جاده‌ى(ڕه‌شید)و رویداگه‌یل تاریخى

شفق نيوز

حارسیه‌ یا كه‌ڕاده‌ ته‌نیا شوونه‌یل بویچگیگ بوینه‌ له‌ ده‌وروه‌ر به‌غدا، دى جاده‌یش وجوود نه‌یاشتگه‌ ته‌نیا هه‌ر كویچه‌یل نه‌وگ له‌ناونى كه‌رخ مه‌نسوور و ڕسافه‌ى مهدى، ئمجا له‌و كویچه‌یله‌ ك وه‌ دریژى شاره‌گه‌ بوى، ئه‌و كویچه‌ بوى ك دویاخر بویه‌(جاده‌ى خوله‌فا)و ئه‌و كویچه‌ ك ناو نریا( جاده‌ى مه‌لك غازى)، ئى هه‌ردوگ ناویشه‌ له‌وه‌خت ده‌سڵات عه‌بدولكه‌ریم قاسم ناونریان( جاده‌ى كوومارى) و (جاده‌ى كیفاح). له‌دیم كه‌رخیش ته‌نیا یه‌ك جاده‌ بوى وه‌پى وتیان جاده‌ى (شه‌واكه‌) ك دویاخر ناوه‌گه‌ى ئاڵشت كریا ئه‌را جاده‌ى( حه‌یفا). ئمجا وه‌گووره‌ى وه‌خت هه‌رچه‌نى جاده‌یل فره‌یگ وه‌ ده‌یه‌هاو سه‌ده‌ها دروس كریا، وه‌لى جاده‌ى ڕه‌شید هه‌ر وه‌و تاریخ و ناودارى خوه‌یه‌وه‌ مه‌نده‌وه‌و پڕه‌ له‌ ڕویداگه‌یل تاریخى وڵاته‌گه‌ هه‌ر له‌سه‌ره‌تاى وازكردنیه‌وه‌ له‌22 مانگ ڕه‌مه‌زان پیرووز 1334 كووچى وه‌رانوه‌ر وه‌ 23ى مانگ ته‌ممووز 1916ى زایینى.

ئه‌وه‌ بوى دویاى چه‌ن مانگیگ له‌ 19ى مارس 1917 نمایشیگ له‌لایه‌ن داگیركه‌ره‌یل بریتانیه‌وه‌ له‌تى ئه‌نجام دریا، ك ئه‌ویش وه‌ كووتاییهاتن ده‌سڵات عوسمانى له‌عراق، دى  له‌وه‌وه‌ هه‌رچى راپه‌ڕین و خودنیشانداین و دامه‌زرانن حزب و ده‌رچگن ڕووژنامه‌یگ بوى له‌باوه‌ش جاده‌ى ڕه‌شید ئه‌نجام دریاو بویه‌ گرینگترین جاده‌ له‌ناودڵ به‌غداى پایته‌خت. ئمجا گشت چشتیگ له‌تى چیه‌وه‌ ئه‌را سروشت شوون و ئه‌و دامه‌زریاگه‌یله‌ ك له‌تى وجوود داشت، ئمجا یه‌كم باره‌گاى هیزه‌یل داگیركه‌ر له‌تى دامه‌زریاو بیجگه‌ ئه‌وه‌یش یه‌كه‌مین باره‌گا یا مه‌قه‌ڕ حوكم خودى(أهلی) مه‌لك فه‌یسه‌ڵ یه‌كم له‌ساڵ 1921و مزگفت و حوندگاو چایخانه‌و كتاوخانه‌و بازاڕه‌یل بگر تاڕه‌سیگه‌ ده‌زگایه‌یل حكوومه‌ت و شوونه‌یل فكرى و سیاسى و چشته‌یل تر له‌تى دامه‌زریا، له‌وه‌ختیگیش شووڕش 20 له‌(ڕومه‌یسه‌)ى باشوور به‌غداوه‌ ده‌س وه‌پیكرد له‌ 30 حوزه‌یران 1920 ئه‌ویش هه‌ر جاده‌ى ڕه‌شید گرته‌ى باوه‌ش وه‌ڕه‌سمى، وه‌تایبه‌ت له‌ مزگفت حه‌یده‌رخانه‌وه‌ گشت كۆنگره‌و دانیشتنه‌یل ئه‌نجام دریاو گشا خودنیشانده‌ره‌یل له‌وراوه‌ ده‌س وه‌پیكردن و هه‌ر له‌و مزگفته‌وه‌ ڕى وڕه‌سم وه‌ڕیكردن ته‌رم(ته‌شیع) یه‌كه‌مین شه‌هیده‌یل شاره‌گه‌ له‌لایه‌ن خه‌ڵك به‌غداوه‌ ده‌س وه‌پیكرد ك ئه‌ویش دارتاش كه‌ڕیگ بوى.

وه‌ل ئه‌وه‌یشا له‌هه‌مان جاده‌وه‌ خودنشانداین خوه‌ندكاره‌یل ده‌س وه‌پیكرد له‌باوه‌ت كیشه‌ى (ئه‌نیس نه‌سوولى) موده‌ڕس دژ وزاره‌ت په‌روه‌رده‌و زانستى، بیجگه‌ ئه‌وه‌یش خودنیشانداینه‌یل مه‌ردمى ئه‌را پشتگیریكردن جموجویل ڕه‌شید عالى گه‌یلانى (1941)و ڕویداگه‌یل تر ك نه‌خش یا ده‌ور فره‌یگ داشتن له‌ ژیان به‌غدادیه‌یل وه‌ تایبه‌ت و عراقیه‌یل وه‌گشتى.