لاوه‌لاوه‌ی فه‌يلی له‌ بيشكه‌ی عراق

شفق نيوز

 

له‌ گوزه‌يشته‌و دويه‌كه‌و ئمڕوو هه‌ر كورد بويمه‌و كوردم و زووان داڵگييم كورديه‌، وه‌لی وه‌ دريژايی مێژوو سته‌مكاری له‌ عراق ته‌نانه‌ت شيوه‌زووانه‌ فه‌يليه‌گه‌ميش له‌ هويرمه‌و چييه‌و له‌و سامان گه‌ورا چشت كه‌ميگ ئه‌رام مه‌نده‌سه‌و ك له‌وه‌ر ريڕه‌ويگ پڕ كينه‌ت بی به‌زه‌يی زووانم بويه‌سه‌ عه‌ره‌بی و جی داخه‌ زووان گشت هوير و ئحساس و ئه‌قڵ و زه‌خمه‌يلم قسه‌ وه‌پی ئه‌كا وه‌ مه‌هانه‌ی ئه‌وه‌ك زووانيگ فه‌رميه‌.

من نه‌زانستم له‌ زه‌وييگ ژيه‌م زووانه‌يل فريه‌يگ له‌تی وه‌خاك سپارياس ك مه‌ردم گويه‌ن هاورديانه‌ كار له‌ناونی خوه‌يان. زانم بيشكه‌ی مناڵه‌يل ك ماوه‌ماوه‌يگ وه‌ كوردی يا عه‌ره‌بی يا كلدانی يا سريانی يا ئاشووری يا توركمانی وه‌ل لاوه‌لاوه‌ی داڵگ هيشتياد خه‌و بوينن له‌وه‌ختيگ له‌ خه‌وا ئه‌يه‌ن چوين تيكه‌ڵ بار به‌خته‌وه‌ری و خوه‌شاڵی بوون و چوين ناچار داڵگ بكه‌يم وه‌ زووانيگ تر لاوه‌لاوه‌ بكاو چوين ئه‌تويه‌نيم بويشيمنه‌ كورديگ فه‌يلی واز له‌ نه‌ته‌وه‌گه‌ی باريدو حاشا له‌لی بكاو هوير و باوه‌ڕه‌يلی بشاريده‌وه‌و بويشيمه‌پی له‌ ئمڕووه‌و بايه‌سه‌ وه‌ نه‌ته‌وه‌يگ تر و باوه‌ڕه‌يل تر تازه‌يگه‌و بژيه‌يد، ئمجا ئه‌گه‌ر كه‌ميگ وژادن بوياتاد دگان وه‌ ئه‌وه‌ نيايم ك ئی ريڕه‌وه‌ عراق زينگه‌و ناكا وه‌تايبه‌ت كيشه‌گه‌مان.

له‌ی ده‌يه‌يل دوياخر كوومه‌ڵگايه‌يل پيشكه‌فتگ و گه‌شه‌كردگ ئاشنای رووشنهويريه‌يل جياجيا بوی له‌ڕی له‌باوه‌شگرتن كووچبه‌ره‌يل و په‌نابه‌ره‌يل له‌گشت شوونيگه‌و، ئمجا له‌وه‌ر سه‌ڵامه‌تی گيان و مه‌ندنه‌وه‌ی ناسنامه‌ رازيين و ئاسانكارن وه‌ل مه‌سه‌له‌ی يايگرتن زووان داڵگی كوردی يا هه‌ر زووانيگ تر، چوينكه‌ خاس زانن ك ئه‌و مه‌ردمانه‌ ك ناسنامه‌يان له‌ده‌سدانه‌ خزمه‌ت وه‌ خوه‌يان و ئه‌و وڵاته‌يليشه‌ ك په‌نا ئه‌رای بردنه‌ ناڕه‌سنيد و هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌يش ئه‌و كوومه‌ڵگايه‌يله‌ توانای زيايكردن خه‌زينه‌ی رووشنهويرييان كرد، ئه‌ويش له‌ڕی په‌نابردن وه‌ ئه‌وه‌ك ديريم و ئه‌ڵڵاجه‌ويش ها له‌ورا ئيمه‌ ئه‌را ماوه‌ی دوير و دريژيگه‌ وه‌يه‌كه‌و ژيايمه‌و ئاگادار ئی سامان كه‌ه‌ورا نه‌ويمنه‌ ك كوومه‌ڵگايه‌يل عراقی ديرنه‌ی و ئه‌ڵڵاجه‌وی ئه‌وه‌سه‌ ك تائيسه‌يش خوه‌شی ئه‌را ناكووكيه‌يل مه‌زه‌وايه‌تی ئه‌كه‌يم و كيشه‌يل كوومه‌ڵايه‌تيمان له‌ هويره‌و برديمنه‌، ك قه‌بولكردن ئی راسييشه‌ سه‌ره‌تايگه‌ ئه‌را ره‌سينه‌وه‌ی وه‌جه‌م وه‌ره‌و ژيان فه‌يليه‌يل و مه‌ردمان تر له‌بان بنه‌مای هاووڵاتبوين.

