حكوومه‌ت عیراق وه‌ره‌و ته‌قینه‌وه‌ێگ سیاسی

شفق نيوز

حكومه‌ت، هه‌ر ئه‌وچه‌نه‌ ك له‌ عیراق پێشبینى كریایون، بێ بوین هێزه‌ سه‌ربازى ئه‌مریكا، گرژى و ئاڵۆزیه‌یل فره‌تره‌ك ‌و قه‌یرانه‌یل سیاسیش هویرده‌ هویرده‌ وه‌ره‌و زیاده‌و بوین ئه‌چن. هه‌وه‌و جوورگ فره‌ له‌ رووشنهویره‌‌‌یل و نویسه‌ره‌یل ئه‌ى پێشبینیه‌ كردنه‌، ك ئه‌ى فره‌وبوین گرژى و ئاڵۆزیه‌یله‌، وه‌ دروس بوین قه‌یران سیاسى و بڵوزه‌گرتن جه‌نگ تایه‌فى له‌په‌ناى وه‌ده‌س هاوردن كورسى ده‌سڵات و خوه‌ى سه‌پانان وه‌ سه‌ر وڵاتا وه‌رێه‌و ئه‌چێ.

 

عیراق له‌سه‌ره‌تاى ئازاد كردنێ تا ئیسه‌، چه‌ن ململانى ده‌سڵات وه‌ده‌س گرتن هاتیه‌سه‌تێ تا له‌ په‌ناى خوازیارى و ئارزوه‌یلیان ئه‌را ره‌سین وه‌ده‌سڵات، وه‌رده‌وام له‌ ناكوكى بوون و دژ وه‌ یه‌ك وسانه‌. یه‌یشه‌ له‌یوا ئه‌كا فێشتر وڵات وه‌ره‌و قه‌یران سیاسى و ئابوورى و دیموكراسى و ئاسایش بواد. هه‌ر ئه‌وچه‌نه‌ ك گشت لاێگ ئه‌ى راسیه‌ ئه‌زانن وه‌ختێگ هێزه‌یل سه‌ربازى ئه‌مریكا تواستن هاوسه‌نگییه‌گ له‌ ناو ڕیزه‌یل سوپاى ئه‌مریكا دروس بكه‌ن.

عیراق ئیسه‌ تویش قه‌یرانێگ سیاسى ناوخوه‌یى بویه‌، ئه‌وه‌یشه‌ وه‌خراوه‌و بوین ناونى لایه‌نه‌یل له‌ ناوخویان ك هه‌رلایه‌نێگ وه‌ ئاراسته‌ى جیاواز ئه‌ڵسوبنیش ئه‌كن، ئه‌وه‌یشه‌ ئه‌را وه‌ده‌س هاوردن كورسى ده‌سڵات ئه‌را خوه‌یان. له‌ى ئاراسته‌ی ئیسه‌ حكومه‌ت عیراق له‌ وه‌رێه‌و چین حكومه‌ت وه‌ جوورێگ له‌ شلوقى دوینیه‌ید، ئه‌وه‌یشه‌ له‌یوا ئه‌كا ك رووژ له‌ دویاى رووژ قه‌یرانه‌یل له‌ عیراق روى وه‌ره‌و فره‌وه‌و بوین ئه‌كا.

ئه‌گه‌ر رێگه‌ چاره‌ی ئه‌را ئه‌ى دۆخ ناجێگیره‌ نادوزیه‌یده‌و، ئه‌وه‌یش وه‌ رێخسن لایه‌نه‌یل له‌ ناو خویان تاگه‌ر ده‌ست ده‌ره‌كى كار له‌ هێزه‌یل ناخوه‌یى نه‌كا. له‌ پێش كێشانه‌وه‌ى هێزه‌یل سه‌ربازى ئه‌مریكا، بڕێگ لایه‌ن فشار فره‌ى خسنه‌ سه‌ر حكومه‌ت و  مه‌ردم عیراق، ئه‌را ئه‌وكێشانن و ده‌ركردن هێزه‌یل ئه‌مریكا له‌ خاك عیراق، ئه‌ڵبه‌ت یه‌یشه‌ پلانێگ بوى دژ وه‌ ئاشته‌وایى و ئاسایش له‌ عیراق، ئه‌ى فشاریشه‌ فێشتره‌ك له‌ لایه‌ن كوتله‌ى ێدره‌و بوى ك هه‌ڕه‌شه‌ له‌ وه‌پا كردن ئاشوو و توندوتیژى له‌ ناو عیراق ئه‌كردن، هه‌ ئه‌رایه‌یشه‌ لایه‌نه‌یل ئه‌را دیفاع له‌ ئاشتى و ئاسایش، رێكه‌فتن له‌ سه‌ر ده‌رچین هێزه‌یل ئه‌مریكا له‌ عیراق، دویاى ده‌رچین هێزه‌یل ئه‌مریكى له‌ خاك عیراق، گرژى و ئاڵوزیه‌یل له‌ ناونى كوتله‌یل وه‌ر له‌ فره‌و بوین نا، تا ره‌سیه‌ ئه‌و جیه‌ ك وه‌ تيرۆریست و ئاژاوه‌چى یه‌كتره‌كى تۆمه‌تبار بكه‌ن ئه‌وه‌يشه‌ له‌ په‌ناى وه‌ده‌س هاوردن ده‌سڵات.

