كویه‌ى ملبه‌رز داڵاهو

شفق نيوز

چه‌م و دووڵ و ده‌یشته‌یلى به‌هه‌یشتیگه‌ له‌ جوانى، كویه‌یل سه‌به‌رز و ملبه‌رزى نه‌خشه‌ى ده‌س كردگار و جوانى فره‌یگ به‌خشاسه‌ وڵاته‌گه‌مان وه‌گشتى، ئیڵاخه‌یلى دڵگیرو دڵڕفنه‌، گه‌رمه‌سیریشى پڕ پیت و به‌ره‌كه‌ته‌. وه‌ل ئه‌وه‌یشا هه‌ر جه‌وه‌ڵیگى داستانیگ له‌ تاریخ كورد و كوردستان توومار كردگه‌و زوورم ئه‌و جه‌وه‌ڵه‌یلیشه‌ له‌وه‌خت سه‌رگه‌ردانى و ده‌روه‌ده‌رى كورد پشت وپه‌ناى خه‌باتكه‌ر و شووڕشكاره‌یل بوینه‌و ماه‌ى ریز و حورمه‌تن له‌لاى گشت كوردیگ.

له‌یرا باس له‌ كویه‌ى داڵاهو كه‌یم، ك كه‌فته‌سه‌ به‌ش كوردستان خوه‌رهه‌ڵات و له‌ناوڕاس ئێڵ و ئه‌شره‌ته‌یل كورده‌وارى، ك وه‌ل به‌مۆ و شمێرانا ناز و ڕاز خوه‌یان ره‌سننه‌ یه‌كترى و دیمه‌ن جوانیگ نیشانده‌ن.

كویه‌ى داڵاهو یه‌كیگه‌ له‌ كویه‌یل به‌رز ناوچه‌ى زه‌هاو، ك كه‌فیگه‌ لاى باكوور خوه‌رهه‌ڵات زه‌هاو، ئنجا ئى كویه‌ى مل به‌رزه‌ هه‌ر له‌ناوچه‌ى باوه‌جانیه‌وه‌ ده‌س وه‌پى ئه‌كاو دریژه‌و بووگ وه‌ره‌و ناوچه‌گه‌. له‌ باشووریشه‌وه‌ وه‌لاى باشوور گاواره‌یا گوزه‌ر ئه‌كا و له‌(كرند) كووتایى وه‌پى تیه‌یگ.

به‌رزى كویه‌ى داڵاهو (1810)مه‌تره‌. به‌رزترین نك(قمه‌)ى ئى كویه‌ بایكه‌وان یا باریكه‌وانه‌ ك زاڵه‌ له‌بان ده‌یشت زه‌هاو و خاك عراق و سیروان. وه‌ل ئه‌وه‌یشا له‌باوه‌ت سوپاوه‌، كویه‌ى زه‌هاو سه‌نگه‌ریگ گرنگ یاموهم و ستراتیژیه‌ ئه‌را وه‌ریگیریكردن و په‌لامارداین. بیجگه‌ ئه‌وه‌یش چه‌م ئه‌ڵوه‌ن له‌یراوه‌ سه‌رچه‌وه‌ گریگ.

كویه‌ى داڵاهو له‌لاى باكووره‌وه‌ ره‌سیگه‌ كویه‌ى (كوبه‌ند زه‌رد)ك به‌رزایه‌گه‌ى(1350) مه‌تره‌و له‌خوه‌رهه‌ڵاتیشه‌وه‌ ره‌سیگه‌كویه‌ى(گوڵبان)ك به‌رزیه‌گه‌ى(2010)مه‌تره‌. بیگومان تویه‌نیم بویشیم كویه‌ى داڵاهو هه‌ر له‌سه‌رده‌م كویه‌نه‌وه‌ ناودارى په‌یا كردگه‌، هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش یۆنانیه‌یل وه‌ بالوول و داڵاهو وتنه‌(زاگرۆس). ئنجا ئى هه‌ردوگ كویه‌ هه‌ر له‌سه‌رده‌م كویه‌نه‌وه‌ له‌لاى یۆنانیه‌یل و نه‌ته‌وه‌یل ئیرانى ناودار و ناسریاگ بویه‌، چوینكه‌ یه‌كیگ له‌ڕیه‌یل گه‌وراى تاریخى ئیران ئه‌را ده‌یشته‌یل دوچه‌مان وه‌ى كویه‌یلا گوزه‌ر كردگه‌، بیجگه‌ ئه‌وه‌یش زوورم كوچبه‌ره‌یل خوه‌رهه‌ڵات له‌ى ڕیه‌وه‌ گوزه‌ر كردنه‌ وه‌ره‌و خوه‌رئاوا.

كویه‌ى داڵاهو وه‌تایبه‌ت له‌وه‌خت وه‌فرانوار جوانترین دیمه‌نیگ وه‌پیه‌وه‌ دیاره‌و هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش شاعره‌یل وه‌ شعره‌وه‌ گوزارش له‌و جوانیه‌ كردنه‌و له‌ هه‌مان وه‌خت گورانیچڕه‌یلیش وه‌ سووز ده‌نگه‌یلیان وه‌باڵاى داڵاهووا چڕینه‌. یه‌یش نیشانه‌ى خوه‌شه‌ویسى ئاده‌میزاد كورده‌ ئه‌را خاك و نیشتمانه‌گه‌ى.