌گه‌ى تر، ك سه‌ره‌تاى ساڵه‌یل نه‌وه‌د سه‌ده‌ى گوزه‌یشته‌(1991ز)یه‌كێتى سۆڤێت جاران دویاى 46 ساڵ جه‌نگ سه‌رد ماڵئاوایى له‌ركابه‌رى وڵاته‌یل یه‌كگرتگ ئه‌مریكا كردو بویه‌ قوربان ملهوڕى و وه‌رده‌وامى سیاسه‌ت په‌ككه‌فتگ خوه‌ى و هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش چه‌ن ناوچه‌یلیگ له‌ناو مه‌رز خوه‌ى ئاشكراى سه‌روه‌خوه‌یى كردن و ئه‌و هیز كاریگه‌ر گه‌وراى دونیا ك زاینده‌ى ئمپراتۆریه‌ت رووس بوى ئاڵشتكارى بنه‌ڕه‌تییگ له‌ یان سیاسى وه‌خوه‌یه‌و دى و جڵه‌و ده‌سه‌ڵات گه‌وراهیزى كه‌فته‌ده‌س نه‌یار و سه‌به‌بكار له‌ناوبردنى.

ئمجا لایه‌ن سه‌ركه‌فتگ  هیزو ده‌سه‌ڵات خوه‌ى له‌دونیاى وه‌رفراوان دامه‌زران و زاڵ بویه‌ بان هیزه‌یل تر دونیاو كه‌مه‌ كه‌مه‌ ڕى خوه‌ى خوه‌شكرد وه‌ره‌و خوه‌رهه‌ڵات ناوین و ئه‌وه‌ بوى داگیركردن كوه‌یت له‌لایه‌ن رژیم دكتاتۆر به‌عسه‌و له‌شكر ئه‌مریكا وه‌ ئاشكرا هاورده‌ وڵاته‌یل عه‌ره‌بى و كه‌نداو.

سه‌ره‌تاى وه‌رگیریكردن ئه‌مریكا له‌كوه‌یت و دراوردن ئه‌و وڵاته‌ له‌ژیر داگیركارى عراق، جویر ئه‌وه‌ك شاره‌زایه‌یل ئشاره‌ت وه‌پى كه‌ن، پلانیگ بوى ئه‌را نیشانداین سیاسه‌ت و توانایى و ته‌نیا هیزیى خوه‌ى له‌وارنوه‌ر وڵاته‌یل ناوچه‌گه‌و ئیران وه‌تایبه‌ت. رژیم به‌عس یه‌كه‌مین قوربانى و شكار ده‌س ئه‌و ئاڵشتكاریه‌ بوى، ك وه‌ناو(نه‌خشه‌ڕى) تازه‌ كه‌فته‌ وه‌ر سه‌ركوتكردن و ساڵ 2003ساڵ به‌دبه‌ختى و فه‌وتیان یه‌كجارى رژیم به‌عس بوى و له‌هه‌مان وه‌خت هه‌ڕه‌شه‌و زه‌نگ وه‌رده‌واومیگیش بوى ئه‌را وڵاته‌یل تر ناوچه‌گه‌و ئه‌و سه‌ركرده‌یل دكتاتۆر و سته‌مكاره‌ ك غافڵ بوین له‌هه‌ق و گشت وه‌ختى ملله‌ته‌یلیان چه‌وسانوینه‌و. دى ئه‌وه‌ بوى مه‌سه‌له‌گه‌ ڕه‌سیه‌ تونس و مسر و لیبیاو ئیسه‌یش هه‌ر وه‌رده‌وامه‌و په‌ل كوتێد وه‌ره‌و ده‌وڵه‌ته‌یل تر له‌وه‌ر خاتر وه‌دیهاوردن دیموكراسى و ئازادى ملله‌ته‌یل ژیرده‌سه‌و بنبڕكردن ته‌وق زوڵم و زوور و سته‌مكارى. وه‌لى له‌یرا چه‌ن پرسیاریگ سه‌رهه‌ڵده‌ێد، ك ئایا دیموكراسى له‌ى وڵاته‌یل عه‌ره‌بیه‌ وه‌تایبه‌ت له‌عراق په‌یڕه‌و كریه‌ێد؟ ئایا داگیركارى و زوڵم و زوور كووتایى وه‌پى تیه‌ێد؟ ئایا ده‌سه‌ڵاتداره‌یل په‌ند وعبره‌ت وه‌رگرتنه‌و ئاماده‌ن وه‌ڕاس و دروس ره‌فتار وه‌ل كیشه‌یل ناوخوه‌یى وڵاتا بكه‌ن؟ ئایا كورد هه‌ق خوه‌ى وه‌رگرێد له‌ژیر سایه‌ى ئى ئاڵشتكارى و دروشم دیموكراسى و ئازادیه‌ ك ئمڕوو باس له‌لى كریه‌ێد؟

