ژیان زانایگ شوونه‌وارناس كورد فه‌یلى

شفق نيوز

پایته‌خت له‌خیزانیگ كورد فه‌یلى هاته‌سه‌ دونیا. ساڵ 1958 به‌ش شوونه‌وار له‌كۆلیژ ئاداب زانكۆ یا جامعه‌ى به‌غدا ته‌واو كردگه‌. هه‌ر له‌هه‌مان ساڵ له‌ ده‌زگاى شوونه‌وار دمه‌زریاگه‌و خه‌ریك مه‌شق كاره‌گه‌ى خوه‌ى بویه‌ تا بویه‌سه‌ شاره‌زاى خاس و تووماركریاگیگ له‌ نه‌ته‌وه‌یل یه‌كگرتگ، له‌مه‌یدان كاره‌گه‌ى خوه‌ى مامۆستایش بویه‌ له‌ زانكۆ ئه‌بو زه‌بى له‌ ئیمارات یه‌كگرتگ عه‌ره‌بى و ماوه‌یگیش مامۆستاى ده‌رسده‌ر بویه‌ له‌ زانكۆیه‌یل شانشین عه‌ره‌بى سعودى و ره‌سیه‌سه‌ سه‌رده‌م شماره‌یگ له‌ زانایه‌یل شوونه‌وارناس گه‌وراى جویر(ته‌ها باقر و ئه‌حمه‌د سوسه‌)و له‌ هه‌مان وه‌خت شاره‌زاى خوه‌ندنه‌وه‌ى زووان مسمارى سۆمه‌رى و زووانه‌یل تر عراق كویه‌ن. وه‌ل ئه‌وه‌یشا چشته‌یل فره‌یگ له‌شوونه‌وار كرده‌سه‌ دى له‌بان خاك سۆمه‌ر و ئه‌كه‌د و ئور و له‌كش و ئاشوور و بابل و وه‌ركاو وحه‌زه‌ر، ك ئه‌ویش وه‌گووره‌ى شیه‌وكردن و گه‌ردین زانستى و جوانیگ ، هه‌ر ئه‌وه‌یش له‌یوا كردگه‌ كتاویگ دابنه‌یگ وه‌ناو(ئور له‌ناونى ئیسه‌و گوزه‌یشته‌)ك له‌لایه‌ن وه‌ڕیه‌وبرایه‌تى گشتى شوونه‌واره‌وه‌ له‌ساڵ 1976 چاپ كریاگه‌و بویه‌سه‌ ریڕه‌و یا مه‌نهه‌ج باوه‌ڕ وه‌پیكریاگ خوه‌ندن له‌بان ئاست زانستى و په‌روه‌رده‌یى.