ئه‌ى قه‌یرانه‌ ك ئیسه‌ تویش حكومه‌ت عیراق هاتیه‌، فره‌ مه‌ترسیداره‌ ئه‌را سه‌ر ئاسایش ئه‌ى وڵاته‌، له‌یوا ئه‌كا له‌سه‌ردا بكه‌فینه‌ وه‌ر گێژاو خوین رشانن و دیارده‌ى كوشتن و تۆقانن، ئه‌ڵبه‌ت ئیرنگه‌یش ئه‌ى رویادیه‌یله‌ وه‌ره‌و فره‌و بوین ئه‌چن.

وه‌ حوكم ئه‌وه‌گ لایه‌نه‌یل ناوده‌سڵات حكومه‌ت عیراق له‌ سه‌ر هویچ خاڵێگ هاوبه‌ش وه‌ل یه‌كا رێ ناكه‌فن ئه‌را چاره‌سه‌رى گرفته‌یل و هاوكێشه‌یل سیاسى، هه‌ر لاێگ بایه‌د ئه‌و راسیه‌ بزانێد ك عیراقیه‌یل له‌ وه‌خت حوكم فه‌رمانڕه‌وایى رژیم به‌عس فاشیزم چه‌نێ تویش ناخوه‌شى و كوشتن وه‌ جه‌م هاتن، له‌دویاى رزگار بوین عیراق دى مه‌ردم عیراق و كوردستان ئه‌و ترسه‌ له‌ لایان نه‌ما، وه‌لى ئیرنگه‌ خه‌ریكه‌ ئه‌ى ترسه‌ هه‌م له‌ نوو له‌ لاى مه‌ردم عیراق راسه‌و دوو، چوین ك ئه‌وقه‌ره‌ ناكوكى له‌ ناونى لایه‌نه‌یل فره‌و بویه‌ ك چشتێگ نه‌منیه‌ ك ئاراسته‌ى ئه‌ى ناكوكیه‌یله‌ وه‌ره‌و جه‌نگ تایه‌فى و  مه‌زهه‌بى بچوود.  یه‌یشه‌ مه‌ترسییه‌گ گه‌وار دروس ئه‌كا له‌ سه‌ر پاراستن ئه‌منیه‌ت و ئاسایش وڵات، هه‌ر ئه‌وچه‌نه‌ ك له‌ لاى گشتى ئاشكرایه‌ مالكى تۆمه‌ت تیرۆریست بون داس له‌ هاشمى، یه‌یش تۆمه‌تێگ گه‌ورایه‌ ئه‌وه‌یش وه‌ختێگ بدریه‌ید له‌ كه‌سێگ جێگر سه‌رۆك كۆماره‌!.

ئه‌ى كاره‌، قه‌یرانه‌گه‌ توندتره‌كه‌و ئه‌كا له‌ عیراق، مالكى ئه‌خوازێ له‌ رێیه‌و، حوكم خوه‌ى ئه‌را وه‌ده‌س هاوردن و خوه‌ى سه‌پانن وه‌سه‌ر عیراق فێشتر و ده‌سڵات خوه‌ى فره‌تره‌كه‌و بكا.

مالكى وه‌ شێوه‌ێگ هه‌ڕمه‌كى و دویر له‌ یاسا كار ئه‌كا، ته‌مام لایه‌نه‌یل یاساییش ئه‌ناده‌ ژێرپاو هه‌وه‌یجووریشه‌ چوى كه‌سێگ تاكڕه‌و كار ئه‌كا، یه‌یشه‌ لایه‌نه‌یل ناو حكومه‌ت فره‌تر تویره‌ ئه‌كه‌ى. له‌یوایش كردیه‌ تا گرژیه‌یل له‌ ناونى لایه‌نه‌یل فره‌تر و قه‌یرانه‌یل وه‌ره‌و ئاراسته‌ێگ توندوتیژى بواد، هه‌له‌ ئیرنگه‌یشه‌و گرژىو ئاڵوزى له‌ ناونى لیسته‌گه‌ى مالكى و عه‌لاوى سه‌ر هێز دایه‌و داوا ئه‌كریه‌ید مالكى له‌ پۆسته‌گه‌ى دویره‌و بخریه‌ید. چوین ك وه‌ شێوه‌ێگ خاس پۆسته‌گه‌ى وه‌ كار ناتیه‌رێد، یه‌یشه‌ قه‌یرانه‌یل سیاسى فره‌تره‌كه‌و ئه‌كا.

هه‌ له‌ ئیسه‌یه‌و ته‌قینێگ سیاسى دروس بویه‌ ك له‌یوا ئه‌كا هه‌ر لایه‌نێگ دژ وه‌ لایه‌ن تره‌ك پلان دانه‌ێت و یه‌ك تره‌كى تۆمه‌تبار بكه‌ن، له‌ لاى تریشه‌و كۆتڵه‌ى ێه‌در و له‌ لاى تره‌كیشه‌و مالكى و عه‌لاوى، ك ئه‌ى قه‌یران فێشتره‌ك زیان وه‌ ئابوورى و ئاسایى كوردستان ئه‌ره‌سنێد.

