ئايا عراق واده‌يگ وه‌ل ئاڵشتكارى گه‌ورا ديرێد؟

عه‌لى  حسێن فه‌يلى

شه‌فه‌ق نيوز/ له‌گشت جه‌هان كۆمه‌ڵگايگ وه‌ ته‌مامى نيه‌، ناوچه‌گه‌ێ ئيمه‌يش له‌لى وه‌ده‌ر نيه‌، ئمجا كورده‌يل كيشه‌ى خوه‌يان ديرن و كيشه‌يليگ هه‌ن تايبه‌تن وه‌ گشت عراقيه‌يل، جيوازييش ناكريه‌ێد له‌بان ئه‌وه‌گ ديموكراسيه‌ت له‌ عراق گه‌وراترين قوربانيه‌و كيشه‌ ئه‌را گشت لايه‌نه‌يل دروسكرد، هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌يش زه‌حمه‌ته‌ بويشيم گشت مه‌ردم مه‌يل ئه‌وه‌ ديرن راديكاڵيه‌يل بچنه‌ ناو ئه‌نجومه‌ن تازه‌ى نوێنه‌ره‌يل و وه‌گووره‌ى گشت ئى شيوايشيويشه‌ كى گووش له‌واكه‌ى تر ئه‌گرێد؟!

 

حاشا له‌وه‌يش ناكريه‌ێد هه‌ر راهاتنيگ وه‌ل تايبه‌تمه‌نديه‌يل ئايينى و كۆمه‌ڵايه‌تى و سياسى و رووشنهويرى و هووزايه‌تى ئه‌را كۆمه‌ڵگاى عراقى مه‌سه‌له‌يگ وه‌خياڵ نايه‌ێد، چوينكه‌ ديارده‌يل ئمڕوو بڕيگ له‌ليان هاورده‌و بيگانه‌س له‌ ديد و مه‌يل ئى كۆمه‌ڵگا فريه‌ ره‌نگ و چاره‌سه‌ريش نه‌يرێد! هه‌ر وه‌و خاتريشه‌ دوينيم تونڕه‌وييگ ئايينى و سياسى و نه‌ته‌وه‌يى و هه‌ر فكره‌يليگ راديكاڵى ناويه‌نێد ريگريگ ئارام دروس بكاو يه‌يش كاردانه‌وه‌و گرفت خراويگ ديرێد وه‌شيوه‌يگ وه‌رده‌وام و روێ له‌ زيايبوينيش ئه‌كا.

 

ئه‌وسا وه‌ چه‌واشه‌ى تايفه‌چيه‌يل باس له‌وه‌ كرديان ك به‌رنامه‌و دقه‌تايه‌تى چاوديرى حزبه‌يل سياسى وه‌لاى كه‌مه‌و ئارامه‌، وه‌لێ بارودوخ ئيسه‌ى هيزه‌يل ميليشيايى ك ديارده‌ى تازه‌يگ دروس كردگه‌و مزگانى وه‌ ئاينده‌يگ عه‌سكه‌رتارى ئه‌ياد نه‌بايه‌د ده‌سه‌وه‌رى بكريه‌ێد له‌ قاڵب ياساوه‌. له‌ ئاينده‌ى نزيكيش عراق فريه‌ پێكهاته‌يى و هويروڕاى سياسى ناتويه‌نرێد له‌تى چه‌وديرى سه‌ركردايه‌تييگ يه‌كگرتگ و به‌رنامه‌و ئايدۆلۆجيايگ فراوان بكريه‌ێد له‌ سيستم حوكمه‌گه‌ى، دى چوين شيعه‌ى تيه‌نگ ئه‌را ده‌سڵات و كورد په‌يوه‌س وه‌ ناشنامه‌و خاك و سنيه‌يل دڵته‌نگ له‌بان گوزه‌يشته‌ خوه‌يان قورتار بكه‌ن له‌ بارودوخ پڕ قه‌يرانيان؟!