هه‌ر وه‌گووره‌ى به‌حس و له‌یه‌كه‌وداینى له‌بان پارچه‌یل شوونه‌وار تویه‌نستگه‌ هه‌ڵكه‌فت یا واقع ژیان كومه‌ڵایه‌تى و سیاسى و ئابوورى و رووشنهویرى و شیوه‌ى ژیان و گوزه‌ران وه‌ك(جنگ و خواردن و داب ونه‌ریت و په‌یوه‌ندیه‌یل ناونى كومه‌ڵگاو په‌یوه‌ندى ده‌سڵاتدارو بیده‌سڵات و سستم وه‌ڕیه‌وبردن و حوكمدارى)بزانیگ  وه‌شیوه‌یگ  باوتیانه‌ ك له‌رووژگاریگ له‌تاریخ عراق كویه‌ن وه‌پیا گوزه‌ر كردنه‌. بیجگه‌ ئه‌وه‌یش سه‌یوانى خاوه‌ن هه‌ڵویستیگ رووشناى نیشتمانى بویه‌ چ له‌بان ئاست پارته‌یل یا جموجویل ئازادیخوازه‌یل عراق وه‌گشتى و كورد وه‌تایبه‌ت. چوینكه‌ دژ حكوومه‌ت به‌عس بوى و له‌ 8 شووبات ساڵ 1963 له‌لایه‌ن پاسه‌وانه‌یل نه‌ته‌وه‌ییه‌وه‌ گیریاگه‌و خریاسه‌ زندان (سه‌ده‌)و تویش سزاو ناڕه‌حه‌تى و ئه‌ڵكه‌ندن نویخانه‌یل و مامڵه‌ى پیسیگ هاتگه‌ وه‌ده‌س رژیم ئه‌وساى خوینمژه‌وه‌. وه‌ختیگیش له‌ زندان ئازاد بویه‌، پیاوه‌یل ئاسایش و هه‌واڵگرى و حزبى هه‌ر له‌شوونى بوینه‌و خستنه‌سه‌ى ژیر چه‌ودیریه‌وه‌. دى له‌ناكاو له‌ داهینان یا ئبداع بڕیا وه‌بوونه‌ى ده‌ركردن زووره‌ملى له‌لایه‌ن دراوده‌سه‌ى رژیم و ده‌زگا بكوشه‌گه‌ى وه‌شیوه‌یگ دڕندانه‌و هویر له‌ شوون وپایه‌ به‌رزه‌گه‌ى و شاره‌زایه‌ ئنسانیه‌گه‌ى نه‌كردن و هه‌ر له‌وه‌رچه‌و كارمه‌نده‌یل ده‌زگاگه‌ى خوه‌ى ك له‌تى كاركردیاگ(وشكاننكار شوونه‌وار بابل)ه‌وه‌ له‌ساڵ 1980 له‌شار حله‌ وه‌ مه‌هانه‌ى ته‌به‌عیه‌ى بیگانه‌ ته‌سفیر كرا وه‌گووره‌ى بڕیار شماره‌(666)و شوناسنامه‌ى عراقى له‌لى سه‌نیاوه‌و گشت دارایى و به‌ڵگه‌نامه‌یلى له‌لى زه‌فت كریا جویر هه‌زار كورده‌یل تر فه‌یلى، له‌وانه‌یش: به‌حسه‌یل و شاكاره‌یل گران قیمه‌تى، دى وه‌و جووره‌ له‌ناونى شه‌و وڕووژیگ گشت ئه‌و هه‌وڵ و ته‌قلایه‌ ك تاریخ عراق و بیشكه‌ى ژیاره‌یل كویه‌ن هه‌ر له‌سه‌ره‌تاى ئاده‌میزاده‌وه‌ له‌تى توومار كرد وه‌ ده‌سایس سه‌دام داروده‌سه‌گه‌ى گومكریاو له‌یوا له‌و پیاوه‌ كردن تام تیه‌ڵى و جه‌ور ئاواره‌یى و ناڕه‌حه‌تى غه‌ریبى و ژیان سه‌خت بكیشیگ له‌ ئوردگاى په‌نابه‌ره‌یل عراقى له‌ئیران. ئنجا له‌ورا له‌وه‌ر ئه‌وه‌ك بار سه‌ختیگ داشت كاریگ ئاسایى ئه‌را خوه‌ى دیه‌وه‌ ك نه‌گونجیا وه‌ل پله‌و پایه‌ى ناسریاگیگ زانستى جویر ئه‌و له‌بان ئاست هه‌رێمى و ناوده‌ه‌وڵه‌تى.

شا محه‌مه‌د عه‌لی سه‌یوانى زاناى شوونه‌وارناس له‌ئاواره‌یى زووره‌ملى له‌ ئه‌نجام نه‌خوه‌شى و كه‌مده‌سى و سه‌ختى گوزه‌ران و خه‌م وخوسه‌و زوڵم و سته‌م ك وه‌جاریگ روى كرده‌ دل َولاشه‌ى، له‌ساڵ 200 دڵى له‌كوتان كه‌فت و ماڵئاوایى یه‌كجارى له‌ى دونیا له‌لیمان كردو گشت رازه‌یلى له‌بان شوونه‌وار عراق وه‌ل خوه‌یان برده‌ ژیرخاك و له‌ وڵات غوربه‌ت سه‌ره‌ونا.