ده‌ستوور بى زوور!

شفق نيوز

بریه‌یگه‌ ڕییه‌وه‌. ده‌ستوور ئه‌و قانوون به‌رزه‌سه‌ ك بنه‌مایه‌یل شیوه‌ى ده‌وڵه‌ت ده‌سنیشان ئه‌كا له‌ هه‌ر سستمیگ پاشایه‌تى یا كوومارى و له‌هه‌مان وه‌خت ریكخه‌ر ده‌سڵاته‌یل گشتیه‌ له‌ڕوى پیكهاوردن و تایبه‌تمه‌ندى و په‌یوه‌ندى ناونى ده‌سڵاته‌یل و ئه‌رك و هه‌قه‌یل بنه‌ڕه‌تى تاك و جه‌م.

وه‌ل ئه‌وه‌یشا تایبه‌تمه‌ندى ده‌سڵات پیكهاتگه‌(ده‌سڵات بڕیارداناین – ده‌سڵات دادوه‌رى – ده‌سڵات جى وه‌جیكردن). دى گشت قانوونیگ  له‌ده‌سڵات یه‌كه‌مه‌وه‌ ك ده‌سڵات بڕیارداناین یا ته‌شریعیه‌، ده‌س وه‌پى ئه‌كاو بایه‌سه‌ وه‌گشت جووریگ له‌چوارچیوه‌ى ده‌ستوور ده‌رنه‌چوود.

ده‌ستوور وه‌ ماناى ئه‌و سستم و قانوونه‌سه‌ ك ده‌وڵه‌ت له‌بانى چووده‌ رییه‌وه‌ له‌وه‌ر خاتر چاره‌سه‌ركردن گشت كیشه‌و گرفتیگ . یا تویه‌نیم بویشیم ده‌ستوور سه‌رچه‌وه‌ى بنیاتناین ده‌وڵه‌ت و دابینكردن گشت هه‌قه‌یله‌. وه‌لى له‌گشت ده‌وڵه‌تیگ دیاره‌ پابه‌ندبوین وه‌ ده‌ستوور جویر یه‌ك نیه‌و جیاوازه‌، چوینكه‌ زوورم ئه‌و ده‌وڵه‌ته‌یله‌ ك ده‌سڵات له‌تى چه‌واشه‌ى ده‌ستووره‌، حوكمیگ ته‌كڕه‌وى یا دكتاتۆریه‌ت تیه‌رنه‌ كار له‌وه‌ر به‌رژه‌وه‌ندى تایبه‌ت دویر له‌ به‌رژه‌وه‌ندى گشتى، یه‌یش ماناى ئه‌وه‌سه‌ ده‌ستوور له‌ى جووره‌ وڵاته‌یلیگ ته‌نیا هه‌ر ناوه‌و به‌س.

له‌ ده‌وڵه‌تیگیش جویر عراق ، ك دروشم یا شعارى له‌شوون رژیمیگ سته‌مكار و دكتاتۆر له‌ساڵ 2003 وه‌دویاوه‌ گوایا دیموكراسى و فیدراڵیه‌، هیمان ده‌ستوور بى زوور ریڕه‌و راسكانى خوه‌ى نه‌گرته‌سه‌ وه‌ر و قانوونیش له‌تى گوم و نادیاره‌. ئه‌را نموونه‌: هیمان ده‌سڵات عه‌شایر زاڵه‌ له‌بان ده‌ستوور و هیمان قانوونیگ كه‌مالیستى تیه‌ریه‌یگه‌ كار و مه‌سه‌له‌ى ره‌گه‌زایه‌تى كیشه‌ى گه‌ورایگه‌ له‌ى وڵاته‌، بیجگه‌ ئه‌وه‌یش ته‌نیا لایه‌نیگ ك پابه‌ند بویه‌ وه‌ده‌ستووره‌وه‌، لایه‌ن كوردیه‌ ك به‌شداره‌ له‌حكوومه‌ت، وه‌لى وه‌ل ئه‌وه‌یشا دریغى ناهه‌قیگ وه‌لیا كریه‌یگ له‌باوه‌ت جى وه‌جیكردن ده‌ستوور و هاوردنه‌وه‌یل هه‌قه‌یل ڕه‌واى كورد ك وه‌دریژایى ساڵه‌یل فره‌یگ وه‌ زوور زه‌فت كریاگه‌.

ماناى ئه‌وه‌سه‌ له‌ى وڵاتیشه‌ ده‌ستوور بى زووره‌، ده‌ستوور ته‌نیا شیواز و نویساننه‌ له‌ى وڵاته‌و مه‌ردمان فره‌یگ دوشمن ده‌ستوورن، چوینكه‌ ئاو ئنسانیه‌ت و هه‌ق نه‌چیه‌سه‌ قوڕگیان و سه‌قامگیرى و ئارامى وڵاته‌گه‌ له‌لایان هویچ گرنگى یا ئه‌همیه‌تیگ نه‌یرى و هه‌ر ئه‌وانه‌ن ڕى له‌ده‌ستوور گرتنه‌و نیه‌یلن مادده‌یلى جى وه‌جى بكریه‌ى. ئه‌را نموونه‌: مادده‌ى 140 ك تایبه‌ته‌ وه‌ناوچه‌یل داوڕیاگ، هیمان له‌ى باوه‌ته‌وه‌ ناونى هه‌ولێر و به‌غدا بى چاره‌سه‌ر مه‌ندگه‌و تائیسه‌یش هویچ نیشانه‌یگ ئه‌را یه‌كلاكردنه‌وه‌ى ئه‌و مادده‌ له‌وجوود نیه‌و نزیكه‌و نه‌ویه‌ له‌چاره‌سه‌ر، ك له‌سه‌ره‌تاى پرووسه‌ى سیاسى عراقه‌وه‌ وجوود داشتگه‌و لایه‌نه‌یلیگ بوینه‌سه‌ وه‌ربه‌س له‌وه‌رده‌م چاره‌سه‌ركردنى، ك له‌ده‌ستوور عراقیش وه‌ئاشكرا ئشاره‌ت وه‌ ده‌سه‌وه‌ركردن هه‌ق گشت لایه‌نیگ كریاگه‌. وه‌لى چوینكه‌ هه‌ق له‌لاى ناهه‌قه‌یل كار سه‌ختیگه‌، نوڕید به‌عزه‌ لایه‌نیگ نه‌ وه‌ڕیفراندۆم یا سه‌رشمارییش رازیین و هویچ باوه‌ڕیگ وه‌و هه‌قه‌یل ده‌ستووریه‌ نه‌یرن ك وه‌شیوه‌یگ دیموكراسیانه‌ چاره‌سه‌ر بكریه‌ن.

وه‌ هه‌ر حاڵ ئیسه‌یش حكوومه‌ت مه‌ركه‌زى عراق له‌ناونى مادده‌ى 140 و مه‌سه‌له‌ى دروسكردن هه‌رێمه‌یل ك پیشنیار كریه‌یگ  ئه‌نجام بگریگ ، گیر كردگه‌و ئاماده‌ نیه‌ په‌نا بووه‌یگه‌ وه‌ر جى وه‌جیكردن ده‌ستوور.

 

ج. عه‌لى میرى