وه‌رپرسه‌یل توان ده‌س بگرنه‌ بان ماڵه‌یل سه‌دام و ئه‌ڕا خوه‌یان تاپووى بكه‌ن

شفق نيوز

گه‌ردنه‌ شوون ئه‌وه‌ك ده‌س له‌ ماڵ و دارایى گشتى به‌ن بكه‌ن، هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش مه‌سه‌له‌ى وه‌رپرسه‌یل حكوومه‌ت ره‌سیه‌ ئه‌وه‌ك ده‌سڵات بگرنه‌ بان ئه‌و ماڵه‌یل سه‌رۆكایه‌تیه‌ ك سه‌دام حسێن سه‌رۆك رژیم رمیاگ دروسیان كردو له‌وانه‌یش: ماڵه‌یل به‌سره‌. ئنجا له‌وه‌ر جه‌ختكردن وه‌رپرسه‌یل له‌بان داگیركردن ئه‌و ماڵه‌یله‌ وه‌ك ماڵه‌یل میواندارى ئه‌را شوون شوون بوونه‌و خوه‌شیه‌یلیان، دى فه‌قیره‌یل عراق له‌هویره‌و بردنه‌ ك رووژ وه‌ رووژ شماره‌یان زیاتره‌و بوودو ره‌سیه‌سه‌ ملیۆنه‌ها خیزان و مینه‌ى شوونیگ كه‌ن له‌تى بنیشن، وه‌لى تواناى ئه‌وه‌ نه‌یرن یه‌ك مه‌تریش له‌خاك عراق بسینن له‌وه‌ر نه‌دارى و فه‌قیرى و له‌وه‌ر سیاسه‌ت سه‌رنه‌كه‌فتگ حكوومه‌ت ناچارن ئى جه‌وره‌ بكیشن.

وه‌رپرسه‌یل عراق له‌شوون نیسان 2003 خاسترین زه‌وى و ماڵ له‌خاسترین ناوچه‌یل به‌غدا ئه‌را خوه‌یان داگیر كردن و ته‌نانه‌ت ئه‌را كه‌س وكاره‌و داروده‌سه‌یلیانیش وه‌بى هه‌ق و مه‌ردم فه‌قیریش له‌لى بیبه‌ش كردن جویر ئه‌وه‌ك سه‌دام ئه‌نجامیدا، ئه‌یانه‌ هه‌ڵه‌په‌ڵه‌ كردن له‌ده‌ركردن ئه‌و بڕیاره‌یله‌ ك خاسترین ژیان ئه‌ڕایان دابین ئه‌كا له‌ده‌یشت و له‌ناو عراق، هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش ئه‌و بڕیاره‌یله‌ ك په‌یوه‌سن وه‌ ژیان مه‌ردم بیده‌سڵات له‌بان ڕفه‌ى ئه‌نجوومه‌ن نوێنه‌ره‌یل پشتگووش خستنه‌و گشت جاریگ هه‌ر دویاخریه‌ێد ئه‌را ده‌وره‌یگ تر!.

ئیسه‌ وه‌رپرسه‌یل سیاسى هانه‌ فكر هه‌ڵه‌په‌ڵه‌كردن له‌یه‌كلاكردنه‌وه‌ى مه‌سه‌له‌ى ماڵه‌یل سه‌رۆكایه‌تى وه‌ تایبه‌ت ئه‌و ماڵه‌یل سه‌رۆكایه‌تى به‌سره‌ ك توان وه‌مه‌هانه‌ى شوون میواندارى داگیریان بكه‌ن، هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش جویر ده‌رفه‌تیگ زاننه‌ى ئه‌را ئه‌وه‌ك وه‌ناو خوه‌یان و مناڵیان تووماریان بكه‌ن و هاووڵاتیه‌یل فه‌قیریش له‌لى بیبه‌ش بكه‌ن، ك یه‌یش نیه‌چووده‌ چوارچیوه‌ى دادگه‌رى كوومه‌ڵایه‌تى.

ئه‌و كوومه‌ڵه‌ ماڵه‌یل سه‌رۆكایه‌تیه‌ ك كه‌فته‌سه‌ نزیك مه‌ڵوه‌ن شار به‌سره‌، پیكهاتنه‌ له‌ په‌نج ماڵ، بیجگه‌ ده‌ریاچه‌یل ده‌سكردو چه‌مه‌نگاو شوونه‌یل سه‌وزه‌ڵانى، ك له‌وه‌خت رژیم رمیاگ له‌ناونى ئه‌و زه‌نجیره‌ ماڵه‌یله‌ سه‌دام حسێنه‌ له‌ پاریزگایه‌یل عراق دروسكریا.