 

گوزه‌ركردن مه‌رزه‌يل و ئنكار تايبه‌تمه‌نديه‌يل و مافه‌يل زه‌فتكرياێ، ئه‌و كاره‌ساته‌يله‌ ئه‌را عراق هاورد ك ئمڕوو دوينيمنه‌يان. يه‌يش وه‌و مانا ك ئاڵشتكارى گه‌ورا‌ تاقيه‌و نه‌كردنه‌و ئاماده‌يش نيين گامه‌يلى وه‌ربگرن دوياى هاتن ديموكراسيه‌. يه‌يش له‌يوا كرد قوناغ هووزه‌يل و چين و نه‌ته‌وه‌و تايفه‌يل كه‌ڵه‌كه‌ بكريه‌ن.

 

ئه‌و فكره‌يله‌ ك رێ خوه‌يان دويننه‌و له‌ عراق كه‌س ناتويه‌نێد له‌و باوه‌ڕه‌ بدێ ك ئايا گونجيه‌ێد وه‌ل بارودوخ و ئه‌و تايبه‌تمه‌نديه‌ ك ئى كۆمه‌ڵگا ديرێده‌ى، ك چه‌نيگ له‌لى هاورده‌سه‌و چه‌نيگى به‌رهه‌م ناوچه‌ييه‌. ئمجا له‌يرا مه‌نتق بويه‌ قوربانى وه‌ريه‌ككه‌فتن ناونى هه‌ردوگ لايه‌ن سه‌ره‌كى كه‌فت ك ئه‌ويش زوورمينه‌ى سياسى و فريه‌ييه‌ ئه‌را به‌شدارى له‌ حوكم.

 

ريژه‌ى فه‌قيرى و بيبه‌شبوين فكرى بويه‌ سيمايگ ئه‌را هه‌قيقه‌ت ك ده‌ركه‌فت ئه‌راچه‌ عراق تائيسه‌ نه‌ويه‌سه‌ خاوه‌ن فكر و هوير وڕا و نه‌زه‌ريه‌يل تايبه‌ت وه‌خوه‌ى و وه‌گووره‌ى ئه‌وه‌يش تايبه‌تمه‌نديه‌يل ناوچه‌يى خوه‌يان وه‌پى ده‌ربخه‌ن.

 

حه‌وزه‌ى نه‌جه‌ف ك زويتر وه‌ره‌و لاى لايه‌نيگ سياسى نه‌شكياوه‌، ئمڕوو سياسيه‌و بوى و جارجاريگ وه‌كار هاوريا له‌ خزمه‌ت مه‌يلدارى ئه‌را مه‌زه‌و له‌ڕێ چگنى وه‌ناو مه‌يدانه‌گه‌ وه‌شيوه‌يگ راسه‌وخۆ. هه‌رچه‌نى يه‌يش ماناى ئه‌وه‌ نيه‌ كورد و سنى مه‌رجه‌عيه ديرن و پشت وه‌پى به‌سن، وه‌لێ وه‌شيوه‌يگ ريك وپيك كار ناكه‌ن جوور حاڵه‌ت شيعى ك هه‌رچه‌نى سه‌قامگيرى ته‌واويگيش ناوردگه‌ له‌ وه‌ختيگ ناوچه‌يل سنى له‌ بار سه‌قامگيريگ ناژيه‌ێد، چوينكه‌ شه‌به‌ح داعش و ويرانكارى هيمان ته‌مام نه‌ويه‌و كه‌سايه‌تيه‌يل سياسييش هه‌ر خوه‌يانن و ئاڵشت نه‌وينه‌و جوور خوه‌يان مه‌ندنه‌و پيكهاته‌يل سياسييش ئالشتكارى كه‌ميگ هاته‌سه‌ بانيان.

