كورد فه‌یلى له‌ شوون دابه‌شه‌وبوین چه‌وه‌ڕیكریاى!

شفق نيوز

هه‌ردوگ كۆنگره‌ى له‌نده‌ن و سه‌ڵاحه‌دین له‌بان ئه‌وه‌ ڕیككه‌فتن ك له‌ شوون ڕمیان ڕژیم به‌عسى له‌ناوبریاى، سستم فیدرالى وه‌كاربارن له‌ وه‌ڕیه‌وبردن حوكم عیراق، ئه‌و سستمه‌ ك له‌ فره‌ له‌ وڵاته‌یل جه‌هان وه‌كار تیه‌ریه‌ید و ئه‌زموونه‌یل ئه‌وه‌ چه‌سپاننه‌ ك سستمیگ سه‌ركه‌فتیه‌ ئه‌را وڵاته‌یل فره‌پیكهاته‌.

ئى سستمیشه‌ له‌ ناو ده‌ستوور هه‌میشه‌یى عیراق نویسریا و خریا وه‌ر ڕاپرسى و زیاتر له‌ 80% له‌ ملله‌ت عیراق ده‌نگ داپى، وه‌لى بڕیگ له‌ هێزه‌یل سیاسى و دام و ده‌زگایه‌یل ڕه‌ساننیان و وه‌هه‌مان شیوه‌ ده‌زگایه‌یل ڕه‌سانن وڵاته‌یل ده‌ورووه‌ر عیراق جاڕ ئه‌را ئه‌وه‌ كیشان ك سستم فیدرالى وه‌مه‌عناى دابه‌شكردن عیراقه‌ ئه‌را چه‌ن كانتۆن و ده‌وڵه‌ته‌ بویچكه‌ڵه‌یگ و تویه‌نستن وه‌ هه‌ڵمه‌تیگ ڕه‌سانن و پشتگیرییگ هه‌رێمى ئى هویره‌ له‌باربووه‌ن، له‌وه‌ر چه‌ن هووكاریگ ك ئه‌را گشت لایگ ئاشكراس.

ئمڕوو له‌ شوون ڕه‌د بوین هه‌یشت ساڵ له‌ گۆڕیانه‌گه‌، هه‌مان ئه‌و هێزه‌یل وكه‌سایه‌تیه‌یله‌ ك وه‌ توندى فیدرالى ڕه‌ته‌وكردیان، ئمڕوو خوه‌یان داواى دامه‌زرانن هه‌رێمیگ تایه‌فى كه‌ن ك چه‌ن هێز و كه‌سایه‌تى وشیه‌وكه‌ره‌یل سیاسى وه‌ ئه‌وه‌ ده‌نه‌ى قه‌ڵه‌م ك سه‌ره‌تایگه‌ ئه‌را دابه‌شكردن عیراق، چوینكه‌ ئه‌گه‌ر شیعه‌یش داواى دامه‌زرانن هه‌رێمیگ شیعى بكه‌ن و هه‌رێم كوردستانیش، یه‌ زیاتر له‌ دو ده‌یه‌یه‌ دامه‌رزیاس، و وه‌ى شیوه‌ عیراق به‌شه‌وبوود ئه‌را سێ ده‌وڵه‌ت بویچگ شیعى و سوننى و كوردى، و یه‌یشه‌ بڕیگ له‌ هێزه‌یل هه‌رێمى و ناوده‌وڵه‌تى جاڕ ئه‌راى كیشن و بڕیگتر له‌لیان تووقیانه‌، چوینكه‌ بووده‌ مایه‌ى له‌قى بارووه‌زع ناوخوه‌ییان ك خوه‌ى له‌ خوه‌یه‌و سه‌قامگیر نیه‌ له‌ سایه‌ى ئه‌و شووڕشه‌یل و ڕاپه‌ڕینه‌یله‌گ ناوچه‌گه‌ گردیه‌سه‌ وه‌ر، و بى گومان ڕه‌سیده‌ وڵاته‌یل تره‌ك له‌ ناوچه‌گه‌، له‌وه‌ر وجوود ڕژیمه‌یل دیكتاتۆرى سه‌ركوتكه‌ر، ك یه‌ ده‌یان ساڵه‌ وه‌ ئاگر و ئاسن ملله‌ته‌یلیان حوكم كه‌ن .

