عراق و دیمۆكراسیه‌ت زوورمینه‌

شفق نيوز

 

مه‌ردمانیگیش باوه‌ڕیان له‌یواسه‌ ك وجوود حكوومه‌ت زوورمینه‌ مه‌سه‌له‌ى خواستیگه‌ ئه‌را چاره‌سه‌ر گشت ئه‌و كیشه‌و قه‌یرانه‌یله‌ ك بویه‌سه‌ مایه‌ى په‌كخشتن پرووسه‌ى سیاسى، وه‌لى له‌یرا پرسیاریگ سه‌رهه‌ڵده‌ید، ك ئه‌ویش ئه‌وه‌سه‌ ئایا دیموكراسیه‌ت له‌ حاڵه‌ت نه‌وین حكوومه‌ت زوورمینه‌ى سیاسى وجوود نه‌یرید؟ ئایا پیكهاته‌ى كوومه‌ڵگاى عراقى یا بار ئیسه‌ى عراق ڕى وه‌ حكوومه‌ت زوورمینه‌ ده‌ید؟

جوور ئه‌وه‌ك ئاشكراس، دیموكراسى جووریگه‌ له‌ جووره‌یل حوكم سیاسى، وه‌لى وه‌ مه‌رجیگ ده‌س وه‌ده‌سكردن ده‌سڵات له‌تى وه‌شیوه‌یگ ریك و پیك بوود وه‌حوكم سستم زوورمینه‌، ئنجا له‌یرا وشه‌ى دیموكراسى لیبراڵى له‌ى ماوه‌یل دویاخره‌ فیشتر له‌ سستم دیموكراسى پیشكه‌فتگ وه‌كار هاوریا، وه‌و مانا ك دیموكراسى ته‌نیا داین هه‌ق هه‌ڵوژانن نیه‌ وه‌ هاووڵاتى، به‌ڵكوو بایه‌سه‌ حكوومه‌تیش پابه‌ند بوود وه‌ زه‌مانه‌تكردن هه‌ق تاكه‌یل و كه‌مینه‌یل رووشنهویرى و كوومه‌ڵایه‌تى و له‌ هه‌مان وه‌خت سه‌رپیچى له‌ هه‌قه‌یلیانیش نه‌كا له‌وه‌خت بڕیارداین سیاسى.

ئنجا هه‌ر وه‌و خاتریشه‌ دیموكراسى راسكانى دانیه‌مه‌زریه‌ید ئه‌گه‌ر فكره‌ى ته‌واویگ له‌بانى نه‌ود له‌ناونى ئازادى تاك و كوومه‌ڵ و بنه‌مایه‌یل یاسا. ماناى ئه‌وه‌سه‌ دیموكراسى ته‌نیا مه‌سه‌له‌ى سستم حوكم یا حوكم زوورمینه‌ نیه‌، به‌ڵكوو سستم دیموكراسى بایه‌سه‌ وه‌گووره‌ى ریز و حورمه‌ت فره‌یى رووشنهویرى و كوومه‌ڵایه‌تى و سیاسى بوود.

سستم دیموكراسى بایه‌سه‌ كز بوود ئه‌گه‌ر له‌ حاڵه‌تیگ به‌شدارى و هاوبه‌شى راسكانى و ره‌زامه‌ندى گشتى له‌بان كار و ئه‌ركه‌یل حكوومه‌ت نه‌ود و ئه‌گه‌ر زوورمینه‌ حورمه‌ت كه‌مینه‌ نه‌گرید و ده‌رفه‌ت وه‌پى نه‌یه‌ید به‌شدار بوود له‌ دروسكردن بریار سیاسى و بریار چاره‌نویسساز.

ملله‌ت عراق وه‌گشت چین و پیكهاته‌یلى خه‌بات كردن و قوربانى فره‌یگ دان له‌وه‌ر خاتر لاوردن رژیم دیكتاتۆرى ك ده‌س گرتویده‌ بان گشت دام و ده‌زگایه‌یل ده‌وڵه‌ت له‌ ڕى ته‌نیا حزبى و له‌ژیر ده‌سڵات ته‌نیا كه‌سیگ سته‌مكار له‌وه‌ر ئه‌وه‌ك زاڵ بووده‌ بان گشت داهات ئابوورى و كوومه‌ڵایه‌تى و هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش ته‌كڕه‌و بوى له‌ بڕیاره‌یل سیاسى و نه‌خشه‌ى ئاینده‌ى وڵات وه‌بى به‌شداریكردن لایه‌ن و كه‌سه‌یل تر، ك یه‌یش دویر بوى له‌ دیموكراسیه‌ت و بنه‌ماگه‌ى.

دیموكراسى ماناى داین ده‌رفه‌ت فیشتره‌ وه‌ هاووڵاتیه‌یل ئه‌را به‌شداریكردن له‌ بڕیار نه‌ك داین شه‌رعیه‌ت وه‌و فه‌رمانڕه‌وا ك ده‌سدریژى بكاده‌ بان هه‌ق فه‌قیر و كه‌مینه‌یل و بیبه‌شیان بكا له‌ دامه‌زرانن هه‌رێمه‌یلیان، چوینكه‌ حاڵه‌ت ته‌كڕه‌وى و ملهوڕى ماناى زاڵبوینه‌ له‌بان كه‌مینه‌یل و حورمه‌ت نه‌گرتن هویر وڕایانه‌ له‌ هه‌قه‌یل ده‌ستوورى و دیموكراسى ئه‌را مه‌سه‌له‌ى چاره‌نویس.

محه‌مه‌د شه‌ریف سندى

ج . أ