نویسینگه‌ى كاروبار كورده‌یل فه‌یلى هه‌نگامیگه‌ له‌ ڕیگه‌ى ڕاس.. وه‌لى

شفق نيوز

تویش سه‌ركوتكردن و پشتگووشخستن هات له‌ لایه‌ن ده‌سڵاتدارى به‌عس وه‌ گه‌نترین و پیسترین شیوه‌یل ڕه‌فتار وه‌ل ئى چین عیراقى ڕه‌سه‌ن و ئه‌سڵمه‌نه‌، وه‌لى له‌ هه‌مان وه‌خت هویچ كه‌سیگ نیه‌تویه‌نى ئه‌وه‌یشه‌ بشاریده‌و ك چین كورده‌یل فه‌یلى هێمان تا ڕووژ ئمڕوومانیش وه‌ده‌س هه‌مان ئه‌و قانوونه‌یل زاڵمانه‌وه‌ ناڵنن ك ڕژیم دیكتاتۆرى نویسانیه‌سه‌یان، یا لاى كه‌م وه‌ده‌س جیوه‌جیكردن بیهووده‌ى ئه‌و قانوونه‌یله‌و ناڵنى ك ئویشن په‌رله‌مان عیراق نویسانیه‌سه‌یان، ئه‌و قانوونه‌یله‌ ك په‌رله‌مان له‌شوون ئازادى عیراق ئه‌را ئنسافكردنیان نویسانیه‌سه‌ى.

كه‌سیش له‌وه‌ گومان نه‌یرى ك كورده‌یل فه‌یلى به‌شیگن له‌ گه‌وراترین تایه‌فه‌ى دینى له‌ عیراق ك موسڵمانه‌یل شیعه‌ن و به‌شیگن له‌ دویم گه‌وراترین نه‌ته‌وه‌ ك نه‌ته‌وه‌ى كورده‌ و هیمان وه‌ دڵیگ پڕ له‌ ژانه‌و نووڕنه‌ ئه‌و ده‌سكه‌فته‌یله‌ ك ئى دولایه‌نه‌ گیرى هاوردنه‌ و حه‌سره‌تمه‌ن ئه‌و هه‌مكه‌ قوربانیدانه‌ن له‌ گیان و له‌دارایى ك له‌ى ڕیگه‌ پیشكه‌شى كردن. ئه‌وانه‌گ تا ڕه‌سینه‌ ده‌سڵات، خوه‌شى و كه‌یف و سه‌فاى ده‌سڵات و داهاتى وه‌چه‌و خوه‌یان دین، یه‌كڕاس كورده‌یل فه‌یلى خستنه‌ ده‌یشت بازنه‌ى سیاسه‌ت و هویره‌وكردنیان. و ئاسانترین به‌ڵگه‌یش له‌ بان ئى قسه‌ دویره‌وخستن كورده‌یل فه‌یلیه‌ له‌ په‌رله‌مان عیراق، وه‌ ڕیكخریایه‌یل و لیسته‌یلیان ك كورد فه‌یلى خستنه‌ ژیر چه‌تر خوه‌یان، له‌ شوون به‌شه‌وكردن كورسیه‌یل قه‌ره‌بووكردن یا ته‌عویزى و چووڵ له‌بان په‌رله‌مانتاره‌یلیگ له‌ كه‌سوكاره‌یل خوه‌یان، هه‌رچه‌نى ك بڕیگ له‌ فه‌یلیه‌یل ده‌نگه‌یل زیاتریش گیر هاوردوین له‌وه‌گ ئه‌و كه‌سوكاره‌یلیانه‌ گیرى هاوردوین. ئه‌و تاكه‌ كورسى یه‌تیمیشه‌ ك ڕه‌وت سه‌درى وه‌خشیه‌ى كوردیگ فه‌یلى، ئه‌ویش ئه‌را بازرگانى كردن وه‌ كه‌یسیگه‌ ك دى بازرگانى كردن هه‌ڵنیه‌گرى، له‌ شوون ئه‌وه‌گ له‌ عه‌مباره‌یل پارته‌یل سیاسى زاڵ له‌بان بڕیار سیاسى له‌ عیراق هه‌رله‌ 9 نیسان 2003 تا ڕووژ ئمڕوو له‌ هویره‌و بریا، و ئه‌وسایش له‌ بن بیاوانه‌یل به‌عس فاشى وه‌دریژى سى و سێ ساڵ گوم كریاوى.