وه‌ل ئه‌وه‌يشا ئيمه‌ بايه‌سه‌ ته‌ماشای بواره‌يل تريش بكه‌يم، بايه‌سه‌ ته‌ماشای ناهاوسه‌نگی و يه‌كسانی ناونی عراقيه‌يل بكه‌يم، ك ئايا له‌ڕاسی ئيمه‌ی عراقيه‌يل له‌ بوار دادگه‌ری كوومه‌ڵايه‌تی و له‌ ديد مافه‌يل ياساييه‌و يه‌كسانيم؟ ئايا گشتمان به‌ش له‌ رووشنهويری ماددی و مه‌عنه‌وی ديريم له‌ی وڵاته‌؟ ئمجا ئه‌گه‌ر ته‌ماشای جوگرافيه‌يل ناهاوسه‌نگ ئابووری و كوومه‌لايه‌تی بكه‌يم ئه‌ڕه‌سيمنه‌ جواو.

ئه‌گه‌ر له‌ به‌غدا له‌دايگ بويده‌و ناسنامه‌ی فه‌يلی ديريد و كه‌ميگ عراقييد چه‌ له‌ سامان ئی وڵاته‌ گرده‌و ئه‌كه‌يد؟ جواو گورجيگ ئه‌را پرسياريشه‌ هه‌س و ئه‌تويه‌نيم بويشيم كيشه‌گه‌دان خوه‌ی له‌ته‌به‌عيه‌ و ميراتيگ سياسی ديه‌و، ك يه‌يش نوای تيكه‌ڵبويندان ئه‌گريد وه‌ل خاوه‌ن ناسنامه‌يل عوسمانی و يه‌يش هووكار بيبه‌شيدانه‌.

بيگومان ئی مه‌هانه‌ به‌تاڵ‌ نيه‌ له‌ زوڵم دولايه‌نی مه‌زه‌وی و نه‌ته‌وه‌يی ناباوه‌ڕ و بی ئه‌زموون، چوينكه‌ هويچ مه‌هانه‌يگ ئه‌را ئه‌و ژيان فه‌قيری و مه‌ينه‌تيه‌ نيه‌ ك رووڵه‌يل به‌دره‌و جه‌سان له‌تی ژيه‌ن و ناوچه‌يليان ها بان ده‌ريايه‌يل نه‌فت و تام خوه‌شی و به‌خته‌وه‌ری له‌بان خوانيان نيه‌. ئه‌يه‌ مه‌هان نيه‌ وه‌و شيوه‌ قسه‌ وه‌ل‌ زرواتيه‌ی خاوه‌ن داره‌خورمای سه‌ربڕياگ بكه‌يم و خاكه‌گه‌ی وه‌ تويه‌م مين كاڵياگه‌، يه‌ دادگه‌ری نيه‌ قسه‌ له‌بان مه‌نه‌يلی بكه‌يم ته‌نيا جوور شاريگ سته‌مليكرياگ له‌وه‌ختيگ ك گه‌وراترين و كويه‌نترين قه‌زايگ له‌عراق له‌تی بوی، ره‌وا نيه‌ جواويگ بژنه‌فيم و بار عه‌لی شه‌رقی و عه‌لی غه‌ربی له‌بان مه‌يل وه‌رپرسه‌يل زوڵم وسته‌م بدێ، يا چاره‌نويس قه‌ڵاسكه‌ر له‌بان رفه‌ی فه‌رامووشكرياگ بوينيم، چوينكه‌ خاوه‌نه‌يلی كوردن و له‌ ملله‌ته‌يل سامی نين و دی ئه‌وان ره‌سه‌ن نين، ئه‌يه‌ راس نيه‌ ناوچه‌ی باب شێخ و كفاح و سه‌دريه‌ و عه‌گد ئه‌لئه‌كراد و حه‌يولئه‌كراد له‌ فه‌يليه‌يل به‌تاڵ بدێ وه‌ مه‌هانه‌ی ته‌به‌عيه‌، وه‌لی ئه‌وه‌ به‌سه‌ ئه‌رامان ك بانگه‌وازكه‌ر ئازادی ويه‌كسانیيم و له‌ هه‌مان وه‌خت نيشتمانيه‌يليش وه‌گووره‌ی گشت په‌يمانه‌يل خواست و كار وه‌پيكرياگ جه‌هانی. دی نوڕيد ئه‌يانه‌ كينه‌تيگ هه‌ڵگرتنه‌و له‌وه‌ر وجوود مليۆنه‌ها كورد له‌بان خاك كوردستان ك خاكيگ هاوبه‌شه‌و وه‌پی ئويشيم عراق.

