گرنگی هه‌رێم كوردستان ئه‌را جه‌هان

شفق نيوز

له‌یوا له‌هه‌رێمه‌گه‌ كردگه‌ ك له‌گشت ئاسته‌یل بووگه‌ جی بایخ وگرنگی وڵاته‌یل جه‌هان وهه‌میش خوڵقاندن په‌یوه‌ندی پۆزه‌تیڤ سیاسی وئابووری وكلتوری وه‌ل ‌دنیای خارج ، وتیوه‌نیم ئه‌و لایه‌نه‌یل موهمه‌ وه‌ی جوره‌ ناوبوه‌یم :

١- ئاست ئابووری : هه‌رێم كوردستان له‌ ئاست ئابووری بویه‌سه‌ جی بایخ وڵاته‌یل جه‌هان وهه‌میش بویه‌سه‌ جوگرافیا‌یگ پڕبایخ چ له‌ئاست ناوخوه‌یی وچ له‌ ئاست ده‌ره‌كی. ئمجا ئی بایخداریه‌ی هه‌رێم كوردستان چه‌ن روی دیری له‌وانه‌یش : فه‌ره‌یی كانزا سرووشتیه‌گان له‌ هه‌رێم كوردستان وه‌تایبه‌ت له‌ سه‌رچاوه‌ سروشتیه‌گان جوورنه‌فت وغاز سرووشتی . روی تریشی : سیستم سیاسی سه‌رمایه‌ گوزاری هانده‌ر ك  ئه‌ڕا سه‌رمایه‌ گوزاری ناوخوه‌یی وبیگانه‌ جی سه‌رسامیه‌ . ئی بایخ هه‌رێم كوردستانه‌ له‌ ڕوی ئابووریه‌و له‌ی ساڵه‌یل دویاخره‌ وه‌شیوه‌یگ وه‌رچه‌و ده‌ركه‌فتگه‌ . ئی ده‌ركه‌فتنه‌وهانداین سه‌رمایه‌گوزاریه‌ پشت وه‌هویچ ئایدیۆلۆجییگ حزبی وسیاسی رێزدارنێچیرڤان بارزانی سه‌رۆك حكومه‌ت هه‌رێم نه‌وه‌ساس ؛ به‌ڵكم توانایی وهوشیاری و زیره‌كی و لێهاتگی نێچیرڤان بارزانی هانده‌ر ئه‌وڕاسی‌ گرنگ وپڕبایخه‌سه‌ ك هیشتگه‌ كۆمپانيا‌یل گه‌ورایگ جوور دانه‌غاز وDNO وچه‌ندین كۆمپانيای جه‌هانیتر وه‌تایبه‌ت كۆمپانيه‌يل توركی وئیرانی وئیتاڵی روی بكه‌نه‌ هه‌رێم كوردستان وسه‌رمایه‌یل خوه‌یان له‌ هه‌رێمه‌گه‌مان بخه‌نه‌وكار . بیجگه‌ ئه‌وانه‌یش هه‌رێم كوردستان ده‌روازه‌یگ گرنگ ئابووریه‌ له‌ رووژهه‌ڵات ناوڕاس ؛ ئه‌ی گرنگی ئابووریه‌ ئه‌وه‌ به‌خشاسه‌ كوردستان ك شوین سیاسی دیاری و وه‌هێزیگ له‌ كۆمه‌ڵگه‌ی ناوده‌وڵه‌تی داشتوود وبووگه‌ قورسایی سیاسی كورد له‌ دیدگای جه‌هان ئمڕوو.

