نه‌ريت خواردن له‌لاى كورد

شفق نيوز

وه‌لى قسه‌يگيش هه‌س ك ئويشن ئاده‌ميزاد نيه‌زانيگ  له‌وه‌ر چه‌ نان خوه‌يگ  ؟ ئايا له‌وه‌ر ئه‌وه‌ نان خوه‌يگ  تا بتويه‌نيگ  بژيه‌يگ  ؟ يا ئه‌را ئه‌وه‌ك هويره‌و بكه‌يگ  ؟ يا هويچكام له‌وانه‌ نيه‌ ، به‌ڵكوو داب و نه‌ريتيگه‌و ئه‌گه‌ر پياده‌ى نه‌كرداگ دونيا ويران بوياگ ؟ ئمجا بيجگه‌ ئه‌يانه‌ ك باسيان كرديم راسه‌ ئه‌گه‌ر ئاده‌ميزاد خواردن نه‌خوه‌يگ  نيه‌تويه‌نيگ  بژيه‌يگ  ، ئه‌گه‌ريش نه‌ژيا ئه‌وه‌ بيگومان نيه‌تويه‌نيگ  هويره‌و بكه‌يگ  و هوير له‌ داناين و ئبداع بكه‌يگ   يا نيه‌تويه‌نيگ  روى له‌پيشكه‌فتن و گه‌شه‌كردن بكه‌يگ  .

له‌ هه‌مان وه‌خت راسه‌ ئاده‌ميزاد ئه‌گه‌ر بايگ  و په‌نا ئه‌را خواردن نه‌وه‌يگ  له‌ مه‌عناى ژيان و سروشت و ده‌وروه‌ر نيه‌زانيگ   ، وه‌لى نه‌ك وه‌و جووريشه‌ ك تا راده‌يگ  به‌ش فره‌يگ  له‌ژيان خوه‌ى دابنه‌يگ  ته‌نيا ئه‌را خواردن ، له‌وه‌ر ئه‌وه‌ وه‌بى هويچ ده‌سپيچگيگ  ئه‌وه‌ك نه‌ته‌وه‌و ملله‌ته‌يل خوه‌رههڵات ئه‌را خواردنيان ته‌رخانى كردنه‌ ، بى هويره‌وكردن و بى به‌رنامه‌و نامه‌نتقيه‌ ، چوينكه‌ وه‌ چ په‌يمانه‌يگ  يا قياسيگ  ره‌واسه‌ تاك خوه‌رههڵاتى و له‌وانه‌يش تاك كورد وه‌تايبه‌ت رووژانه‌ وه‌لاى كه‌مه‌وه‌ (سێ) وه‌خت نان بخوه‌يگ  و بويچگترين هويره‌وكردن و ئبداعيگ  له‌ خوه‌ى نه‌ياشتووگ ئه‌را ژيان و پيشكه‌فتنى يا پيشخستن كوومه‌ڵگا ! يا تويه‌نيم بويشيم وه‌و هه‌مگه‌ سروشت پرِ له‌ جوانى و ئه‌و هه‌مگه‌ سامان له‌بن نه‌هاتگه‌ ك خوداى گه‌ورا به‌خشاسه‌ى زوورم ناوچه‌يل خوه‌رههڵات هيمان كه‌مترين هويره‌كردن و ئبداعيگ  وه‌پى هاوردنه‌سه‌دى ؟ يا تويه‌نستنه‌ پيشكه‌فتن خاسيگ  بارنه‌ ده‌س ؟ ئه‌يه‌و له‌لايگ  تره‌وه‌ هه‌ر له‌ناو كوومه‌ڵگاى كورده‌وارى خوه‌مان رووژانه‌ (سێ) وه‌خت نان خوريه‌يگ  ، ئمجا وه‌ختيگ  ئويشيم نان مه‌به‌سمان له‌ خواردنه‌ له‌ هه‌رسێ تاق شه‌وه‌كيان و نيمه‌رِوان و ئيواران .