جیاوازى له‌یرا ئه‌وه‌سه‌ ك حكوومه‌ت بریتانى له‌وه‌ختى هیزه‌یلى له‌و ماڵه‌یل سه‌رۆكایه‌تى به‌سره‌ نیشته‌جى بوین وه‌رجه‌ ده‌رچگنیان، بڕیگ تر خاسسازى له‌ هۆڵه‌یل ئه‌و شوونه‌ ئه‌نجامدان، ك یه‌كیگه‌ له‌ ماڵه‌یل گرنگ و گه‌وراو له‌هه‌مان وه‌خت دراسه‌تیگیش وه‌ئامانج به‌راورد یا مقارنه‌كردن وه‌ل موزه‌خانه‌یل جه‌هانى جویر موزه‌خانه‌ى بریتانى و به‌رلین له‌بانى ئه‌نجام دریا له‌ڕى هاوكارى وه‌ل ده‌زگاى موزه‌خانه‌ى عراقى وه‌گووه‌رى قسه‌یل سه‌رۆك لژنه‌ى گه‌شتیارى و شوونه‌وار له‌ئه‌نجوومه‌ن پاریزگاى به‌سره‌.

نورى مالكى سه‌رۆك وه‌زیره‌یل، وه‌گووره‌ى كتاویگ ره‌سمى ئه‌را لژنه‌ى سه‌رمایه‌گوزارى به‌سره‌ له‌ریككه‌فت 28 حزه‌یران گوزه‌یشت، ته‌ئكید له‌خواست ئاڵشتكردن ئه‌و ماڵه‌یل سه‌رۆكایه‌تیه‌ كردگه‌ ئه‌را پرووژه‌ى گه‌شتیارى و ده‌سنیشانكردن شوونیگ تر له‌جیاى ئه‌و شوونه‌ ئه‌را حكوومه‌ت ناوچه‌یى، وه‌لى كتاو ئه‌میندارى گشتى ئه‌نجوومه‌ن وه‌زیره‌یل جى سه‌رسڕمان بوى له‌ ته‌شرین یه‌كه‌م گوزه‌یشت، ك له‌تى داواى ئه‌وه‌ كریا ئه‌و ماڵه‌یل سه‌رۆكایه‌تیه‌ جویر شوون میواندارى حكوومه‌ت مه‌ركه‌زى و ناوچه‌یى و موزه‌خانه‌یگ كلتوورى دانریه‌ێد و ماڵه‌یل چوارده‌وریشى ئه‌را گه‌ورا وه‌رپرسه‌یل پاریزگاگه‌ داگیر بكریه‌ى!

دیاره‌ ماوه‌ى ناونى كووتایى مانگ حوزه‌یران و ته‌شرین یه‌كه‌م، هه‌وڵداین فره‌یگ وه‌خوه‌یه‌و دیه‌ ئه‌را ئاڵشتكردن بڕیار ئه‌نجوومه‌ن وه‌زیره‌یل، ك ئه‌و ماڵه‌یله‌ له‌شوونیگ رووشنهویرى و گه‌شتیاریه‌و  بكریه‌نه‌ شوون داگیركارى وه‌رپرسه‌یل سیاسى!.

 

وه‌رپرسه‌یل به‌سره‌ له‌ى باوه‌ته‌و ناڕه‌زایى خوه‌یان نیشاندان وه‌ ئه‌وه‌ك ئه‌و ماڵه‌یل سه‌رۆكایه‌تیه‌ بكریه‌نه‌ شوون نیشته‌جى وه‌رپرسه‌یل یا شوون میواندارى، هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش سه‌رۆك لژنه‌ى گه‌شتیارى و شوونه‌وار له‌ئه‌نجوومه‌ن پاریزگاى به‌سره‌ وتگه‌: ئیمه‌ قه‌بوول ناكه‌یم له‌وه‌ر خاتر كه‌سایه‌تیه‌یل داگیر بكریه‌ن چوینكه‌ موڵك مه‌ردم به‌سره‌س له‌بنه‌ڕه‌ته‌و.

