كه‌ی مه‌نه‌لی بووده‌ جوير جار جاران؟

شفق نيوز

هاله‌ بان سنوور عيراق و ئيران و ك 160 كيلو متر له‌ رووژهه‌ڵات به‌غدا دويره‌. ئه‌ی شاره‌ پر له‌ سه‌رچه‌وه‌يل سرووشتي و كانزايه‌يل‌ و سه‌رمايه‌ی ئاژه‌لی و كشتوكاڵی فره‌ خاسيگ ديريگ و شوونواره‌يل تاريخی فره‌يگيش له‌ی شاره‌ وه‌چه‌و تيه‌يگ. قه‌ڵايل فره‌يگ له‌ی شاره ‌هه‌ن جوور قه‌ڵای كوينه‌ و قه‌له‌ی چه‌رمگ و شوونواره‌يل كوكتبه‌ و شوونواره‌يلتريگ ك نيشانده‌يگ ئه‌ی شاره‌ تاريخ كويه‌نيگ ديريگ و له‌ بواره‌يل ميژوويی و ژياری و بازه‌رگانی و گه‌شتوگۆزار  شوونی گرنگه‌.

مه‌نه‌لی وه‌خاتر ئه‌و مه‌زارگايه‌يله‌ ك هاله‌تی له‌ بوارگه‌شتوگوزار دينی گرنگی فره‌يگ ديريگ له‌وانه‌ويش تويه‌نيم وه‌ مه‌زارگه‌ی ئه‌ی ئمام زايه‌يله‌ ئشاره‌ت بكه‌یم: مه‌زارگه‌ی سيد(گرز الدين) سيد احمد ابن محمد بن اسحاق له‌ نه‌وه‌يل جعفر بن الطيار بن ابي طالب، مه‌زارگه‌ی (شيخ مه‌نه‌لي) ك له‌ كوره‌يل {امام زين العابدين علی بن الحسين(ع)}، مه‌زارگه‌ی(شيخ رحمن) و (شيخ يونس) و (باباحافظ) و (عبدالله بن علی) و (عون بن علی) و (نبی طهران) برای {نبی يوسف بن يعقوب(ع)} و مه‌زارگه‌ی (حاج يوسف) له‌ نه‌وه‌يل {امام حسن بن علی(ع)}.

له‌ لايگتره‌و زه‌وی خاس مه‌نه‌لی وه‌جوريگه‌ ك له‌دريژی ئه‌ی شاره‌ باخ و بوسانه‌يل خورما و هه‌نار و پرتقال فره‌يگ هه‌س و ئه‌ی شاره وه‌ خورما فره‌ ناوداره وه‌تايبه‌ت خورمايل به‌حری و مكتوم و ئه‌شره‌سی و ئه‌زرق ئه‌زرق و جووره‌يلتر. و هه‌ميش كانزايه‌يل كبريت و نوره‌ و خوای فره‌يگ هاله‌ ئه‌ی شاره‌.

مه‌نه‌لی له‌سه‌رده‌م عوسمانيه‌يل ئيداره‌ی ناوه‌ندی داشتگه‌ و جوور قه‌زائيگ وه‌حساو هاتيه‌ و يه‌كيگ له‌ ناوچه‌يلی به‌له‌دروز بويه‌ و ئاوايه‌يل فره‌يگيش گرتيه‌سه‌وه‌ر‌ وه‌لی له‌ ساڵه‌يل ئاخر قه‌رن گوزه‌يشته‌ ده‌سه‌ڵات گووروه‌گوور وه‌رين وه‌گوره‌ی سياسه‌ت شوفينی خوه‌ی كاره‌سات و ويرانی فره‌يگ ئه‌را ئه‌ی شاره‌ هاورد و ده‌سكرده‌ هيرشه‌يل ئاواره‌ كردن هاووڵاتيه‌يل كورد ك له‌ نيشته‌جابويه‌يل ره‌سه‌ن ئه‌ی شاره‌ بوين و گشت زه‌وی و ماڵ و موڵكيان بردن و وه‌بی هويچ گونايگ زندانی و شه‌هيد كريان.