فره‌ كه‌س هه‌س تاق شه‌وه‌كيان وه‌بى خواردن (سه‌روپاچه‌ يا جگر) رازى نيه‌ون ، ئه‌گه‌ريش شه‌وه‌كيانيگ  خواردنه‌يل جوير (ماس و په‌نير و شير و كه‌ره‌و شورباى نژى )بكه‌نه‌ قه‌واڵتى ئه‌وه‌ هساوى له‌بان خواردن نيه‌كه‌ن و جوير خواردنيگ  ساده‌و فه‌قيرانه‌ هساو ئه‌راى كه‌ن ، له‌ شوون ئه‌وه‌يش تاق نيمه‌رِوان يا ئيوارانيش بايه‌سه‌ خواردنيگ  له‌ى خواردنه‌يله‌ بووگ جوير (برنج و مامر يا گوشت و بريانى و قووزى و دووڵمه‌و كه‌باب و كفته‌و به‌عزه‌ جاريگ  ماسى و......هتد) ، ئه‌يه‌ بيجگه‌ خواردنه‌يل جوير (زهڵاته‌و سه‌وزى و ميوه‌جات و ماساو سه‌رد وببسى و چشته‌يل تر) . وه‌ل ئه‌وه‌يشا ته‌ماشا كه‌يد وه‌سه‌به‌ب تيكڵايى كوومه‌ڵگاى كورده‌وارى خوه‌مان و بازارِه‌يل كوردستان وه‌ دونياى ده‌يشته‌وه‌ چه‌نه‌ها جووره‌ خواردن هاته‌سه‌ ناو ، وه‌ يه‌يش كوومه‌ڵگاى ئيمه‌ بويه‌سه‌ يه‌كيگ  له‌ وه‌ناوبانگترين و ده‌وڵه‌مه‌نترن كوومه‌ڵگايه‌يل جه‌هان له‌ خواردن ، ئمجا هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌يش ئاشخانه‌ يا مه‌تعه‌مه‌يل كوردستان خوه‌مان وه‌ يه‌كيگ  له‌ ده‌وڵه‌مه‌نترين و جوانترين ئاشخانه‌يل جه‌هان له‌قه‌ڵه‌م درياگه‌ ، ئه‌يه‌ بيجگه‌ ئه‌وه‌ك ئه‌گه‌ر يه‌كيگ  ئه‌را ته‌نيا جاريگ  سه‌ردان كوردستان خاك و نيشتمان ئيمه‌ كردويگ  و له‌ يه‌كيگ  له‌و ئاشخانه‌يل كوردستانه‌ نان خواردويگ  يا له‌يه‌كيگ  له‌ماڵه‌يل ئيمه‌ ميواندارى كرياويگ  ، ئه‌وه‌ بيگومان ئيمه‌ وه‌(خزمه‌تكه‌ر زگ) ناسيه‌ ! ئمجا له‌يرا ئه‌وه‌ ئه‌رِامان ده‌ركه‌فيگ  ك گرنگى يا ئه‌هميه‌تداين تاك و خيزانه‌يل كورد وه‌ (زگ) بويه‌سه‌ داب و نه‌ريتيگ  رووژانه‌و تا راده‌يگ  خه‌م فره‌ گه‌وراى ژنه‌يل ماڵ هه‌ر له‌ سه‌ره‌تاى ژيانه‌وه‌ تا رووژ ئمرِوو ته‌نيا ئه‌وه‌ بويه‌ ك تاق نيمه‌رِوو يا تاق ئيواره‌ چ خواردنيگ  ئه‌را ئه‌ندامه‌يل خيزانيان ئاماده‌ بكه‌ن ؟ يا ئه‌را سوو چ خواردنيگ   ئه‌رِايان بنه‌يگه‌ بان و چه‌ بخوه‌ن ؟ تا راده‌يگ  له‌وه‌خت  نانخواردن هه‌ر تاقيگ  ك هيمان نانه‌گه‌ له‌ قورِگيان نه‌چيه‌سه‌ خوار ئه‌ندامه‌يل خيزان هه‌ميشه‌ ئى پرسياره‌ له‌دايگ  و خوه‌شكه‌يليان كه‌ن ك ئه‌را تاقيگ  تر چ خواردنيگ  ئه‌رِايان دروسكه‌ن ؟ ئه‌يه‌ بيجگه‌ ئه‌وه‌ك هه‌ر تاك و خيزانيگ  كورد هوير له‌وه‌ كردويگه‌وه‌ ك به‌رنامه‌يگ  يا جه‌دوه‌ليگ  هه‌فتانه‌ ئه‌را دروسكردن خواردن دابنه‌ن ، تا وه‌لاى كه‌مه‌وه‌ له‌خه‌م ئه‌وه‌ رزگاريان بووگ ك ئه‌را وه‌جبه‌ى دوياتر چ خواردنيگ  ئاماده‌ بكه‌ن يا له‌و پرسياره‌يل  بى مه‌عنا رزگاريان بووگ ، مه‌عناى ئه‌وه‌سه‌ ژنه‌يل ئيمه‌ى كورد وه‌ دريژايى تاريخ له‌خه‌م ئه‌وه‌ بوينه‌ چ خواردنيگ  ئه‌را ئه‌ندامه‌يل خيزانيان ئاماده‌ بكه‌ن ؟

