ئه‌میر موختار و ئاوه‌دانكردن زه‌لگاوه‌یل

شفق نيوز

  مه‌رام له‌ ئه‌میر موختار ، موهه‌زه‌ب ئه‌لده‌وله‌ عه‌لى كوڕ نه‌سر بوى، (376 ك – 996 ز) ك له‌شوون مزه‌فه‌ر بویه‌ فه‌رمانڕه‌واو هه‌ڵه‌په‌ڵه‌ نامه‌یگ نویسا ئه‌را سوڵتان شه‌ره‌ف ئه‌لده‌وله‌ى بوه‌یهى له‌ به‌غداو خزمه‌ت خوه‌ى نیشانداو داواى ئه‌وه‌ له‌لى كرد دگان وه‌فه‌رمانڕه‌وایه‌گه‌یا بنه‌ید و ده‌سڵاته‌گه‌ى په‌سه‌ن بكا‘ ئه‌وه‌ بوى سوڵتانیش یه‌كسه‌ر ملوانك ده‌سڵات ئه‌راى كلكرد نازناو "موهه‌زه‌ب ئه‌لده‌وله‌" وه‌پى به‌خشا.

ئه‌میر موختار پیاویگ خه‌یرومه‌ن و خوه‌ش ڕه‌فتار بوى، وه‌ل به‌در كوڕ حه‌سه‌نه‌وه‌یهى هاوڕى و دووس بوین ، زه‌لگاوه‌یل وه‌جووریگ ئاوه‌دانه‌و كرد قه‌ڵاو ماڵ و باڵه‌خانه‌ى فریه‌ جوانیگ له‌تى دروسكرد ، ناحه‌زه‌یل و نه‌یاره‌یل ده‌وڵه‌ت بوه‌یهى و خه‌لافه‌ت عه‌باسى هه‌ر وه‌ختیگ ته‌نگیان بویاتاد گشتیان په‌نا بردیانه‌ لاى ئه‌و .

ساڵ "379 ك – 999 ز" قادر بیلاه عه‌باسى له‌به‌غدا هه‌یواى و په‌نا برده‌ لاى ئه‌میر موختار و له‌ سایه‌ى ئه‌و ریز و حورمه‌ت فریه‌یگ له‌لى گیریا تا ئه‌وه‌ بوى ك باوگى مرد خوه‌ى له‌شوونى بویه‌ خه‌لیفه‌و ئنجا گله‌و خوارد ئه‌را به‌غدا .

ئنجا وه‌ختیگ به‌هائولده‌وله‌ى بوه‌یهى بویه‌ سوڵتان به‌غداو ته‌ماشا كرد گه‌نجینه‌ى وڵات هویچ له‌تى نه‌مه‌ندگه‌، وه‌زیره‌گه‌ى خوه‌ى كلكرد ئه‌را لاى ئه‌میر موختار و داواى قه‌رز له‌لى كرد و هه‌رچى جه‌واهیره‌ له‌ گه‌نجینه‌ بوى گشتى ئه‌راى كلكرد وه‌ى جووره‌ قه‌رز وه‌رگرت و ساڵ 384 ك – 994 ز موهه‌زه‌ب وه‌ل ئه‌بو مه‌نسور كوڕ به‌هائولده‌وله‌ بوینه‌ زاواو خه‌سویره‌و دویه‌ته‌ى خوه‌ى داپى و خوه‌یشكه‌گه‌ى خوازى .

ساڵ 385 ك ئه‌بولقاسم عه‌لى ئه‌به‌ر قوهى وه‌ نیاز ئه‌وه‌ بوى ك سوڵتان ئه‌لده‌وله‌ بكاده‌ى وه‌زیر ، په‌نا برده‌ لاى ئه‌میر موختار ، ساڵ 386 ك – 996 ز یه‌كیگ له‌فه‌رمانده‌یل سه‌مسام ئه‌لده‌وله‌ ك ناوى له‌شكه‌رستان بوى به‌سره‌ داگیر كرد ، سوڵتان به‌هائولده‌وله‌یش پیشنیار ئه‌وه‌ كرد ك ئه‌یه‌ هه‌ق ئه‌میر موختاره‌و شایسته‌ى ئه‌وه‌، هه‌ر وه‌ى خاتریشه‌ نامه‌یگ ئه‌راى نویساو ئه‌ویش به‌سره‌ داگیر كرد وه‌ فه‌رمانده‌یى عه‌بدوڵڵا كوڕ مه‌رزوق و ده‌سڵات خوه‌ى له‌بانى چه‌سپان، وه‌لى دویاخر له‌شكه‌رستان ده‌خاڵه‌ت له‌ مه‌سه‌له‌گه‌ كرد و جاریگتر كردنه‌ى سه‌رگه‌وراى به‌سره‌، ئنجا ئه‌میر موختار كوڕه‌گه‌ى وه‌ به‌دیل گرت.

