ئایا دۆسێى كورده‌یل فه‌یلى دویاى 31 / 10 / 2010 به‌سریه‌ید؟

شفق نيوز

كردن و چه‌پاوكردن هه‌قه‌یل كورده‌یل فه‌یلى وه‌ مه‌رجیگ حوكم خوه‌ى له‌ى كه‌یسه‌ له‌ 31 / 10 / 2010 ده‌ربكه‌ید... حوكمه‌گه‌یشى وه‌ هه‌ر شیوه‌یگ بوود ... گرنگ ئه‌وه‌سه‌ ئایا دۆسێى كورد فه‌یلى خریه‌یده‌ كنار  و هه‌قیان گوم كریه‌ید؟ یا وه‌ معجزه‌یگ په‌رله‌مان شاكاریگ قانوونى ده‌ركه‌ید ك بنه‌مایه‌یل بته‌ویگ دروس كه‌ید ئه‌را ئه‌وه‌گ كورده‌یل فه‌یلى هه‌قه‌یل خوه‌یان بسیننه‌و وئاینده‌ى ڕووڵه‌یلیان مسۆگه‌ر بكه‌ن، بى ئه‌وه‌گ بكه‌فنه‌ ناو گیچه‌ڵ ده‌وده‌وان له‌ وه‌زاره‌ت داخلیه‌ وه‌ره‌و وه‌زاره‌ت كووچ و كووچبه‌ره‌یل؟

له‌ باوه‌ت ئه‌و مادده‌یل قانوونیه‌ ك كه‌یس كورده‌یل فه‌یلى وه‌ پیان خریاسه‌ وه‌رده‌س دادگاى باڵاى تاوان، پسپۆر یا خه‌بیر قانوونى مونزر فه‌زل له‌ په‌یوه‌ندییگى وه‌ل ماڵپه‌ڕ شه‌فه‌ق ئویشى:" له‌ سه‌ره‌تا ئیمه‌ بایه‌سه‌ ڕیز له‌ بڕیار دادگا بگریم و، وه‌ باوه‌ڕ من وه‌سف قانوونى گونجیاى ئه‌را ئه‌و تاوانه‌یله‌ ك ده‌رهه‌ق كورده‌یل فه‌یلى ئه‌نجام دریانه‌، قڕانكردن ڕه‌گه‌ز به‌شه‌رى(جینۆساید)ه‌ و، یه‌یشه‌ له‌ كه‌یسه‌یلیگ تر ڕوى دا جوور ئه‌نفال ملله‌ت كورد له‌ كوردستان عیراق.

فه‌زل زیاتریش وت:"وه‌رج له‌ ریككه‌فتننامه‌ى 11ى ئادار 1970 كورده‌یل فه‌یلى تویش ئۆپه‌راسیۆنه‌یل كووچوه‌پى كردن هاتن و له‌ وه‌خت جه‌نگ عیراق - ئیرانیش و ئى كاریشه‌ ئاكامه‌یل قانوونى گه‌ورایگ خسته‌وه‌ و بایه‌سه‌ سزاى قانوونى ئه‌و كه‌سه‌یله‌ بدریه‌ید ك پلان ئه‌راى دانان و به‌شدارى كردن له‌ جیوه‌جیكردنى، ئه‌وه‌ بیجگه‌ قه‌ره‌بووكردن ماددى و مه‌عنه‌وى قوربانیه‌یل و كه‌س و كاره‌یلیان له‌ ناو عیراق و له‌ ده‌یشتیشى".

له‌ باوه‌ت ڕى داشتن ته‌مییزكردن حوكم له‌ كه‌یس كورده‌یل فه‌یلى فه‌زل ئویشى:"ڕى دیرى حوكمه‌گه‌ى ته‌مییز بكریه‌ى تاگه‌ر وه‌سف قانوونى بڕیار حوكم ئاڵشت بكریه‌ى، وه‌لى وه‌سف كردن تاوانه‌گه‌ وه‌ تاوان دژ وه‌ به‌شه‌ریه‌ت هه‌میش تاوانیگ ناوده‌وڵه‌تیه‌، جوور تاوان جینۆساید ، وه‌ شیوه‌یگ ئاشكراتره‌ك : ڕژیم وه‌رین ئى تاوانه‌ دژ وه‌ كورد فه‌یلى ئه‌نجامدا چوینكه‌ كوردن و په‌یڕوى كه‌ر مه‌زه‌و دیاریكریاییگن و، وه‌ى شیوه‌ بایه‌سه‌ ئى تاوانه‌یله‌ وه‌ تاوان قڕانكردن ده‌سه‌جه‌مى وه‌سف بكریه‌ى ك ئاكامه‌یل قانوونى جیاجیایگ دیرى له‌ حوكمداین و قه‌ره‌بووكردن و چشته‌یلیگ تر ك هه‌وه‌جه‌ وه‌ ورده‌كارى فره‌یگ دیرى ئه‌را شیه‌وكردنى".