ئه‌گه‌ر هات و ئى به‌شه‌و بوین چه‌وه‌ڕیكریایه‌ بویه‌ ڕاس، گیر و گرفته‌یل فره‌یگ له‌لى كه‌فیده‌وه‌ و شایه‌ت بووده‌ مایه‌ى به‌رپابوین زووران و مرافه‌یل ناوخوه‌یى و شایه‌ت بڕه‌سیده‌ ئاست جه‌نگ ناوخۆییش ك مایه‌ى نیگه‌رانى گشت لایگه‌، له‌وه‌ر هووكاریگ فره‌ ساده‌، ئه‌ویش ئه‌وه‌سه‌ ك زیاتر له‌ چه‌ن پیكهاته‌یگ له‌ یه‌ك پارێزگا وه‌یه‌كه‌و ژیه‌ن و سه‌روه‌ت و سامان سروشتى فره‌یگیش هاتیان جوور نه‌فت و غاز و داهاته‌یل تره‌ك.

ئه‌را نموونه‌ پارێزگاى كه‌ركووك ك هاوه‌بان ده‌ریایگ پترۆل و سامانه‌یلیگتر و كوردو عه‌ره‌ب و توركمان له‌تى ژیه‌ن له‌ شیعه‌ و سوننه‌ و مه‌سیحى و ئاشوورى، له‌ دیاله‌یش كورد و عه‌ره‌ب و توركمان و تایه‌فه‌ و مه‌زه‌ویل فره‌یگ هه‌س، وه‌هه‌مان شیوه‌ له‌ چه‌ن پارێزگایگتر ، و یه‌یشه‌ وڵاته‌گه‌ وه‌ره‌و جه‌نگه‌یل سه‌ختیگ كیشید ك ته‌ڕ و وشك سزنید، ئه‌وه‌ بیجگه‌ زووران و كیشمه‌كیش عه‌ره‌ب و كورد و توركمان له‌ بان ناوچه‌یل جیناكووكى ... ئه‌یه‌سه‌ وینه‌ و دیمه‌ن راسكانى عیراق له‌ شوون دابه‌شكردنى.

وه‌لى له‌ى ناوه‌ چه‌وه‌ كورد فه‌یلى تیه‌ید له‌ شوون دابه‌شكردن چه‌وه‌ڕیكریاى عیراق و دامه‌زرانن ده‌وڵه‌تیگ كوردى له‌ هه‌رێم كوردستان؟ گشتمان زانیمن ك كورده‌یل فه‌یلى یه‌ سه‌دان ساڵه‌ له‌ پارێزگایه‌یل باشوور و ناوڕاس و به‌غدا و چه‌ن ناوچه‌یگ له‌ پارێزگاى دیاله‌ ژیه‌ن ك هاوسنووره‌ وه‌ل ناوچه‌یل كوردى ك هیمان چاره‌نویسیان نادیاره‌ و چه‌وه‌ڕى جیوه‌جیكردن مادده‌ى 140 ده‌ستوور كه‌ن تا مه‌سه‌له‌گه‌یان یه‌كلاوه‌ بكا.

له‌ى حاڵه‌ته‌ ئه‌گه‌ر كورده‌یل فه‌یلى له‌ چوارچیوه‌ى ده‌وڵه‌ته‌ عه‌ره‌بیه‌ شیعیه‌گه‌ بمینن، بى گومان تویش جووره‌ها زوڵم و سه‌ركوتكردن تیه‌ن، له‌وه‌ر ئنتماى نه‌ته‌وه‌ییان و وه‌ى جووره‌ ڕووڵه‌یل ئى چینه‌ بوونه‌ هاوڵاتى پله‌ دو و له‌ هه‌قه‌یل ئنسانى و هاوڵاتى بوینیان ناهمى كریه‌ن، چوینكه‌ هه‌ڵوێست هێزه‌یل و پارته‌یل شیعه‌ له‌ هه‌یشت ساڵ گوزه‌یشته‌ له‌ شوون ڕمیان ڕژیم، له‌ وه‌رانوه‌ر ئى چینه‌ ئاڵشت نه‌ویه‌، چوینكه‌ قانوونه‌یل و بڕیاره‌یل زاڵمانه‌ى به‌عس هیمان دژیان جیوه‌جى كریه‌ن و هیمان حكوومه‌ت عیراق ك عه‌ره‌به‌یل شیعه‌ كۆنترۆڵى كردنه‌ وه‌ چه‌و كه‌مى نووڕنه‌ ئى چین ئه‌سڵمه‌نه‌.

