ده‌وڵه‌ته‌يل چوين دامه‌زريه‌ن؟

سه‌ڵاح  مه‌نده‌لاوى

شه‌فه‌ق نيوز/ مسيو دغى پرۆفيسۆر ناودار فره‌نسى ك تايبه‌تمه‌نده‌ وه‌ ياساێ ده‌ستوورێ ئويشێد: ده‌وڵه‌ت له‌ وه‌ختيگ دامه‌زريه‌ێد ك هيزه‌يل ناچارێ(ئايينى يا حزبى يا سه‌ربازێ يا فريه‌يى شماره‌)ئيراده‌ێ خوه‌ێ بچه‌سپنێد له‌بان ملله‌تيگ نيشته‌جێ شوونيگ دياريكرياێ جوگرافێ بدێ له‌بان گووشه‌ێ زه‌وێ و قسه‌يليشێ جوور سه‌رچه‌وه‌يگ گرينگ وه‌رگيريا ئه‌را سياسه‌ت خارجێ فره‌نسى.

 

بڕيگ له‌ مامۆستايه‌يل عراقييش ك تايبه‌تمه‌ندن له‌ ده‌زگايه‌يل ده‌ستوورێ عراقێ له‌بان ده‌س ئى پرۆفيسۆره‌ ده‌رس وه‌رگرتنه‌، وه‌لێ هه‌ناێ ك ره‌سيه‌ ده‌سڵات و ماوه‌ێ 17 ساڵ له‌تى مه‌ند قسه‌يلێ فه‌رامووش كرد ك وت له‌ گورج گورجتريم، يه‌يش وه‌ ماناێ ئى مافه‌ وه‌ ملله‌ت كورد نه‌درياگه‌، ئمجا ئه‌گه‌ر سه‌د ساڵ بچيمنه‌ دوياوه‌، دوينيم ئه‌را نموونه‌ كورد نه‌تواسنه‌ له‌ چوارچيوه‌ێ ده‌وڵه‌ت عوسمانى بمينن يا ده‌وڵه‌ت قاجارى ئيرانى و شوورش مه‌شروتيه‌ت و قه‌بوليش وه‌ ئاماده‌بوين و هاوردن پاشاێ هاورده‌ فه‌يسه‌ڵ يه‌كه‌م جوور پاشا له‌بان هه‌ردوگ ولايه‌ت به‌سره‌ و به‌غدا نه‌ركردن و ولايه‌ت موسڵ(كوردستان عراق)له‌ڕێ شووڕشه‌يل زێباريه‌يل و بارزانيه‌يل 1931 و 1940 و 1946 ئى مه‌سه‌له‌ ره‌ته‌و كردنه‌، به‌ڵكوو ته‌نانه‌ت راپه‌ڕين مه‌ردمى له‌ به‌غدا له‌ ساڵ 1941 تا 1956يش گشتى له‌ ناوچه‌ێ باب شێخ شوون نيشته‌جى كورده‌يله‌و ده‌س وه‌پيكرد، يه‌يش وه‌و مانا كورد نه‌چينه‌ ناو ده‌وڵه‌ت عراقى و توركى و فارسى.

 

ئمجا له‌يرا مه‌سه‌له‌گه‌ گشتى وه‌ بوونه‌ێ وجوود نه‌فت له‌ كوردستان، كولبوكيان ئه‌رمه‌نىتوركى ئه‌و دانيشتنه‌يل گرته‌ خوه‌ێ وه‌خاتر زه‌مانه‌تكردن به‌ش ده‌وڵه‌ت عوسمانى، وه‌لێ ئنگليز و فره‌نسيه‌يل ئه‌وه‌ ره‌ته‌و كردن.

 

دوياێ ئه‌وه‌يش هه‌رچه‌نى ئاڵشتكارييش روێدا له‌ ده‌رخستنه‌يل نه‌فتى وه‌ نسبه‌ت له‌ عراق و ئيران، وه‌لێ وه‌ل ئه‌وه‌يشا دوينيم ك هه‌ڵويست توركى خاستره‌ له‌ هه‌ڵويست ئه‌واكانتر، ئمڕوويش له‌ شوون بڕيار ئه‌مريكى له‌ هاوپه‌يمان وه‌ل هيز پاسه‌وان كورد له‌ باكوور سوريا، دوينيم ك معادله‌گه‌ ئالشت بويه‌، چوينكه‌ ئه‌مريكا يه‌كه‌م جه‌مسه‌ريگه‌ له‌ جه‌هان.

سه‌ڵاح مه‌نده‌لاوى