ئه‌ندامه‌يل تر خيزانيش وه‌رده‌وام له‌خه‌م ئه‌وه‌ بوينه‌ ، ك تاق دوياتر يا وه‌جبه‌ى دوياتر چ خواردنيگ  ديرن ، ئمجا له‌يرا به‌ش فره‌ى هه‌وڵ و ته‌قلاى وه‌رپرسه‌يل هه‌ر خيزانيگ  كورد ئه‌وه‌ بويه‌ ك وه‌رجه‌ گشت چشتيگ  كار ئه‌را په‌ياكردن پويل و سامان بكه‌ن تا زگ خوه‌يان و خيزانيان تير بكه‌ن و هويچ تر  ! وه‌ل ئه‌وه‌يشا له‌وه‌ر خاتر ئه‌و كاريشه‌ فره‌ ئاسايى بويه‌ له‌لايان ك فره‌ جار په‌نا بووه‌نه‌ وه‌ر چه‌نه‌ها ديارده‌ى ناپه‌سه‌ن و ناشرين و نارِه‌واى وه‌ك (قه‌سه‌مخواردن وه‌ دروو ، يا درووكردن و گرانفرووشى يا له‌لاى به‌عزه‌ كه‌سه‌يليگ  ديارده‌ى دزيكردن فره‌ ئاسايى بويه‌ له‌ هاووڵاتى و هاونيشتمانه‌يليان) ئه‌ويش ته‌نيا له‌وه‌ر ئه‌وه‌ك وه‌ زياتر برِه‌سيگ  و پويل زياتر په‌يا بكه‌يگ  و زياتر بتويه‌نيگ  زگى تير بكه‌يگ   .

مه‌عناى ئه‌وه‌سه‌ خواردن و تيركردن زگ له‌لاى كورد هه‌ر له‌ زويه‌وه‌ بويه‌سه‌ نه‌ريتيگ  باو سه‌رده‌مه‌يل و هه‌مان وه‌خت تاريخيگيش ئه‌راى دروس بويه‌ ، له‌وه‌ر ئه‌وه‌ تويه‌نيم بويشيم : وه‌راسى نه‌ريت فره‌ سه‌قه‌تيگ  ديريم ، چوينكه‌ گشتمان له‌وه‌ر خواردن دى نيه‌رِه‌سيمنه‌ ئه‌وه‌ك هويره‌و بكه‌يم و بخوه‌نيم و بنويسيم . تويه‌نيم بويشيم : ئيمه‌ وه‌رج له‌وه‌ك بمريم هه‌ر له‌سه‌ره‌تاوه‌ خوه‌مان مرانيمنه‌ ، چوينكه‌ ژيان هه‌ر خواردن و خواردنيش هه‌ر ئه‌را تيركردن زگ نه‌ويه‌ جوير ئه‌وه‌ك له‌لى فامستيمنه‌ .