ئایا دروسكردن مه‌رگ له‌سه‌رده‌م بنیاتناین دیمۆكراسى كووتایى دیرێد؟

شفق نيوز

چشتیگ له‌ ژیان نرخدارتر نیه‌و كه‌س ناتویه‌نێد ئامانج ژیانى ته‌نیا له‌وه‌ر خاتر كاركردن له‌بان وه‌فادارى خوه‌ى ته‌رخان بكا، چوینكه‌ ماناى راسكانى ژیان نه‌بایه‌د مانایگ تاكه‌كه‌سى بوود، ئمجا خاسترین چشت ئه‌را ژیان له‌ى رووژگار ئمڕوومانه‌ ژیان ئه‌و مه‌ردمه‌سه‌ ك وه‌ جوانى و ماریفه‌ت كار كه‌ن له‌ده‌وڵه‌تیگ  بى كیشه‌و گرفت و ریكخریاگ خاس.

 

دویاى رمیان رژیم سته‌مكار به‌غدا له‌ساڵ 2003، هێزه‌یلیگ نه‌ته‌وه‌یى و مه‌زه‌وى جووراوجوور ده‌ركه‌فت، ك ووه‌ناو دینه‌و مه‌شق كاره‌یل ناپوخت و شیتایه‌تى كردن و له‌ژیر ئه‌و ناونیشانه‌ ده‌سكریا رواكانن بیتاوانه‌یل و سه‌ربڕین و كوشتن و پارچه‌پارچه‌كردن لاشه‌ى ئاده‌میزاد، ئه‌یانه‌ كۆپییگ بوین له‌ جه‌لاده‌یل و دویر بوین له‌ موسڵمانیه‌تى ك وه‌حشیانه‌ى خوه‌یان له‌ى سه‌رده‌مه‌ نیشاندان وه‌ دروسكردن مه‌رگ وه‌شیوه‌یگ ریكخریاگ، ك یه‌یش له‌یوا كرد ئاده‌میزاد متمانه‌ى وه‌ دین و مه‌زه‌وه‌یل نه‌مینێد. ئنجا سه‌ركرده‌ى ئى ره‌وته‌یله‌ وه‌شیوه‌یگ نه‌فامى ره‌فتار كردن و كاره‌یلیان ئاشووانه‌ى ناوخوه‌یى بوى و ئه‌و كومه‌ڵگایه‌یله‌ ك زویتر وه‌ خوه‌شى و ئاشتى وه‌ل یه‌كا ژیان له‌یه‌ك چویچانن و ئاكامه‌گه‌ى له‌ده‌سداین متمانه‌و ئاسایش بوى و گه‌مه‌ وه‌ ئه‌قڵ ئاده‌میزاد عراقى و چشته‌یل فره‌یگ  كردن ك ژیان وه‌ره‌و كاره‌سات و ته‌قینه‌وه‌ بردن ك ئمڕوو ئه‌و كاره‌ساته‌ بویه‌سه‌ به‌ش تاكه‌یل عراقى له‌ناوڕاس و باشوور عراق ك وه‌ جووریگ خوه‌شى له‌لیان كریاسه‌ ویرانكارى و دوزه‌خ.

 

دى ئه‌وه‌ بوى ئه‌و سه‌ركرده‌یله‌ وه‌جاریگ متمانه‌ى خوه‌یان له‌ده‌سدان له‌شوون ئه‌وه‌ك چینه‌یل ئاده‌میزاد به‌شبه‌شه‌و كردن له‌ناونى باوه‌ڕ و كفر و له‌ناونى خه‌یر وشه‌ڕ و مه‌ده‌نیه‌ت و نائنسانیه‌ت.