بيجگه‌ له‌وانه‌يش ئه‌ی شار خه‌باتكه‌ره‌ شوون ئيداری خوه‌ی له‌ده‌س دا و بويه‌ ناوچه‌يگ و له‌وه‌راوه‌ری ناوچه‌ی به‌له‌دروز كريا قه‌زايگ و مه‌نه‌لی بويه‌ به‌شيگ له‌لی.

شايان باسه‌ له‌شوون ئه‌و زوڵم و زوور و ويرانيه‌ ك مه‌نه‌لی تويشی هات سه‌ختيه‌يل ئه‌ی شاره‌ له‌شوون رميان ده‌سه‌ڵات ديكتاتوري وه‌رين له‌ 9/4/2003 چاره‌سه‌ر نه‌كريا و حكوومه‌ت نوو عيراق هويچ ته‌قالايگ نه‌كرد ئه‌را راسه‌و كردن وه‌زعيه‌ت ئه‌ی شاره‌ و پيشكه‌ش كردن خزمه‌تگۆزاريه‌يل ته‌ندرۆستی و په‌روه‌رده‌ كردن وه‌ نيشته‌جی بويه‌يل ئه‌ی شاره‌ و قه‌ره‌بوو كردن خێزانه‌يل زه‌ره‌دمه‌ن. بايه‌د ته‌قالايگ بكريه‌يگ ئه‌را خاسه‌و كردن ئه‌ی شاره‌ گرنگه‌ و سه‌رله‌نوو جوور جاران بكريه‌يگه‌ قه‌زايگ چونكه‌ گشت تايبه‌تمه‌نديه‌يل يه‌ك قه‌زا ديريگ و شار دوسی و ئاشتی و برايه‌تی له‌ناونی كورد و عه‌ره‌ب و توركه‌مانه‌. له‌ گوزه‌يشته‌ و تا وه‌خت ده‌سڵاتداری عه‌بدولكه‌ريم قاسم مه‌نه‌لی گه‌وراترين خاڵ سنووری ئه‌را كاڵا و ماده‌يليگ بويه‌ ك له‌ناونی عيراق و ئيران ئاڵگوير كريانه‌.

هاووڵاتيه‌يل نيشته‌جی مه‌نه‌لی ئاماده‌ بوون ئه‌را پێكهاوردن گرده‌و بوين مه‌ردميگ و پێك هاوردن ئه‌نجوومه‌نيگ ك گشت كه‌سايه‌تيه‌يل و لايه‌نه‌يل ئه‌ی شاره‌ له‌تی به‌شداری داشتوون و ئه‌ی ئه‌نجوومه‌نه‌ بياننامه‌يگ ده‌ركه‌ی ئه‌را سه‌رله‌نوو گله‌و داين مه‌نه‌لی جوور قه‌زائيگ. ئايا ئه‌ی شاره‌ تويه‌نيگ سه‌رله‌نوو شوون خوه‌ی جوور قه‌زای عيراقيگ گله‌و بده‌يگ؟

جواو داين وه‌ داواكاری مه‌ردم ئه‌ی شاره‌ نيشانه‌ی سه‌ركه‌فتن ديموكراسی و بته‌و بوينی و هه‌ميش ڕيزگرتن له‌ داواكاری وئيراده‌ی ملله‌ته‌ ك ملله‌ت و حكوومه‌ت وه‌يه‌ك په‌يوه‌ند ده‌يگ و له‌بان هاوكاری ئه‌را گه‌شه‌پياكردن نيشتمان و پيشكه‌فتنی له‌ژير سايه‌ی عيراق ديموكراسي و فدراڵ جه‌خت كه‌ی.

 

محمد علي سماوي