 

وه‌لێ له‌باره‌ى كورد، هه‌رچه‌نى هيمان تائيسه‌يش قه‌يرانه‌يل ئابوورى و سياسى يه‌قه‌يان گرتگه‌و يه‌يش له‌ خه‌مه‌يليان زياى كردگه‌، چوينكه‌ سياسه‌ت حكومه‌ت ئاينده‌ى عراقى وه‌شيوه‌ى فراوانيگ ده‌رهه‌قيان نه‌گوێڕياگه‌، وه‌لێ كورده‌يل ئويشن له‌وه‌خت قسه‌ له‌بان ماف و چاره‌نويس ئه‌وه‌سه‌ ديانه‌تداره‌يل و غه‌يره‌ ئه‌وانيش چنه‌ ژير بار پرسيار وه‌گشت داراو موڵكيگه‌و، وه‌لێ هه‌ناى كورد زوڵم ئه‌كريه‌ێد و تاوان ئه‌خريه‌ێده‌ پاڵى هويچ كه‌سيگ گرنگى وه‌پى نايه‌ێد.

 

ئه‌و قسه‌يله‌ ك له‌باره‌ى پرووسه‌ى سياسى ئه‌كريه‌ێد له‌ى قوناغ ئيسه‌يه‌ ئاماژه‌ن وه‌ئه‌وه‌گ خول ئاينده‌ى ئه‌نجومه‌ن نوێنه‌ره‌يل عراقى باس له‌تى له‌بان فراكسيۆن گه‌ورا ئه‌كريه‌ێد، وه‌لێ قسه‌ له‌بان كيشه‌يل گه‌ورا بيگومان هه‌ميش هه‌ر مه‌ندگه‌. ئمجا ئايا ئه‌دێ كه‌سه‌يل سه‌روه‌خوه‌ى وه‌رگه‌ى وه‌رپرسيارێتى بگرن له‌ وه‌ختيگ جدال له‌باره‌ى مه‌سه‌له‌ى بيلايه‌نى ئه‌كريه‌ێد له‌ ديده‌ فه‌لسه‌فيه‌گه‌ێ؟.

 

ئاشكرايشه‌ ك هه‌ر كۆمسيۆنيگ يا هه‌ر كه‌سيگ موته‌ده‌ين يا نه‌ته‌وه‌يى يا ليبراڵى چشته‌يل وه‌گووره‌ى باوه‌ڕه‌يل تايبه‌تى مه‌زه‌نه‌ ئه‌كا، وه‌ مانايگ دروستر بيلايه‌نى ته‌واويگ مه‌سه‌له‌يگه‌ وجوود نه‌يرێد و هه‌ر لايه‌نيگيش هه‌ڵويست و بڕيار زويتر ديريد له‌ى باوه‌ته‌و. هه‌ر وه‌و خاتريشه‌ با چه‌وه‌ڕێ هه‌ڵوژاردنه‌يل بكه‌يم بزانيم ئيجاره‌ چه‌ ئه‌را كورد و سنى و شيعه‌ هه‌ڵگرتگه‌؟ با بزانيك چه‌ ئه‌را كه‌مينه‌يل نه‌ته‌وه‌يى و ئايينى ديرێد؟ يه‌يش له‌ وه‌ختيگ مه‌ردم له‌ى وڵاته‌ ئويشن سياسه‌ت و ره‌سانن درووزنن وه‌شيوه‌يگ رێك، ك ئايا ئه‌كريه‌ێد هه‌ڵوژاردنه‌يل پايه‌ى لايه‌نيگ كزه‌و بكا له‌بان هساو لايه‌نيگ تر، يا ئه‌تويه‌نێد رێ خوه‌ش بكا ئه‌را ئاڵشتكارى گه‌وراتر؟.

 

ئمڕوو عراق وه‌و جووره‌ دقه‌ت ئه‌كريه‌ێد ك توانايه‌يلێ و سه‌رچه‌وه‌يل ناوچه‌ييه‌گه‌ێ جى متمانه‌ نيين ئه‌را دروسكردن سه‌قامگيرى و دابينكردن ئاسايش و خوه‌شگوزه‌رى ئه‌را هاووڵاتيه‌يل.

عه‌لى حسێن فه‌يلى