له‌ ناوچه‌یل سوننییش حاڵیان له‌و حاڵه‌ خاستر نیه‌ود ك له‌سه‌رده‌م ده‌سڵات به‌عس له‌تى ژیان، چوینكه‌ هێزه‌یل تیرۆریستى و تایه‌فى ك مه‌زه‌و شیعه‌ وه‌ كافر ده‌نه‌ قه‌ڵم و زاڵ بوین هویر شۆڤینى ڕه‌گه‌زپه‌رستى عرووبى ك قه‌بوول وه‌ غه‌یه‌ره‌عه‌رب نیه‌كه‌ن و كورده‌یل فه‌یلى بوونه‌ یه‌كم قوربانیه‌یل دابه‌شكردن چه‌وه‌ڕیكریاى چوینكه‌ هه‌م كوردن و هه‌میش شیعه‌.

له‌ ده‌وڵه‌ت كوردستانیش ك وه‌گووره‌ى ئى دابه‌شكردن چه‌وه‌ڕیكریایه‌ دامه‌رزیه‌ید، حاڵ كورده‌یل فه‌یلى له‌ حاڵیان له‌ هه‌ردوگ ده‌وڵه‌ت شیعه‌ و سوننه‌ خاستر نیه‌ود، چوینكه‌ له‌و ده‌وڵه‌تیشه‌ شه‌پۆل یا مه‌وجه‌یگ له‌ هێزه‌یل ئسلامى سوننى توندڕه‌و هه‌س ك شایه‌ت له‌ ئاینده‌ بڕه‌سنه‌ حوكم و ده‌سڵات بگرنه‌ ده‌س ك له‌ ئاقیده‌ و هویر  له‌ ئسلام سوننى زیاتر قه‌بوول نیه‌كه‌ن و باقى وه‌ كافر ده‌نه‌ قه‌ڵه‌م ك بایه‌ته‌ له‌ناو بووریه‌ن، و كورده‌یل فه‌یلى له‌ى ده‌وڵه‌تیشه‌ وه‌ كه‌مایه‌تى مه‌زه‌وییگ دریه‌نه‌ قه‌ڵه‌م هه‌ر وه‌ك مه‌سیحیه‌یل و ئاشووریه‌یل و كلدانیه‌یل و كاكه‌یى و شه‌به‌ك...ئه‌ى دى چاره‌سه‌ر چه‌س؟

وه‌ ڕاى به‌نده‌، له‌ حاڵه‌ت به‌شه‌وكردن عیراق، كورده‌یل فه‌یلى ئه‌گه‌ر بتوان مقه‌یه‌تى ژیان و ئاینده‌ى مناڵه‌یلیان و وجوودیان وه‌ شیوه‌یگ گشتى بكه‌ن، له‌ دو ڕیگه‌ زیاتر له‌وه‌رده‌میان نیه‌، ئه‌ویش ئه‌وه‌سه‌ یا وه‌ ته‌واوه‌تى بتاویه‌نه‌ ناو كوومه‌ڵگاى عه‌ره‌بى شیعى و ئه‌و ژینگه‌ ك له‌تى ژیه‌ن و واز له‌ ئنتماى نه‌ته‌وه‌یى خوه‌یان بارن جوور واقعیگ چه‌سپیاى له‌بانیان، یا ئه‌وه‌سه‌ بڕیار سه‌ختیگ وه‌ربگرن وه‌ كووچكردن ده‌سه‌جه‌مى ئه‌را ده‌وڵه‌ت كوردستان و له‌ یه‌كیگ له‌ پارێزگایه‌یلى نیشته‌جا بوون تا بوونه‌ قورساییگ نیشته‌جابوین گه‌ورا له‌تى و ئیراده‌ت و هێز ئه‌وه‌ داشتوون ك ئه‌و پارێزگا ئه‌را خوه‌یان یه‌كلاوه‌ بكه‌ن و هه‌رێمیگ فیدرالى فه‌یلى دامه‌رزنن، ئه‌گه‌ر ده‌وڵه‌ت كوردستان گه‌ورا دامه‌رزیه‌ید، چوینكه‌ كوتكوته‌وبوین و دابه‌شبوین له‌ دو پارێزگا یا زیاتر هه‌ڵوێستیان لاواز یا زه‌عیفه‌و كه‌ید و دى نیه‌تویه‌نى ده‌سپیشخه‌ر بوود و ئیراده‌ت خوه‌ى بچه‌سپنید، جوور پیكهاته‌یگ سه‌ره‌كى له‌ ملله‌ت كوردستان.

 

جه‌واد كازم فه‌یلى