بیگومان پیشینه‌یل وتنه‌(گه‌ورا ئاو رشنێد بویچگ پا خشنێد)، ئمڕوو له‌ وڵاته‌یل ناوچه‌گه‌ مه‌سه‌له‌یگ هه‌س وه‌پى ئویشن"په‌یڕه‌و سیاسه‌ت"، مه‌سه‌له‌ى سیاسه‌ت له‌ى وڵاته‌یل ده‌وروه‌ره‌ هه‌ر له‌سه‌ره‌تایه‌یل سه‌ده‌ى گوزه‌یشته‌ تا رووژ ئمڕوو هویچ جیاوازى و ئاڵشتكارییگ وه‌خوه‌یه‌و نه‌یه‌، ئه‌و یاساو سیستم ته‌كڕه‌وى و جیاوازیكردنه‌ ك سه‌ركرده‌یل وه‌رین په‌یڕه‌وى كردیان، ئیسه‌یش هه‌ر شوونه‌وارى مه‌ندگه‌و په‌یڕه‌و كریه‌ى، وه‌لى نوڕید وه‌شیواز و ڕیگه‌یگ تر هه‌مان زوڵم و دكتاتۆریه‌ت ئه‌نجام دریه‌ێد، ماناى ئه‌وه‌سه‌ فشار دیموكراسى تا ڕاده‌یگ و هویچ هه‌قیگ له‌تى له‌ى وڵاته‌یله‌ دیارى نیه‌كریه‌ێد و ساڵه‌هاى ساڵه‌ له‌و هه‌مگه‌ زوڵم و زووره‌ ك هاته‌سه‌ بان ملله‌ته‌یل عراق وه‌تایبه‌ت ملله‌ت كورد تویه‌نیم بویشیم دویاى پرووسه‌ى دیموكراسى و ئازادكردن عراق له‌چنگ رژیم به‌عس هویچ ئاڵشتكارییگ ڕوى نه‌یاگه‌ له‌باوه‌ت هه‌ق ملله‌ته‌یل و هاوردنه‌وه‌ى ئه‌و هه‌قه‌یل زه‌فتكریاگه‌، ته‌نیا ئه‌وه‌ نه‌ود له‌داگیركارى ئه‌را دكتاتۆریه‌ت هه‌ر وه‌رده‌وامه‌و هیمان هاووڵاتیه‌یل سته‌مدیده‌ هه‌ر ناڵنن وه‌ده‌س جه‌ور و به‌دبه‌ختى و ماڵویرانى.

هه‌یشت ساڵ زیاتره‌ عراق پیچكیاسه‌ مه‌سه‌له‌ى دیموكراسى و فیدراڵى و ئازادى، وه‌لى كه‌مترین نسبه‌یگیش له‌ى سیستمه‌یله‌ وه‌دى نه‌كریاگه‌و هیمان هه‌ق وناهه‌ق له‌یه‌ك جیاوه‌ نه‌كریاگه‌، هیمان خاك كورد داگیر كریاگه‌و كیشه‌ى به‌شیگ له‌پیكهاته‌یل ره‌سه‌ن عراق (كورده‌یل فه‌یلى)ك یه‌كه‌م قوربانى ده‌س رژیم وه‌رین بوین ماڵ و موڵك و ناسنامه‌یان زه‌فت كریاگه‌و بڕیار دادگایش ده‌رهه‌قیان پشتگووش خریاگه‌.

ماناى ئه‌وه‌سه‌ هه‌وڵ ئه‌مریكاو ئاڵشتكارى له‌سیستم ده‌سه‌ڵات وڵاته‌یل خوه‌رهه‌ڵات ناوین و له‌ناوبردن بڕیگ له‌رژیمه‌یل ده‌سه‌ڵات ته‌نیا مه‌رامیگ بوى و له‌وه‌ر خاتر خود زاڵكردن هیز تازه‌و دكتاتۆریه‌ت تازه‌ وه‌شیواز مۆدێرن سه‌رده‌میانه‌و هویچ تر.

ئه‌گه‌ر تا دویه‌كه‌ كورد وه‌ئاشكرا خاكى داگیر كریاو روڵه‌یلى ئه‌نفال و بى سه‌رو شوون كریا، ئه‌وه‌ ئمڕوو وه‌شیوازیگ تر غه‌در له‌لى كریه‌ێدو هه‌قى خوریه‌ێد. چوینكه‌ بایه‌ته‌ وه‌گووره‌ى ده‌ستوور گشت هه‌قیگ هه‌ر زوى یه‌كلاوه‌ بویاتاد وه‌تایبه‌ت مادده‌ى 140 ك بایه‌سه‌ له‌ساڵ 2007 جیوه‌جى بكریاتادو كیشه‌ى ناوچه‌یل داوڕیاى له‌خاك هه‌رێم كوردستان له‌بان بنه‌ماى ده‌ستوور تازه‌ى عراق بخریاتانه‌ بان هه‌رێم، وه‌لى مه‌سه‌له‌ى دكتاتۆریه‌ت و شوونه‌وار شۆڤێنیه‌یل هه‌ر وه‌رده‌وامه‌و حكوومه‌ت مه‌ركه‌زى به‌غدا ئاماده‌ نیه‌ دگان وه‌هه‌قا بنه‌ێدو هه‌ق ملله‌ته‌یل دیارى بكا. هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش نه‌خشه‌ڕى تازه‌و پلان ئه‌مریكا ئه‌را ئازادكردن ملله‌ته‌یل ژیرده‌سه‌و هاوردنه‌وه‌ى هه‌قه‌یل هویچ ئومیدیگ له‌لى نه‌كه‌فته‌سه‌و، وه‌ل ئه‌وه‌یشا ئیمه‌ى كوردیش هیمان هه‌ر خوه‌شباوه‌ڕیم وه‌ ئه‌وه‌ك وڵاته‌یل یه‌كگرتگ ئه‌مریكا پشتگیرى هه‌قه‌یلمان كه‌ن!

 

ج، عه‌لى میرى