وه‌ل ئه‌وه‌یشا ئه‌نجوومه‌ن پاریزگاى به‌سره‌ هه‌وڵ ئه‌وه‌دا ئه‌و مه‌سه‌له‌ى داگیركارى موڵكه‌یل گشتیه‌ هه‌واڵه‌ى میرات دینى بكا ئه‌گه‌ر وه‌رپرسه‌یل وه‌ڕاس مقه‌یه‌تیكه‌رن له‌ جیوه‌جیكردن دادگه‌رى و شه‌ریعه‌ت جویر ئه‌وه‌ك دین ئسلام ئشاره‌ت وه‌پى ئه‌كا، هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش ئه‌نجوومه‌ن به‌سره‌ وه‌پیان ئویشێد: ئه‌و وه‌رپرسه‌یل حكوومیه‌ ك داواى ئه‌وه‌ كه‌ن ماڵه‌یل سه‌رۆكایه‌تى له‌ به‌سره‌ داگیر بكه‌ن و بكه‌نه‌ى شوون نیشته‌جى ئه‌را خوه‌یان، ئه‌وانه‌ دویرن له‌ رووشنهویرى دینى ك عه‌لى كوڕ ئه‌بو تالب بانگه‌واز ئه‌ڕاى كرد وه‌گووه‌رى شه‌رع ئسلام.

له‌ى باوه‌ته‌و سه‌رۆك لژنه‌ى سه‌رمایه‌گوزارى به‌سره‌ وتگه‌: ئیسه‌ ئه‌و ماڵه‌یله‌ پیشوازى له‌ میوانه‌یل ئه‌كا و جویر جاران كه‌س نیه‌تویه‌نیگ له‌لیان نزیكه‌و بوودو بویه‌سه‌ شوون نیشته‌جى وه‌رپرسه‌یل.

وه‌گووره‌ى وه‌رگرتن راى مه‌ردم ك له‌به‌سره‌ ئه‌نجام دریا، ئاڵشتكردن ئه‌و ماڵه‌یل سه‌رۆكایه‌تیه‌ ئه‌را موڵك شه‌خسى یا شوون میواندارى ڕه‌ته‌و كریا. چوینكه‌ هاووڵاتیه‌یل وتنه‌: بریار ئاڵشتكردن ماڵه‌یل سه‌رۆكایه‌تى له‌پاریزگاى به‌سره‌ ئه‌را شوون میواندارى وه‌رپرسه‌یل ماناى ئه‌وه‌سه‌ حكوومه‌ت عراقى دویره‌ له‌ رینمایى و ڕاى هاووڵاتیه‌یه‌یل عراقى. وه‌ل ئه‌وه‌یشا هاووڵاتیه‌یل وتنه‌: هیمان وه‌رپرسه‌یل عراق هانه‌ هویر داگیركردن ماڵه‌یل گه‌وراو شوونه‌یل فراوان و سه‌یاره‌و داگیركردن دارایى مه‌ردم و هیمان په‌ند له‌غه‌ڵه‌ته‌یل رژیم وه‌رین وه‌رنه‌گرتنه‌.

هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش هاووڵاتى عراقى دویاى ئاڵشتكارى نیسان 2003 ئومید ئه‌وه‌ داشتن گشت ئه‌و گرفته‌یله‌ ك له‌سه‌رده‌م دكتاتۆرى هاته‌ تویشیان نه‌مینێدو ئه‌و شوونه‌یله‌ ك قه‌یه‌غه‌ بوى مه‌ردم فه‌قیر نزیكیانه‌و بوود بكه‌فنه‌ ژیرده‌س هاووڵاتیه‌یل فه‌قیر و خوه‌شگوزرانى خوه‌یان له‌تى بكه‌نه‌ دى.

وه‌لى ئه‌وه‌سه‌ ئى جووره‌ هه‌واڵیگ ژنه‌فیم ك حكوومه‌ت گه‌ردیگه‌ شوون ئه‌وه‌ك ماڵه‌یل سه‌رۆكایه‌تى داگیر بكاو گشت ئه‌و شوونه‌یله‌ بخریه‌نه‌ژیر سایه‌ى داگیركارى وه‌رپرسه‌یل ك دیاره‌ وه‌هویچ تیر نیه‌ون.

 

سادق ئه‌زره‌قى