٢- ئاست سیاسی : پایگای سیاسی هه‌رێم كوردستان پایگایگ پڕبایخه‌ له‌ كۆمه‌ڵگای ناوده‌وڵه‌تی ؛ سیستم سیاسی حوكمڕان له‌ هه‌رێم ئی كه‌ش وهه‌وای پۆزه‌تیڤه‌ له‌ مامه‌ڵه‌ كردن وه‌ل دونیای خارج وه‌دی هاوردگه‌ و دیدگای سه‌ركردایه‌تی سیاسی كورد له‌ مامه‌ڵه‌ كردن وه‌ل ده‌یشت هه‌رێم دیدگایگ شه‌فاف وئاشكرا بویه‌ودایم له‌بان پره‌نسیپ رێزگردن له‌ وه‌راوه‌ر كاركردگه‌ وده‌سپێشخه‌ریش بویه‌ له‌ مامه‌ڵه‌ كردن ئیجابی چ وه‌ل وڵاته‌یل هاوساو چ وه‌ل وڵاته‌یل عه‌ره‌بی وبیگانه‌ وهه‌میشه‌ قاپیه‌یل سیاسی خوه‌ی وازكردگه‌ وجووریگ له‌ نه‌رمی له‌ مامه‌ڵه‌ كردن به‌رجه‌سته‌ كردگه‌ ك سه‌رنج كۆمه‌ڵگای ناوده‌وڵه‌تی وه‌ره‌و لای خوه‌ی كیشاگه‌و كاریگ‌ كردگه‌ ك بایخ ئی هه‌رێمه‌ دایم له‌ حاڵ په‌ره‌ سه‌نن بوود . خاڵ پوزه‌تیڤتر سیسته‌م سیاسی هه‌رێم كوردستان فه‌راهه‌م كردن وبه‌رجه‌سته‌ كردن ئه‌و ئازادیه‌سه‌ ك ئمڕوو باڵ كیشاسه‌ مل سه‌راسه‌رعراق وڕیزگردن له‌ حقوق ئنسان وگام ئه‌ڵگردن جددی وه‌ره‌و دیمۆكراسی ؛ گشت یانه‌ ڕێزسیاسی ئه‌را هه‌رێم كوردستان دابین كردگه‌ ، خاڵیگتر گرنگ ئی هه‌رێمه‌ له‌ په‌یوه‌ندی وه‌ وڵاته‌یل دونیا ئه‌وه‌سه‌ ك هه‌رێم كوردستان ئمڕوو جوورقه‌واره‌یگ سیاسی – یاسایی ئعتراف وه‌پی كریاگه‌ چ له‌ ئاست عراق وچ له‌ ئاست جه‌هان ك هه‌رئی خاڵه‌یل پۆزه‌تیڤه‌سه‌ ك ئی هێزو قورسایی سیاسی گه‌ورا به‌خشیه‌سه‌ هه‌رێم كوردستان . له‌شوین ٩\٤\٢٠٠٩ بارودوخیگ له‌عراق هاته‌ دی ك هه‌رێم كوردستان وه‌شیوه‌ی ره‌سمی له‌ ده‌ستورهه‌میشه‌یی عراق جوورهه‌رێمیگ فدراڵی ناسریا وئی خاڵه‌ وه‌رچه‌رخانیگ گرنگ بێ وینه‌یگ ئه‌را هه‌رێم كوردستان بوی و چوارچیوه‌یگ ده‌ستوری ویاسایی دا مامه‌ڵه‌ كردن هه‌رێم كوردستان وه‌ل دونیای خارج وهه‌میش بویه‌ هانده‌ریگ ئه‌را ئه‌وه‌گ وڵاته‌یل جه‌هان وه‌تایبه‌ت وڵاته‌یل هاوسا په‌یوه‌ندی ئابووری وسیاسی وه‌ل هه‌رێم كوردستان به‌رقه‌راربكه‌ن وئی هه‌رێمه‌ بویه‌ ده‌روازه‌ی په‌یوه‌ندیه‌یل عراق وه‌ل جه‌هان ویه‌یش قورسایی زیاتریگ دا كوردستان . ئاشكرایشه‌ ك هه‌رێم كوردستان له‌ فه‌ره‌ رویه‌وه‌ له‌و په‌یوه‌ندیه‌یله‌ سوودمه‌ن بویه‌ وله‌ سیاسه‌ت وڵاته‌یل رووبه‌ر وه‌نرخ وبه‌هاداریگ وه‌ده‌س هاوردگه‌ . ئه‌وه‌گ ئشاره‌ وه‌پی كردیم گرنگی وبایخ هه‌رێم كوردستان له‌ ئاست ئابووری وسیاسی بوی ؛ وه‌ل ئه‌وه‌یشا گرنگیه‌یلترجوور فه‌رهه‌نگی وكلتوری ورووشنهیوری ؛ گشت یانه‌ وه‌یه‌كه‌وه‌ ديمه‌ن دروسیگ له‌ هه‌رێم كوردستان نیشان ده‌ن له‌ مامه‌ڵه‌ كردن وه‌ل جه‌هان خارج وئه‌و تایبه‌ته‌مه‌ندیه‌یل كلتوری ورووشنهویریه‌یله‌ بوینه‌سه‌ ته‌واوكه‌ر ئاست ئابووری وسیاسی بایخدار هه‌رێم له‌ په‌یوه‌ندی وه‌ل كۆمه‌ڵگای ناوده‌وڵه‌تی .