گرفت عراقى و هیزه‌یل ناكووك..دى چه‌؟

شفق نيوز

و چه‌كدارییش له‌تى دوینریه‌ێد، ئه‌یانه‌ خوه‌یان له‌دو دژایه‌تى دویننه‌و ك یه‌كگیگیان بنه‌ڕه‌تیه‌ له‌ناونى ملله‌ت عراق جوور مه‌ینه‌تى و ئاره‌زووه‌یلیان له‌لایگ و له‌ناونى گرووپه‌یلیش له‌لایگ تره‌و. دویه‌میش دژایه‌تى ناونى لایه‌نه‌یل له‌بان به‌رژه‌وه‌ندیه‌یل ك خوه‌ى له‌كیشمه‌كیش سیاسى و ره‌سانن دوینێده‌و له‌ڕى كیشمه‌كیش چه‌كدارى.

ئنجا ئیمه‌ زوڵم له‌گه‌سیگ ناكه‌یم و حاشا له‌تاریخیش ناكه‌یم ئه‌گه‌ر بویشیم: ئى چینه‌یله‌ گشتیان له‌یه‌ك شوون جه‌من له‌بان روخسار دیاریكریاگ ك ئه‌ویش نه‌فامى و دویاكه‌فتن و گه‌ردینه‌ له‌شوون تاڵانكردن فكر مه‌ردم و چه‌سپانن به‌نایه‌تى له‌بانیان و دروسكردن جیاوازى كوومه‌ڵایه‌تى و خه‌ریككردنیان له‌ژیان به‌دبه‌ختى و شیوانن ئه‌قڵیان و له‌ناوبردن رووح پڕ ئازادییان له‌ژیان و دروسكردن ره‌فتاره‌یل حه‌رامكردن جیاواز له‌ڕى شیه‌وكردن غه‌ڵه‌ت ئه‌را دین و دژایه‌تیكردن ژن له‌بان داب و نه‌ریت كویه‌ن و پشتكردن له‌زانست و زانایه‌یل و حه‌ڵاڵكردن چینایه‌تى و ره‌گه‌زى.

ئنجا ئى چینه‌یله‌ هه‌رچه‌نى چشته‌یل هاوبه‌شیگیش دیرن، وه‌لى كیشمه‌كیش له‌ناونیان هه‌ر وه‌رده‌وامه‌ له‌وه‌ر چه‌ن هووكاریگ ، له‌وانه‌یش:

* په‌یوه‌سبوین وه‌ مه‌سه‌له‌ى چینایه‌تى و هه‌وڵ زه‌فه‌ر هاوردن له‌یه‌كترى ك یه‌یش كیشمه‌كیش سیاسى و مه‌سه‌له‌ى ره‌گه‌زایه‌تى له‌لیه‌و كه‌فێده‌و.

* گرینگیداین وه‌ به‌رژه‌وه‌ندى خودى، ك یه‌یش ركابه‌رى تونیگه‌و بووده‌ بایس په‌سه‌ن نه‌كردن لایه‌ن وه‌رانوه‌ر.

* وه‌كارهاوردن ده‌سڵات ئه‌را هووكاره‌یل تایبه‌ت خودى ك یه‌یش بووده‌ مایه‌ى كیشمه‌كیش سیاسى.

* گشت كیشمه‌كیشیگ چه‌كدارى هه‌وڵ سه‌ركه‌فتن ده‌رێد له‌ڕى هیزه‌و، ئى سه‌ركه‌فتنیشه‌ له‌ڕى پویل و چه‌ك و پشتگیرى لۆجیستیه‌و ئه‌نجام گرێدو جار له‌یوایش هه‌س په‌نا بریه‌ێده‌ وه‌ر لایه‌نه‌یل ده‌ره‌كى.

ئنجا له‌یرا ناكوكیه‌یل ناوچه‌یى و هه‌رێمى په‌یا بوودو هه‌ر لایه‌نیگ هه‌وڵ به‌ش زیاتر ده‌ێد ئه‌را خوه‌ى و به‌رژه‌وه‌ندى خوه‌ى خه‌ێده‌ بان به‌رژه‌وه‌ندى پیكهاته‌ى كوومه‌ڵایه‌تى و هه‌میشه‌ ها له‌هووڵ سه‌خته‌وكردن كیشمه‌كیش.

ملله‌تیگ جوور ملله‌ت عراق ناسریاگه‌ وه‌میرات ژیاریه‌گه‌ى و تاریخیش ئسپات ئى چشته‌ كردگه‌، وه‌لى وه‌ل ئه‌وه‌یشا وه‌ چه‌واشه‌ى ملله‌ته‌یل جه‌هان كه‌فته‌سه‌ شوون ئه‌قڵیه‌ت كویه‌ن و ئى سفه‌تیشه‌ له‌لاى پیرو ژن و پیاو كریه‌ێده‌ دى. وه‌لى له‌هه‌مان وه‌خت هووكاره‌یلیگ هه‌ن بوینه‌سه‌ جیاوزاى له‌ناونى چینه‌یل سیاسى زیاتر له‌وه‌ك له‌ناونى ملله‌ت بوود. بیجگه‌ ئه‌وه‌یش مه‌سه‌له‌ى ئاڵشتكارى له‌سیاسه‌ت ده‌ره‌كیه‌و هات و هیزه‌یل سیاسى له‌شوون ئازادى ده‌ركه‌فتن و له‌وانه‌یش ئۆپۆزسیۆن و ده‌سڵات ئیسه‌ى حكوومه‌ت، ئنجا ئه‌و هیزه‌یلیشه‌ ك له‌عراق بوین دویر بوین له‌كه‌ش سیاسى و دویاى ئازادى ده‌ركه‌فتن جوور هه‌لیگ  بوى ئه‌ڕایان.

ئنجا گشت حكوومه‌ته‌یل ده‌وروه‌ر عراق له‌یوا دینه‌ چه‌و ئى وڵاته‌ بویه‌سه‌ مه‌یدان ئاشكرایگ ئه‌ڕایان، هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش ده‌خاڵه‌ت كردن نه‌ك وه‌شیوه‌ى چالاكى دبلۆماسى، به‌ڵكوو وه‌شیوه‌ى مه‌شقداین گرووپه‌یل و چه‌كداركردنیان و ئاسانكارى ئه‌ڕایان له‌وه‌ر ئه‌وه‌ك وه‌ئاسان بانه‌ ناو عراقه‌و كاره‌یل خراو ئه‌نجام بیه‌ن. ئنجا وه‌ى جووره‌ كیشمه‌كیش ناونى هیزه‌یل چ هیز ده‌سڵاتدار چ ئۆپۆزسیۆن و هیزه‌یل تر هاوكارى یه‌كترى و پشت یه‌كترى نه‌گرتن و هه‌ر خه‌ریك كیشمه‌كیش بوین. وه‌لى ئى هیزه‌یله‌ هس وه‌كزى كه‌ن و ئه‌و ده‌نگه‌یل به‌رزیانه‌ ك ئیسه‌ ژنه‌فیم هه‌وڵیگه‌ ئه‌را ده‌رخستن هیزیگ ك خه‌ریكه‌ وه‌ره‌و كزى چوود.

یوسف ئه‌لسعێدى

 

 

ج