بته‌وترين ده‌سڵات له‌ مێژوو پاشایه‌تى ماد

شفق نيوز

  جوور ئه‌وه‌ك ئاشكراو دیاره‌، تاریخنویسه‌یل فریه‌یگ بیگانه‌ بیجگه‌ تاریخنویسه‌یل كورد خوه‌مانیش، باس دویر و دریژ له‌ نه‌ته‌وه‌ى ماد كردنه‌، چ زیاى چ كه‌م هه‌ر یه‌كیگ وه‌ گووره‌ى زانیارى و خوه‌ندنه‌وه‌ى خوه‌ى تویه‌نستگه‌ گوزارش له‌ى نه‌ته‌وه‌ بكا، ك هه‌رچه‌نى بڕیگ له‌لیان هه‌ق خوه‌ى وه‌پى نه‌یاگه‌، وه‌لى وه‌ل ئه‌وه‌یشا هویچ وه‌ختیگ حاشا له‌لى نه‌كریاگه‌و جمویله‌یل نه‌ته‌وه‌یى ئى ملله‌ته‌ وه‌ فره‌یى ئاماژه‌ وه‌پى كریاگه‌و خریاسه‌ وه‌رباس و له‌یه‌كه‌وداین.

له‌یرا بایه‌سه‌ سه‌ره‌تا ئاماژه‌ وه‌ ئه‌وه‌ بكه‌یم ك یه‌كمین پادشاى ماده‌یل ناوى دیاكۆ یا ده‌یكۆ "Daykkou" بویه‌، ك له‌ ساڵ655" تا 708 "وه‌رجه‌ زایین ئه‌را ماوه‌ى 53 ساڵ حوكمڕانى كردگه‌ .

ئنجا هیردۆت ناو ئى پادشا وه‌ ده‌یوكس بردگه‌، دیاكۆ ریككه‌فتنیگ وه‌ل "رووساس" پادشاى ئورارتۆ ئه‌نجامدا و هه‌ردوگیان وه‌یه‌كه‌و په‌لامار "سه‌رگوون 2 "پادشاى ئاشوورى دان له‌ شار نه‌ینه‌وا.

ئه‌وه‌ بوى دیاكۆ و رووساس وه‌هاوكارى یه‌كارى و په‌نابه‌ره‌یل تر جوور سۆمه‌ریه‌یل و سكیته‌یل ك هاتوینه‌ ئیران، ناوچه‌ى نه‌ینه‌وا خستنه‌ ژیر ده‌سڵات خوه‌یان. ئى پادشایه‌یله‌ داستان فریه‌ رخه‌وبه‌ریگ له‌ باوه‌تیانه‌و باسكریاگه‌.

هیردۆت له‌یوا مه‌زه‌نه‌ كردگه‌ ئى هه‌ردوگ پادشا ئایه‌مخوه‌ره‌یل فریه‌یگیش وه‌لیانا بویه‌ ، دویاخریش ئه‌و به‌ش ئیرانیشه‌ ك له‌ژیر ده‌سڵات ئاشووریه‌یل بویه‌ خستنه‌سه‌ى ژیر ده‌سڵات خوه‌یان.

فرائارت كوڕ دیاكۆ له‌ ساڵ 633 – 655 وه‌رجه‌ زایین، بویه‌ جینشین و شوون باوگى گرت و ئه‌را ماوه‌ى 32 ساڵ پاشایه‌تى كرد . ئنجا له‌شكر تازه‌یگ پڕ له‌ هیز دروسكرد و ناوچه‌ى ئیلامیش له‌ باشوور كوردستان خوه‌رهه‌ڵات خسته‌ ژیر ده‌سڵات خوه‌ى، ك یه‌یش بته‌وترین ده‌سڵات بویه‌ له‌ مێژوو پاشایه‌تى ماد.

دى له‌ شوون فرائارتیش، ئه‌وه‌ بوى ك كیاكسار "هۆخشتر 643 – 584 "وه‌رجه‌ زایین ئه‌را ماوه‌ى 59 ساڵ پاشایه‌تى كرد. ئى پادشا وه‌ل "لیدى"ه‌یل ئاشتى دروسكرد و له‌ شوون كیاكساریش، ئاستیاكیش له‌ ساڵ" 584 ز"ئه‌را ماوه‌ى نزیكه‌ى 34 ساڵ پاشایه‌تى كرد و جڵه‌و فه‌رمانڕه‌وایى وه‌ ده‌سیه‌و بوى.

حه‌سه‌ن عه‌بدوڵڵا

ج . أ