ژن و ره‌سانن

شفق نيوز

كێشه‌ى ژنه‌یل له‌ كه‌ناڵه‌یل ره‌سانن ماناو گرنگى به‌خشین ته‌واویگ نه‌یرێد له‌ مه‌سه‌له‌گه‌، چوینكه‌ فره‌جار باسه‌یل شێوازیگ چه‌واشه‌كارانه‌ ها له‌تیان وه‌گووره‌ى ئه‌و شێواز كوومه‌ڵگا ك له‌بان مه‌سه‌له‌ى ژنه‌یل قسه‌ كه‌ن و دویاخر وه‌ ئاكامیگ  لیخنترا ئه‌وه‌نه‌ى، هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش ئیچنه‌ نییه‌ له‌لامان ك ره‌سانن كوردى وه‌ شیوه‌یگ زانستى و خاس گرنگى داویده‌ مه‌سه‌له‌ى ژنه‌یل وه‌تایبه‌ت ته‌له‌فزیۆنه‌یل.

شایه‌د جارجاریگ ته‌وه‌ر و باوه‌ت له‌ رووژنامه‌یل بكه‌فێده‌ وه‌رچه‌و ك ئه‌یانه‌یش په‌یوه‌ندى وه‌ ئه‌وه‌ دیرن ك كى و له‌كام دیده‌و جوواو ئه‌و پرسیاره‌یله‌ ئه‌دریه‌ێده‌و، ك جى داخه‌ ئمڕوو ژنه‌یل له‌ كوردستان و ته‌نانه‌ت ئه‌وانه‌ك هانه‌ ده‌یشت كوردستانیش خالیین له‌ هووشیارى فیمینزم و هه‌ر له‌ كوومه‌ڵگاى ئیمه‌یش گومان له‌وه‌ كریه‌ێد ك كێشه‌ى ژنه‌یل چاره‌سه‌ر كریاوید، ژن كورد تا ئیسه‌ نه‌تویه‌نستگه‌ وه‌گوره‌ى سیاسه‌ت فیمینیزم كێشه‌گه‌ى یه‌كلاوه‌ بكا وه‌رانوه‌ر وه‌ده‌سله‌اَت پیاوسالارى له‌ كوومه‌ڵگا.

ئیمه‌ هویچ وه‌ختیگ ئه‌و چشته‌یله‌ ك وجوود دیرن یا ئه‌و كێشه‌یله‌ ك تایبه‌تن وه‌ ژنه‌یل، نه‌خستیمنه‌سه‌ى ژێر پرس ئه‌وه‌ك بنه‌ڕه‌ت ئى كێشه‌ له‌ چه‌وه‌ هاتگه‌و ئه‌راچه‌ ئیچنه‌ وه‌پێ هاتگه‌و بایه‌د چه‌ بكریه‌ێد ئه‌را ئه‌وه‌ك بتویه‌نیم چاره‌سه‌ر ئه‌را ئى كێشه‌ بوینیمنه‌و؟

ئه‌یه‌ یه‌كێگه‌ له‌و بنه‌مایه‌یله‌ ك نه‌زه‌ریه‌ى سیاسه‌ت فیمینیزم كار له‌بانى ئه‌كا، هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش ده‌رئه‌نجام ئى مه‌سه‌له‌ له‌وه‌ر ئه‌وه‌ك ده‌زگایه‌یل ره‌سانن كار ئه‌را مه‌سه‌له‌ى ژنه‌یل بكه‌ن، دوینید وه‌ چه‌واشه‌وه‌ له‌ڕێ كه‌ناڵه‌یل ره‌ساننه‌و هه‌نه‌كى وه‌ ئه‌قڵ ژنه‌یل كه‌ن. ئیمه‌ هایمنه‌ بان ئه‌و باوه‌ڕه‌ ك ره‌سانن كوردى له‌ده‌یشت ئیراده‌ى ژنه‌یل كار له‌بان مسه‌له‌ى ژن ئه‌كا. ئایا له‌وه‌رچه‌ بایه‌د ژنه‌یل یه‌كسه‌ر جوور هه‌ڕه‌شه‌یگ ئه‌را ناسنامه‌ى كوردبوین له‌یه‌كه‌و بدریه‌ن، ك له‌راسى مه‌سه‌له‌ى كۆنترۆڵ له‌ش و ئه‌قڵ ژنه‌یل په‌یوه‌ندى وه‌ ناسنامه‌ى نه‌ته‌وه‌یى نه‌یرێد، به‌ڵكوو په‌یوه‌ندى وه‌ هویر پیاوسالارى دیرێد له‌ كوومه‌ڵگاى كورده‌وارى، ئه‌یانه‌ بڕێگ هویرو ئه‌ڕاێ چینن ك  مه‌ردم دروى كردنه‌ له‌ژێر كاریگه‌رى ملله‌ته‌یل تر له‌ كوومه‌ڵگا، چوینكه‌ ملله‌ت كورد ته‌نیا نه‌ته‌وه‌یگه‌ ك وه‌رده‌وام كه‌فتگه‌سه‌ ژێر كاریگه‌رى فه‌رهه‌نگ و كلتوور نه‌ته‌وه‌یل تر، ك ئمڕوو مه‌ردم كوردمان له‌و دید و ئه‌ڕاێ چینه‌یله‌و ناسنامه‌ى نه‌ته‌وه‌یى له‌یه‌كه‌و ئه‌یه‌ن. وه‌ل ئه‌وه‌یشا له‌ كه‌ناڵه‌یل ره‌سانن دیاره‌ تائیسه‌ كه‌سیگ شاره‌زاو فیمینیزم نه‌یریم تا نوێنه‌رایه‌تى كێشه‌ى ژنه‌یل بكا.

له‌یره‌ كێشه‌ى ژن فره‌ له‌وه‌ گه‌وراتر دوینیم ك له‌ ده‌زگایه‌یل ره‌سانن باسى كریه‌ێد. ده‌زگایه‌یل ره‌سانن هویچ وه‌ختیگ جوور دروسكریاگیگ  سه‌روه‌خوه‌ى ته‌ماشاى ژن ناكه‌ن، به‌ڵكوو وه‌ چه‌واشه‌وه‌ وجوود ژن مه‌رزدار كریاگه‌و په‌یوه‌س كریاسه‌ پیاوه‌و ك له‌ هه‌مان وه‌خت ته‌شبیهى جوور كاڵایگ كریاگه‌.

ئیمه‌ وه‌ختى قسه‌ له‌بان ئازادى ژنه‌یل كه‌یم له‌ كوومه‌ڵگا، مه‌سه‌له‌ى چه‌و له‌چه‌وبڕین فه‌رهه‌نگ خوه‌رئاوایى نییه‌، به‌ڵكوو پاداگردن ژنه‌یل له‌بان ئه‌وه‌سه‌ ك ژنیش جوور پیاو له‌ كوومه‌ڵگا دروسكریاگ یا مه‌خلووقیگ سه‌روه‌خوه‌یه‌و بایه‌د وه‌ چه‌و كه‌مه‌و ته‌ماشا نه‌كریه‌ێدو كه‌ناڵه‌یل ره‌سانن ئى راسیه‌ بزانن.

ئه‌ڤین عه‌زیز

ج. ا