داواكه‌ر گشتى وه‌رین له‌ دادگاى باڵاى تاوان و نوێنه‌ر له‌ په‌رله‌مان حازرى جعفر صادق الموسوى له‌ په‌یوه‌ندییگى وه‌ل ماڵپه‌ڕ شه‌فه‌ق ئویشى:" بایه‌س بوى دادگا ئى توومه‌تباره‌یله‌ وه‌ گووره‌ى مادده‌ى (11) هه‌واڵه‌ى دادگا بكردیا، یه‌عنى وه‌ تاوان قڕانكردن ده‌سه‌جه‌مى، نه‌ك وه‌ مادده‌ى (12) ك تایبه‌ته‌ وه‌تاوانه‌یل دژ وه‌ به‌شه‌ریه‌ت".

الموسوى زیاتریش وت :" داواكار گشتى تویه‌نى بڕیار هه‌واڵه‌كردنه‌گه‌ ته‌مییز بكه‌ید، چوینكه‌ یه‌ یه‌كیگه‌ له‌ ده‌سڵاته‌گانى و ئه‌گه‌ر ئى كاریشه‌ كرد پشتگیرى و لایه‌نگرى له‌ دادپه‌روه‌رى كه‌ید".

الموسوى داوا له‌ ئه‌نجوومه‌ن نوێنه‌ره‌یل كرد ك :"قانوونیگ ته‌شریع بكه‌ى ئه‌را قه‌ره‌بووكردن كورده‌یل فه‌یلى و خێزانه‌یلیان".

سیاسه‌تمه‌دار محمد جاسم اللبان له‌ په‌یوه‌ندییگى وه‌ل ماڵپه‌ڕ شه‌فه‌ق ئویشى:"بایه‌سه‌ ئه‌و تاوانباره‌یل و بكوشه‌یله‌ وه‌سزاى خوه‌یان بڕه‌سن ك ئه‌و تاوانه‌یله‌ دژ وه‌كورد فه‌یلى وه‌ تایبه‌ت و ملله‌ت عیراق وه‌گشتى ئه‌نجام دانه‌، حكوومه‌ت ئاینده‌یش بایه‌سه‌ به‌رنامه‌ى ته‌واویگ تایبه‌ت وه‌ى چینه‌ دابنه‌ید و، گشت هه‌قه‌یلى به‌یده‌وه‌ و، ئیمه‌ ئمڕوو نووڕیم ك كورده‌یل فه‌یلى، هه‌رچه‌نى ك تویش ئه‌و هه‌مكه‌ به‌دبه‌ختیه‌ هاتنه‌، وه‌لى هیمان ئه‌وه‌گ هاتوانایان پیشكه‌شى بكه‌نه‌ عیراق دریغى له‌لى نیه‌كه‌ن".

له‌ باوه‌ت دادگاى باڵاى تاوان له‌ كه‌یس كورده‌یل فه‌یلى اللبان ئویشى:" باوه‌ڕ نیه‌كه‌م كه‌یسه‌گه‌ په‌یوه‌ندى وه‌ ته‌وسیفه‌گه‌یه‌و داشتوى، وه‌لى گرنگى ها له‌ ئنسافكردن ئى چینه‌ و په‌یاكردن ده‌زگایه‌یل قانوونییگ، ك وه‌رگرى یا دیفاع له‌لییان بكه‌ید و هه‌قه‌لیان ئه‌رایان بسینید وه‌ ڕیگه‌ى فشارخستن وه‌بان حكوومه‌ت و په‌رله‌مان و؛ هێزه‌یل سیاسییش بایه‌سه‌ ئه‌ركه‌یل سه‌رشان خوه‌یان له‌ى باوه‌ته‌ جیوه‌جى بكه‌ن".

نویسه‌ر فه‌یلى عبدالله حسین على له‌ په‌یوه‌ندییگى وه‌ل ماڵپه‌ڕ شه‌فه‌ق ئویشى:"یه‌كیگ له‌ به‌رنامه‌ شاریایه‌گان به‌عس، كاركردن بوى ئه‌را له‌ناوبردن دویره‌وخستن كورده‌یل فه‌یلى له‌ مه‌یدانه‌یل سیاسى هه‌ر له‌ ساڵ 1963 و زیاتریش له‌ 1970 دیار دا له‌ شوون جاڕداین ڕیككه‌فتننامه‌ى 11 ئادار، ك له‌و وه‌خته‌ سه‌دام حوسه‌ین جیگر سه‌رۆك كۆمار بوى و وتویده‌ مه‌حمود عوسمان:"ئه‌وه‌گ وه‌ چه‌و خوه‌م دیمه‌سه‌ى باوه‌ڕ وه‌پى نیه‌كه‌م ك ئى شماره‌ى فره‌ گه‌ورا له‌ى خودنیشانداین گه‌ورا بوینم".مه‌قسه‌دیشى ده‌رچوین زیاتر له‌ نیم ملیۆن كورد بوى له‌ خودنیشانداین پیشوازى كردن له‌ سه‌ركرده‌یل كورد له‌ به‌غدا، هه‌ر له‌و ڕووژیشه‌وه‌ بوى ك ڕژیم وه‌رین ده‌سكرده‌ كاركردن وه‌شیوه‌ى به‌رنامه‌داریگ ئه‌را كووچوه‌پیكردن و بى شوون و نوینكردن كورده‌یل فه‌یلى... ئمڕوو ئیمه‌یش ئومیدواریمن ك دادگاى باڵاى تاوان وه‌ شیوه‌یگ فراوانتره‌ك كاربكه‌ید تاگه‌ر هه‌رچى تاوانه‌ بكه‌یده‌ په‌ن".