قه‌یران ئابوورى له ‌ناونى بانكه‌یل كوردستان و حكوومه‌ت عراق

شفق نيوز

  ئه‌گه‌ر باس له‌ ئابوورى هه‌ر ده‌وڵه‌تیگ دونیا بكه‌یم، ئه‌وه‌ بیگومان ئه‌و سیستمه‌ یا ئه‌و وه‌ڕیه‌وبه‌رایه‌تیه‌ ك گه‌وراترین نه‌خش دیرید پیكهاتگه‌ له‌ بانكه‌یل. له‌ ئه‌مریكا قه‌یران بانك گشت وڵاته‌گه‌ هاورده‌ له‌رزه‌و گرفت گه‌وراى رمیان ئابوورى هاورده‌ تویشیه‌و، ك ئه‌كه‌ر حكوومه‌ت ئه‌مریكا نه‌ویاتاد، ئه‌وه‌ نه‌ك بانك، به‌ڵكوو شكه‌ست ئابوورى له‌ ئه‌مریكا روى دیاد.

هه‌ر وه‌ختیگ ده‌وڵه‌ته‌یل گه‌وراى جه‌هان ك بخوازن ته‌ماشاو شیه‌وكردن ئه‌را ئابوورى خوه‌یان بكه‌ن، یه‌كه‌مجار ته‌ماشاى بانكه‌یل ئه‌كه‌ن و شیه‌وكردن ئابوورى له‌بانى ئه‌نجام ئه‌یه‌ن.

له‌ كوردستان له‌وه‌ر چه‌ن بار سه‌خت و هه‌ر له‌ كویه‌نیشه‌و بانگ نه‌خش خاشیگ نه‌یاشتگه‌ له‌ ژیان ئى ملله‌ته‌، چوینكه‌ بار كوردستان جووره‌ها ئاڵشتكارى هاته‌سه‌ بانى و هه‌ر وه‌و خاتریشه‌ هه‌ر كاره‌ساتیگ سیاسى كاردانه‌وه‌ى خراو له‌بان بار ئابوورى داشتگه‌.

له‌ گشت قه‌یرانیگ بانكه‌یل وه‌ پله‌ى یه‌كه‌م زه‌ره‌دمه‌ن بوینه‌و بیگومان ملله‌تیش بیبه‌ش نه‌ویه‌ له‌ى زه‌ره‌ده‌، دى وه‌و جووره‌ دوینید متمانه‌ ك گرینگترین سفه‌ت كاركردن بانكه‌ له‌ى وڵاته‌ فریه‌ كزه‌.

مه‌ردم ئیسه‌ وه‌ سه‌ندن موڵك و ته‌ڵا مقه‌یه‌تى له‌ ده‌سكه‌فته‌یلیان ئه‌كه‌ن، یا مامڵه‌ى سه‌روه‌خوه‌ى وه‌پى ئه‌كه‌ن دویر له‌ بانكه‌یل، وه‌ یه‌یش پویل كه‌میگ له‌ بانكه‌یل دانه‌ن، یه‌یش ماناى ئه‌وه‌سه‌ پویل كاش له‌ بانك كه‌مه‌و بوود، چوینكه‌ فیشتر قه‌رز له‌ بانكه‌یل ئه‌كریه‌ید تا ئه‌وه‌ك پویل له‌تى دابنریه‌ید، بیگومان یه‌یش كیشه‌ى گه‌ورایگه‌و ئى ناهاوسه‌نگیه‌ له‌یوا كردگه‌ ك بانكه‌یل كوردستان ته‌نیا هه‌ر پویل بیه‌ن و گرفت له‌ چالاكى كاره‌یلیان و ریڕه‌و كاركردنیان روى بیاد.

وه‌گشتى بانك ئه‌وه‌سه‌ ك بایه‌سه‌ كاره‌یلى پڕ چالاكى بوود و حكوومه‌تیش پشتگیرى ته‌واویگ له‌لى بكا و هه‌ر وه‌ختیگ نزیك شكه‌ست بویه‌و بایه‌سه‌ مقه‌یه‌تى له‌لى بكا له‌وه‌ر خاتر دویره‌وكه‌فتن له‌ هه‌ر قه‌یرانیگ ك كاریگه‌رى داشتوود له‌بان ملله‌ت.

كیشه‌ى ئمڕوو ئابوورى كوردستان و دویاكه‌فتن موچه‌ دیاره‌ ئاكام ئه‌و كه‌مته‌رخه‌میه‌سه‌ ك له‌ بانكه‌یل وجوود دیرید، ئنجا بایه‌سه‌ ئه‌وه‌یش بزانیم ك حكوومه‌ت عراق وه‌ پله‌ى یه‌كه‌م نه‌خش سه‌ره‌كى دیرید له‌ هه‌ر گرفتیگ دارایى كوردستان، چوینكه‌ بودجه‌ له‌لایه‌ن ئه‌وانه‌و ئه‌دریه‌یده‌ كوردستان و گشت ساڵیگیش به‌شه‌گه‌ى كه‌مه‌و ئه‌كه‌ن وه‌ هه‌ر پاساویگ سیاسى.

ساڵ 2012 بودجه‌ پیكهات له‌ 100 ملیار دۆلار ، له‌ى ساڵه‌یل دویاخریشه‌ بوجه‌ى كوردستان بویه‌ 17% ، وه‌لى ئه‌وه‌ك مایه‌ى باسكردنه‌ ئه‌وه‌سه‌ ك ئه‌راچه‌ ساڵ 2014 جوور گشت ساڵه‌یل تر ئاڵشتكارى له‌ ته‌وه‌ر دابه‌شكردن بودجه‌ رویداگه‌، ئه‌گه‌ر باس بودجه‌ى 2014 بكه‌یم، ئه‌وه‌ جه‌م گشتى نزیكه‌ى 130 ملیار دۆلاره‌، یه‌یش بیجگه‌ ئه‌و پویله‌یل قه‌رزه‌ ك له‌لایه‌ن حكوومه‌ت به‌غداوه‌ نادریه‌یده‌ كوردستان و له‌وه‌رانوه‌ر ئه‌وه‌یش بانك ناوه‌ندى عراق خاوه‌ن 76 ملیۆن دۆلار یه‌ده‌گه‌. له‌ كووتاییش ئویشیم جى داخه‌ ك گشت ئه‌یانه‌ گرفتن له‌ وه‌رده‌م پیشكه‌فتن وڵات و ئابوورى كوردستان.

شیلان بیبانى

ج . أ