ئه‌وه‌گ مالكى ئه‌كا وه‌ قازانج كورد نیه‌، چوین ك بڕێگ فشار خستیه‌سه‌ سه‌ر لایه‌ن كورد له‌ جى هه‌ڵوێست وه‌رگرتنه‌، هه‌وه‌جه‌ وه‌ یه‌سه‌ ك وه‌شێوه‌ى داینوسه‌نین وه‌ل لایه‌نه‌یل عیراقى ئه‌ى كێشه‌و گیروگرفته‌یله‌ چاره‌سه‌ر بكریه‌ید تا فێشتره‌ك قویله‌و نه‌ود ئه‌را وه‌ بچێد تا جه‌نگ تایفى و مه‌زه‌وى له‌ دویاى خوه‌یا بارید و عیراق وه‌ره‌و وڵاتێگ ئاگر بواد، له‌ جیاڵى یه،‌ گه‌شه‌ بدریه‌یده‌ لایه‌نه‌یل ئیجابى له‌ ده‌سڵات. وه‌ هاوكار ئه‌ى گرژى و ئاڵۆزیه‌یله‌ ك له‌ ناونى لایه‌نه‌یل سیاسى دروس بویه‌، ئاسایش عیراق ئه‌و لاێگ نریایه‌، هه‌ر ئه‌را یه‌یشه‌ رووژ له‌ دویاى رووژ كوشتن و خوین رشانن روى له‌ فره‌وه‌و بوین ئه‌كا، پێویسته‌ حكومه‌ت پلانێگ ئه‌را كه‌مه‌و كردن توندوتیژیه‌یل له‌ عیراق داشتوود. ئه‌را یه‌گ دى مه‌ردم عیراق نه‌ونه‌ قوروانى سیاسه‌ت و ده‌س كه‌فتن كورسى ده‌سڵات، ئاسایشی توندتره‌و بكریه‌ید.

ئه‌را چاره‌سه‌ر كردن ئه‌ى گرفتیشه‌، هه‌وه‌جه‌ وه‌یه‌سه‌ ك لایه‌نه‌یل رێ چاره‌ى گونجیاى ئه‌را ئه‌ى گرفته‌یله‌ بگرنه‌و وه‌ر و نه‌خشه‌ و پلان خاسێگ ئه‌را فره‌تره‌ك گرنگیدان وه‌ لایه‌نه‌یله‌ نیشتمانى بویننه‌و.

وه‌ل نه‌ێشتن كاره‌یل تیرۆریستى و نواگرتن له‌ ئه‌و ناو هاتن تیرۆر‌یسته‌یل و به‌سین سنووره‌یل عیراق و په‌ره‌دان وه‌ ئاسایش قه‌ومى و تێكه‌ڵ نه‌كردن ململانى حزبى وه‌ل‌ كار حكومه‌تا بگرنه‌و وه‌ر. چوین ك ئه‌ى چنه‌ ره‌فتارێگ ئه‌ده‌ى وه‌ هاوكارێگ ئه‌را لاواز بوین حكومه‌ت، ئه‌ى دیارده‌یشه‌ ئیسه‌ له‌ ناو سیسته‌م حكومڕانى عیراق وه‌ ته‌مام ره‌نگ دایسه‌و، هه‌ ئه‌را یه‌شه‌ حكومه‌ت عیراق رووژ وه‌ رووژ وه‌ره‌و سستى و لاوازى ئه‌چێ. هاوكار ئه‌ى لاوازیشه‌، وه‌رێه‌وبردن ده‌سڵات وه‌ شێوه‌ێگ تاكڕه‌وانه‌س ك له‌ لایه‌ن كه‌سێگه‌و فه‌رمانه‌یل جیوه‌جى ئه‌كریه‌ید.

یه‌یشه‌ یه‌ ئه‌ره‌سنێد ك حكومه‌ت وه‌ره‌و لاى سیسته‌مى حكومڕانى وه‌ شێوه‌ێگ دیكتاتۆرى ئه‌باد، ك دوباره‌وه‌و بوین حكومه‌ت دیكتاتۆریشه‌. ئه‌را یه‌، بایه‌د هه‌رچێ زوی تره‌ك هویر له‌ رێ چاره‌ى ته‌ندروست بكریه‌ید ئه‌را نواگرتن له‌ ئه‌ى چنه‌ ده‌سڵاتێگ. ئه‌را ئه‌ى مه‌به‌سه‌، پێویسته‌ له‌سه‌ر ته‌مامى لایه‌نه‌یل به‌شدار بوى له‌ حكومه‌ت، گفتوگۆى ئاشتیانه‌ بكه‌ن بێ ئه‌وه‌گ په‌نا وه‌ توندوتیژى و ده‌مارگیرى خێڵاتى بوریه‌ید.

كاروان فه‌تحوڵا