هووكار ئه‌وه‌ چه‌س گشت عه‌ره‌بيگ عراقی ره‌سه‌ن خاوه‌ن ئمتيازه‌ گشت غه‌يره‌ عه‌ره‌بيگ نيشانه‌ی پرسيار ها بانی له‌باوه‌ت ره‌سه‌نيه‌گه‌ی، ك كورده‌يل فه‌يلييش به‌ش خوه‌يان ديرن له‌ كووچكردن و بيسه‌روشوونكردن و ماڵويرانی و كوشتن و بڕين، يه‌يش له‌وه‌ختيگ شه‌رمه‌زاريم له‌ ره‌فتارمان له‌وه‌رانوه‌ر ئه‌و ملله‌ت و كه‌مينه‌و ئايينه‌يله‌ بويشيمنه‌ پيان زوڵمليكرياگ و دڵسووزن ئه‌را وڵات.

وه‌لی هه‌ر بايه‌سه‌ دگان وه‌ ئه‌وه‌ بنه‌يم ك عراقمان خاكيگه‌ ئه‌را گشت مه‌ردمه‌يلی يا هه‌ر نه‌ته‌وه‌و زووانيگ وه‌بی جياوازی و هه‌ر بايه‌سه‌ ئه‌و راسيه‌ په‌سه‌ن بكه‌يم و هه‌وڵ هاوردنه‌وه‌ی برايه‌يل كووچ وه‌پيكرياگمان بيه‌يم له‌ناو عراق و گشت مه‌سيحی و ئێزيديه‌يل كووچ وه‌پيكرياگ بانه‌وه‌و دگان وه‌ تايبه‌تمه‌ندی و مافه‌يل شه‌به‌ك و كاكه‌يی و سابئه‌ی له‌هويره‌وبرياگ و باقی سته‌مديده‌يل بنريه‌يد، چوينكه‌ تام ئاسايش وه‌ تيه‌ڵی كرديم و بيجگه‌ ره‌نگ خوڵه‌كوو هويچ ره‌نگيگ تر وه‌پيه‌و نه‌يمنه‌.

ئی وڵاته‌ جی فه‌خرو شانازی نيه‌ له‌لای گشت كه‌سيگ، ك يه‌يش ته‌نيا باوه‌ت فه‌يليه‌يل نيه‌، به‌ڵكوو ئمڕوو ئاده‌ميزاد بيده‌نگ نادێ له‌بان ئنكار خواست و مافه‌يلی، ئنجا هويچ واينيگ له‌ پرسيار وه‌ره‌و خواست ژيان هاوبه‌ش له‌ی كوومه‌ڵگا نيه‌ وه‌ كه‌هانی سه‌قامگيری ئاسايشی و ده‌سكه‌فتن ئاڵشتكاری له‌ به‌غدا و مه‌سه‌له‌ی ناڕه‌زايی وه‌ته‌نيا به‌س نيه‌ ئه‌را دژايه‌تيكردن مافه‌يلمان يا مف كه‌سه‌يل تر، به‌ڵكوو خواست ئه‌وه‌سه‌ داوای بنه‌مايگ ياسايی بكه‌يم ك زه‌مانه‌ت ئی مه‌سه‌له‌ بكاو بايه‌سه‌ ئه‌وه‌يش هس وه‌ ئه‌وه‌يش بكه‌يم و قورسايی خوه‌مان بزانيم له‌ی وڵاته‌و ئاست خوه‌مان له‌ناو مه‌ردم بزانيم.

سوندس ميرزا

ج . أ