جى كه‌وشه‌يل ئه‌مريكا نيه‌وده‌و

شفق نيوز

وه‌ واز بوين لاپه‌رِه‌ى تره‌ك له‌ جيهان سياسه‌ت، ئه‌مريكا خوه‌ى وه‌ره‌و خوه‌رهه‌لاََت ناورِاس كيشا. ئه‌ى خوه‌ى كيشانه‌ وه‌ره‌و ناو  خوه‌رهه‌لاَت وه‌ له‌ ناو بردن به‌عس و جى گرتن له‌ ناو عيراق وه‌ ده‌سپێچگ بن لادن و ...، كه‌م تا فره‌ بويه‌ مه‌مه‌ر يه‌گ شوون پاى ئه‌را سياسه‌ته‌يل ئه‌مريكا واز بوود. له‌ ئه‌ى گيژ و گه‌رداوه‌ ك ئمريكا ئه‌را خوه‌ى ناگه‌و، فره‌ چێشه‌يل قوميا، له‌ سه‌رده‌م سه‌رداڵى بۆش له‌ كۆنفرانسێگ رِووژنامه‌وانى، ديمن كه‌وشى ئه‌راى فره‌ دان... ئه‌ى كه‌و‌ش فره‌ دانه‌ ك جه‌ناب بۆش سه‌ر له‌ لى چه‌مان و له‌ بن گووشيه‌و رِه‌ت بوى، فره‌ جى باس داشت ك كه‌فته‌ وه‌ر باس ته‌مامى ميديا و رِه‌سانن له‌ جيهان. هه‌ر چه‌ن له‌ درێژى ماوه‌ى سه‌رداڵى بۆش، ته‌مامى رووشنهويره‌يل و سياسه‌تمه‌داره‌يل ئه‌مريكا له‌ كاره‌يل بۆش فره‌ خوه‌شيان نات و گله‌ى فره‌يگ له‌ لى داشتن وه‌ ده‌ر ئه‌نجام يه‌ بوى چوار ساڵ سه‌رداڵى ته‌مام بوى و، ئوباما هاته‌ رِوى كار. له‌ وينه‌يلى ك له‌ كوشك چه‌رمگ گريايه‌، ئوباما سه‌رداڵ تازه‌ له‌ هاڵيگ ك ها پێشت ميز يا نيشتيه‌، فره‌ تره‌ك وينه‌گر يا كاميراوان، چه‌و كاميراى خوه‌ى زووم كرديه‌سه‌ بان فيگۆر نيشتن ئوباما ك له‌ بان كورسيه‌گه‌ى پێشته‌و دايه‌و پايلى خسيه‌سه‌ مل ميز كاره‌گه‌يا، كه‌وشه‌يل بريقه‌كه‌رى فره‌ خاس ديارن!. له‌ لاى تريشه‌و چه‌ن وه‌خت پێش له‌ ئينگه‌ ژنه‌فيتم و ديمن ك وه‌زير ده‌ره‌كى ئه‌مريكا خانم هيلارى كلينتۆن له‌ وه‌خت ديداريگ رِه‌سمى وه‌ل سه‌رداڵ فه‌ره‌نسايا جه‌ناب ساركۆزى، ك تواس له‌ پله‌يل كۆشك ئيليزه‌ بچووده‌و بان، كه‌وشه‌گه‌ى له‌ پاى درات و بويه‌ سيندرلاى ك لنگه‌ كه‌وشه‌گه‌ى له‌ى كۆشكه‌ مه‌نه‌ جى!. ئينگه‌ بايمن يانه‌ كه‌مى شييه‌و بكه‌يمن ئه‌ويشه‌ وه‌ نوورِسنى سياسيه‌و. ئه‌مريكا له‌ وه‌خت وه‌ دى هاتنى تا ئينگه‌ فره‌ قوناغ برِيه‌ تا ئينگه‌ بويه‌سه‌ (Super Power) له‌ مه‌يدان سياسى دونيا و بويسه‌ فه‌رمان خر ده‌ر ئه‌ى سياسه‌ته‌يله‌ ك له‌ دونيا وه‌ ريه‌و چوود. ئه‌مريكا له‌ سستم گلۆباڵ كاپيتاڵ په‌يره‌وى كه‌يد و  توايد وه‌ ئه‌ى سستمه‌؛ ته‌مامى دونيا باريده‌ ژێر چه‌تر خوه‌ى. دونيمن ئه‌وانه‌گ توان فنداسيۆن ئه‌ى سياسه‌ته‌ برِشنن و به‌ناى بكه‌ن، له‌ بان فره‌ له‌ى پله‌يل و هاماره‌يله‌ ده‌ڵك خوه‌ن و خاس نيه‌تويه‌نن سه‌ر پا بگرن. له‌ سويك تريشه‌ وه‌ختى نوورِيمه‌ پێ له‌ رِاسى يه‌ رِامان رووشنه‌و بووت ك يه‌ى كه‌وش فره‌دان و يه‌ى كه‌وش ئه‌و بان ميزێگ (ستراتيژى دونيا له‌ بانى رِشيه‌يد)و يه‌ لنگه‌ كه‌وش له‌ پا دراتن له‌ كۆشكى، گيشتى يه‌ رِه‌سنێگ؛ ك چه‌ن پرس ئه‌رامان دروس بووت!. ئايا ئه‌مريكا هيمان نه‌تويه‌نسيه‌ جى پاى خوه‌ى بكه‌يده‌و؟ ئايا سياسه‌ت ئه‌مريكا له‌ى سستميه‌، هه‌ چوين پاى مينى ك كه‌وشه‌گه‌ وه‌ قه‌دى نه‌ود؟ ئايا هه‌م كه‌ش و هه‌م جى پاى له‌ دونيا نيه‌وده‌و؟ ئايا دراتن لنگه‌ كه‌وشى له‌ پاى يه‌ك له‌ ئه‌ى وه‌رِيه‌و به‌ره‌يليه‌، پا په‌تى كردن له‌ ورايوه‌ر شارسانى فه‌ره‌نسا ك وه‌ گاپاره‌ى ديمۆكراسى ناسياس، نيه‌؟ ئه‌وه‌گ دياره‌ يه‌س جى يه‌ى لنگه‌ له‌ كه‌وشه‌گه‌ى له‌ دونيا نيه‌وده‌و تا وه‌و توانا بڕه‌سى ك ئه‌ى لنگه‌يشى دانه‌ى.