هه‌رچه‌نى ك پۆست سه‌رۆك كۆمار له‌ عیراق ئمڕوو نه‌ ته‌شریعى و نه‌یش جیوه‌جیكردن یا ته‌نفیزیه‌، وه‌لى وازكردن نویسینگه‌یگ ئه‌را كاروبار كورده‌یل فه‌یلى كاریگ ئه‌رێنى یا ئیجابیه‌ و له‌ئاینده‌ وه‌ شیوه‌یگ كارا به‌شدارى كه‌ید له‌ ڕه‌سانن مه‌ینه‌تیه‌یل فه‌یلى ئه‌را شوون بڕیارداین سیاسى، له‌ خاتر هه‌وڵداین ئه‌را خاسه‌وكردن بارووه‌زع فه‌یلى و په‌یاكردن چاره‌سه‌ر ئه‌را ئه‌و كێشه‌یلیانه‌ ك فره‌ دریژه‌وبوینه‌.

ئى نویسینگه‌ ئه‌گه‌ر وه‌شیوه‌ى خاسیگ وه‌ڕیه‌وبووریه‌ید دویر له‌ خودپه‌ره‌ستى وحزبایه‌تى وبازرگانى كردن وه‌و كێشه‌ ك وه‌ك وه‌تیم دى بازرگانى كردن هه‌ڵنیه‌گرى، ئى نویسینگه‌ بووده‌ خاڵ سه‌ره‌تایگ ئه‌را نویسینگه‌یلیگ هاوشیوه‌ له‌ سه‌رۆكایه‌تى وه‌زیره‌یل و په‌رله‌مان ( یه‌یشه‌ ئمڕوو ئه‌رك خود فه‌یلیه‌یله‌) و ئه‌وسا كه‌یس كورده‌یل فه‌یلى ڕه‌سیده‌ دویا گێم خوه‌ى.

وه‌ دامه‌زرانن ئى نویسینگه‌ دى تووپه‌گه‌ هاله‌ بازیگه‌ى كورده‌یل فه‌یلى، ئایا ئى ده‌رفه‌ته‌ وه‌كارتیه‌رن ئه‌را سابتكردن وجود خوه‌یان و وه‌رده‌وامبوین له‌ هه‌وڵداین ئه‌را ره‌سین وه‌ داواكاریه‌یل ڕه‌وایان؟، یا وه‌ك دویكه‌ڵ باڵه‌وگرى، له‌ شوون ئه‌وه‌گ ده‌یان ده‌رفه‌ت له‌كیس خوه‌یان دان، نه‌ك ئه‌را چشتى؛ وه‌لى ته‌نیا له‌وه‌ر ته‌نگى ئاسۆ و حزبایه‌تى ك هویچ مه‌هانه‌یگ نه‌یرن.

ئى ئه‌ركه‌ ك خریاسه‌ گه‌ردن كاروه‌ده‌سه‌یل و كاركه‌ره‌یل له‌ نویسنگه‌گه‌ ئاسان نیه‌، وه‌لى فره‌سه‌ختیش نیه‌، ئه‌گه‌ر مه‌ینه‌تى كه‌سوكاره‌یل خوه‌یان نانه‌ وه‌رچه‌و خوه‌یان، له‌ گشت مه‌یدانیگه‌و، و ئه‌رك سه‌رشان گشت خێرومه‌نیگیشه‌ پشتگیرى له‌ى پرۆژه‌ بكه‌ید ك ئه‌را وه‌رده‌وامبوین و سه‌ركه‌فتنى ته‌نیا هاوكارى و كار وه‌یه‌كه‌وكردن تواید له‌ ناونى خود فه‌یلیه‌یل وه‌گشت پارت ولایه‌نیه‌گانیانه‌وه‌ و چاودێرى كردن كار نویسینگه‌گه‌ و هه‌ڵسه‌نگاندن خاسیه‌گانى و ئاماژه‌داین وه‌ خراویه‌گانى و ڕه‌خنه‌گرتن یا ئنتقادى وه‌ گیانیگ ڕه‌خنه‌گرانه‌ نه‌ك وه‌ گیانیگ تۆڵه‌سه‌ندن، له‌و لایشه‌وه‌ بایه‌ته‌ ئه‌و ڕیزداره‌یله‌ ك له‌ نویسینگه‌گه‌ كاركه‌ن وه‌ سینگیگ فراوان ڕه‌خنه‌گرتنه‌گه‌ قه‌بوول داشتوون، و گرژى نه‌گریده‌یان له‌ ڕه‌فتاركردن.

دویاقسه‌: سه‌ركه‌فتن نویسینگه‌گه‌ وه‌كاركردنه‌ و ڕه‌سین وه‌ ئامانجه‌ چه‌وه‌ڕیكریایه‌گانى، وه‌و بنه‌ماوه‌ به‌نه‌ ك دویره‌و بكه‌فى له‌ شیوه‌یل به‌شبه‌شه‌وكردن یا محاصصه‌ ك ئمڕوو باوه‌.

ت: ماجد سوره‌مێرى