ساڵ 394 ك – 1003 ز، ئه‌بولعه‌باس واسڵ زه‌لگاو ه‌یل به‌تائح داگیر كرد، ئى ئه‌بولعه‌باسه‌ زویتر یه‌كیگ بوى له‌سه‌ركرده‌یل سه‌ر وه‌ ئه‌میر موختار ، ئه‌وه‌ بوى موختار كلیكرد ئه‌را سه‌ركوتكردن له‌شكه‌رستان و داگیركردن به‌سره‌ ، دى دویاى ئه‌وه‌ك به‌سره‌ داگیر كریا روى كرده‌ " سیراف " ك له‌ژیرده‌س ئه‌بو محه‌مه‌د كوڕ موكه‌ڕه‌م بوى و ته‌واو تاڵانى كرد و روى كرده‌ لاى خوارگ دجله‌ و داگیرى كرد، دویاخریش جاڕ سه‌روه‌خوه‌یى داو خوه‌ى له‌ ئه‌میر موختار جیاوه‌ كرد.

ئه‌میر موختار فریه‌ ناڕه‌حه‌ت بوى له‌و كاره‌و 100 به‌له‌م پڕكرد له‌ مه‌ردم ئه‌را په‌لامارداینى، وه‌لى مه‌ردمه‌گه‌ قه‌یریگ له‌لیان له‌ناو ئاو خنكیان و بڕیگیش له‌لیان له‌لایه‌ن ئه‌بولعه‌باسه‌و گیریان وه‌دیل. ئه‌بولعه‌باسیش به‌سره‌ داگیر كرد و خوه‌ى كرده‌ میر به‌سره‌و خوه‌ى گونجان وه‌ل ده‌یله‌مى و له‌شكره‌گه‌ى.

له‌شكه‌رستان سه‌ركرده‌ى به‌سره‌ چیه‌ڕا لاى ئه‌میر موختار و ئه‌ویش له‌شكریگ خسته‌ ژیر فه‌رمانى و كلیكرد ئه‌را ده‌ركردن ئه‌بولعه‌باس، وه‌لى وه‌و كاره‌ ئه‌بولعه‌باس شكه‌ست خوارد و هه‌یواى، وه‌ل ئه‌وه‌یشا گشت هیزه‌گه‌ى وه‌ دیل گیریان و گشت چه‌ك و تفاقیان كه‌فته‌ ژیرده‌س ئه‌بولعه‌باس، ئنجا ئه‌بولعه‌باس دویاى ئه‌و سه‌ركه‌فتنه‌ یه‌كسه‌ر روى كرده‌ زه‌لگاوه‌یل و له‌وراو هه‌واڵ كلكرد ئه‌را ئه‌میر موختار و وته‌پى: هیزه‌گه‌د په‌زانمه‌و ئه‌وه‌سه‌ ئیسه‌یش هاتمه‌سه‌ ناو شاره‌گه‌دو چاره‌سه‌ر خوه‌د بكه‌.

ئه‌میر موختار روى كرده‌ "بشامى"و په‌نا برده‌ لاى ئه‌بو شوجاع فارس كوڕ مه‌ردان و سه‌ده‌قه‌ى كوڕى، وه‌لى ئه‌وانیش نامه‌ردانه‌ زوڵم له‌لى كردن و گشت سامانه‌گه‌ى داگیر كردن و ئه‌ویش ناچار بوى هه‌یواى وه‌ره‌و "واست" و ناڕه‌حه‌ت بوى، دى مه‌ردم و كه‌سوكاریشى پیشوازى له‌لى كردن.

ئه‌بولعه‌باس واسڵ، له‌وه‌ختیگ ك ره‌سیه‌ زه‌لگاوه‌یل، یه‌كسه‌ر گشت سه‌روه‌ت و دارایى ئه‌میر موختار داگیر كرد، وه‌لى مه‌ردم زه‌لگاوه‌یل دژ ئه‌بولعه‌باس هه‌ڵسیان، ئه‌ویش ناچار بوى و شوونه‌گه‌ هیشته‌جى و گله‌وخوارد ئه‌را به‌سره‌، ده‌رئه‌نجامیش ئه‌میر موختار گله‌وخوارد ئه‌را زه‌لگاوه‌یل و مه‌ردم وڵاته‌گه‌یش پیشوازى گه‌رمیگ له‌لى كردن و تا ساڵ 409 ك – 1010 زایینى ده‌سڵات وڵاته‌گه‌ وه‌ ده‌سیه‌و بوى و دویاخریش مرد و ماڵئاوایى له‌ دونیا كرد. ئنجا دویاى مردنى بڕٍیار بوى كوڕه‌گه‌ى له‌شوونى دابنه‌ن، وه‌لى خوارزایگى له‌دژى هه‌ڵسیاو كوشته‌ى .

جه‌میل رۆژبه‌یانى

ج . أ