 

له‌ ئاكام ئه‌و كرده‌وه‌یلیشه‌ ئه‌وه‌ ده‌ركه‌فت ك مه‌سه‌له‌ى دیموكراسى له‌وڵاتیگ جیگیر نیه‌ود ئه‌گه‌ر بنه‌ڕه‌تى نه‌چه‌سپیه‌یدو حورمه‌ت ئازادیه‌یل و هه‌قه‌یل له‌تى نه‌كیریه‌ێدو له‌وانه‌یش: ئازادى ڕاده‌رخستن ك شاده‌مار سه‌ره‌كى دیموكراسى و بنه‌ماى باقى ئازادیه‌یل تره‌ جوور ئازادى هویره‌وكردن و ریكخستن و ئاڵشت وئوڵوشتكردن زانیارى ك له‌بان بنه‌ماى متمانه‌ى ناونى هاووڵاتى و حكوومه‌ت بنیات نریه‌ێد، ك ئه‌ویش وه‌ دگانناین حكوومه‌ت وه‌ هه‌قه‌یل هاووڵاتى و ئاگاداربوینى له‌ رویداگه‌یل و كرده‌وه‌ى وه‌رپرسه‌یل حكوومه‌ت.

 

 

دیموكراسى راسكانى زه‌مینه‌ى كار خوه‌ش ئه‌كا وه‌گفت له‌یه‌كڕه‌سینه‌وه‌و هاوبه‌شى و یه‌كسانى له‌وه‌ر خاتر قه‌بولكردن یه‌كترى و دویر له‌ جیاوازى ره‌گه‌زى و چینایه‌تى، وه‌لى له‌هه‌مان وه‌خت یه‌كسانن له‌ هه‌ق و كرامه‌ت و ئازادى.

 

هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش ك دیموكراسى ئاڵشت نه‌كریه‌ێد ئه‌را تاوان و كرده‌وه‌ى ناجوور، بایه‌سه‌ له‌بانمان كار له‌بان بنه‌ماو خاسه‌وكردنى بكه‌یم هه‌ر له‌خیزانه‌و بگر تا ره‌سێده‌ په‌روه‌رده‌و زانست و چشته‌یل تر و جیاى بكه‌یمنه‌و له‌ كاریگه‌رى ئایدۆلۆجى و مه‌زه‌وى و ئه‌و كاریگه‌رى خراوه‌ له‌بانى نه‌یلیم ك شیوه‌ى ژیان ناونى پیكهاته‌یل شیوان.

 

ئنجا له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش ك كوومه‌ڵگاى عراقى تویش نه‌دیده‌ن و نه‌ژنه‌فتن ناید، بایه‌سه‌ له‌بانى كه‌م و كوڕى و خراویه‌یلى له‌یه‌كه‌و به‌ید، وه‌ل ئه‌وه‌یشا كوومه‌ڵگاى دیموكراسى هه‌وه‌جه‌ى فره‌یگ وه‌ سه‌ركرده‌یلیگ دیرێد ك قسه‌ى یه‌كترى بژنه‌فن ئه‌را دروسكردن خه‌ت په‌یوه‌ندى و دیاریكردن كیشه‌و چاره‌سه‌ره‌یلى وه‌ زووان گونجیان و شیواز ئه‌قڵ و ئداره‌كردن به‌رژه‌وه‌ندیه‌یل گشتى دویر له‌ مه‌شقكردن زوڵم و سته‌مكارى، ئه‌ویش له‌وه‌ر دراوردن كوومه‌ڵگا له‌ قه‌یرانه‌یل جوراوجوور.

 

دویاخریش ئویشیم: ئه‌وه‌ك له‌ى سه‌رده‌م جه‌هانگیریه‌ غافڵه‌، كاره‌سات خه‌ێده‌ پرووژه‌ى ژیارى و له‌هه‌مان وه‌خت واز له‌گشت تواناى فكرى و چشته‌یل تازه‌گه‌رى و ئاڵشتكارى تیه‌رێد و پرووژه‌ى نزیكه‌وبوین و یه‌كگرتن و گفتوگوو ته‌قنیده‌و، ك دویاخریش ئاكامه‌گه‌ى خراو له‌لى كه‌فیده‌و. ئنجا تویه‌نیم بویشیم ژیان ئاسووده‌یى ته‌نیا وه‌ فكر و خوه‌شه‌ویسى و ئازادى تیه‌ێده‌ ده‌س ك ماناى یه‌كه‌وگرتن هه‌میشه‌ییه‌.

 

سامان سۆرانى

ج. ا