ئایا له‌ نه‌خشه‌ێ خوه‌ر هه‌ڵات ناوڕاس ، جی ده‌وڵه‌ت كوردستان ئه‌دێده‌و؟

شفق نيوز

شارستانی كورد له‌ وڵات كوردستان وه‌رده‌وام بوێه‌ تا وه‌ختێگ جه‌نگ درانه‌یل ئارامیی له‌ گشت لاێگه‌وه‌ كوتاگه‌ ، هه‌ر له‌ غه‌زوه‌یل ئسلامی بگره‌ێ وه‌رجله‌ 1400 ساڵ تا جه‌نگ چالدیران له‌ ساڵ1514 ك كوردستان كرده‌ دو به‌شه‌و له‌ ناونی عوسمانیه‌یل و سه‌فه‌ویه‌یل و سه‌ره‌نجام ڕێكه‌فتن " سایكس – بیكو 1916ز " ك كوردستان كرده‌ په‌نج به‌شه‌وه‌ له‌ ناونی وڵاته‌یل (توركیه‌ و ئیران و سوریه‌ و عراق و یه‌كیه‌تی سوڤیه‌ت) ك له‌ بان وێرانه‌یل جه‌نگ جه‌هانی یه‌كم وسا پاوه‌.
وه‌لێ ڕوژگار ئمڕو خوه‌ر هه‌ڵات ناوڕاس پڕه‌ له‌ جه‌نگ و ئاژاوه‌ و ململانی و جور سه‌ربازگه‌ێگه‌ گه‌پ ئه‌پێ هاتگه‌ و جه‌نگه‌یلێگ دوچارێ هاتگه‌ ك كوتایی نه‌ێرن ، مه‌گه‌ر وه‌ دروس بوێن نه‌خشه‌ێگ نوو ك ئه‌ویش له‌یه‌ك چه‌كانن ئه‌و وڵاته‌یله‌سه‌ ك ئاوسن له‌ كیشه‌ و ناكوكی وململانێ ك به‌عزێ لاێه‌نه‌یل پێشوازی له‌ێ نه‌خشه‌ێ تازه‌ كه‌ن و به‌عزێ لایه‌نتر ره‌تێ ئه‌كه‌نه‌و ، له‌وه‌ر ئه‌وه‌گ نه‌خشه‌ تازه‌گه‌ وه‌ كوتایی سه‌پانن ده‌سه‌ڵات خوه‌یان زانن.

له‌ناونی لایه‌نه‌یل پێشوازیكه‌ر و ره‌ته‌و كه‌ر گوڕانكاریه‌ تازه‌گان ، كورد یه‌كێگه‌ له‌ ملله‌ته‌یل ناوچه‌گه‌ ك وه‌بێ گومان پێشوازی له‌ گوڕانكاریه‌ تازه‌گان له‌ ژێر هه‌ر ناوونیشانێگ ئه‌كا ، تا خاڵ بناده‌ مل پیته‌گان و ماف ئه‌ڕا خاوه‌نه‌گه‌ێ بێه‌ێده‌و و كاروباره‌گان وه‌ره‌و ڕێ ڕاس خوه‌یان ئاراسه‌ بكریه‌ن تاسه‌رجه‌م ملله‌ته‌یل و خاوه‌ن ئاینه‌یل ناوچه‌گه‌ وه‌ ماف ڕاسه‌قینه‌ێ خوه‌یان بڕه‌سن و جور گوزه‌یشته‌ له‌ كنار یه‌كتری بژیه‌ن.
ئمجا له‌وه‌ر ئه‌وه‌گ هاوكیشه‌گان خوه‌ر هه‌ڵات ناوڕاس ئێرنگه‌ وه‌ره‌و قه‌یران و جه‌نگ و ململانی سیاسی ئه‌چن ، ئه‌و قه‌یران و ململانیه‌ ، ناكوكیه‌یل و به‌شه‌ به‌شه‌و بوێن جیوپولوتیكی تازه‌ێگ وه‌دی ئه‌ێه‌رێ ،  ئه‌ویش وه‌پێچه‌وانه‌ێ مه‌یل و ئاره‌زوی ده‌سه‌ڵاتداره‌یل پایزی ك ته‌قالا ئه‌كه‌ن ، وه‌هار ملله‌ته‌یل سته‌م له‌لێ كریاگ بشێونن ، چوین ئاساره‌ێ به‌عزێ ده‌سه‌ڵاته‌یل وه‌ره‌و ئاوا بوون ئه‌چێ و فه‌زاێ تازه‌ێگ له‌ ناوچه‌گه‌ ئه‌ێه‌ێده‌ دی ك سه‌رزه‌مین كوردستانیش ئه‌گرێگه‌وه‌ر و زه‌مینه‌ێ دیاری كردن چاره‌نوێس خوه‌ێ فه‌راهه‌م ئه‌كا.  

سه‌ردانه‌ چاره‌نوێس سازه‌گه‌ێ ئێ دویاخره‌ێ سه‌روك هه‌رێم كوردستان مه‌سعود بارزانی ئه‌رَا واشنتون ، ئه‌توێه‌نیم بخه‌ێمه‌ێ هه‌مان چوار چێوه‌ێ ئاماده‌كاریه‌گان ئه‌ڕا ئه‌وه‌گ سه‌ر له‌ نوو ئعتبار ئه‌ڕا ملله‌ت كورد بارێگه‌و له‌ هه‌ردو ئاست هه‌ریمی و ناوده‌وڵه‌تی ، ئه‌ویش له‌ ڕێ ڕاگه‌یاندن ده‌وڵه‌ت نه‌ته‌وه‌یی سه‌روه‌خوه‌ێ له‌ بان خاك نیشتمانی خوه‌ێ جور سه‌رجه‌م نه‌ته‌وه‌ و ملله‌ته‌یل جه‌هان.

چوێن سه‌رجه‌م ئاراسه‌گان وه‌ره‌و " ڕاگه‌یاندن ده‌وڵه‌ت كوردستان " ئه‌چن ، ئه‌و ده‌وڵه‌ته‌ ك خه‌و و وژارده‌ێ سیاسییگه‌ ك پاشگه‌ز بوێنه‌وه‌ له‌تێ نییه‌ ، ئه‌ویش له‌ سایه‌ێ جه‌نگ و كوشتار و قه‌یران له‌ ناونی لایه‌نه‌یل ناكوك و هه‌ڵگیرسیان جه‌نگ له‌ زورم ناوچه‌یل خوه‌ر هه‌ڵات ناوڕاس وه‌تایبه‌ت له‌ ده‌وروه‌ر كوردستان جور عراق و سویه‌ و ئیران و لوبنان و یه‌مه‌ن و لیبیا و شایه‌د له‌ ئاینده‌ وڵاته‌یلتر ناوچه‌گه‌ بگرێگه‌وه‌ ، ئا له‌ێ ئان و ساته‌ ئه‌وه‌گ نیاز و زه‌روره‌ته‌ ئه‌ڕا ملله‌ت كورد ، ڕێكخستن ماڵ كورده‌ ، ئه‌ویش له‌ ڕێ دانان به‌رژه‌وه‌ندی نه‌ته‌وه‌یی له‌ بان گشت به‌رژه‌وه‌ندیه‌ حزبی و ئاینی و سیاسیه‌گان و ئه‌گه‌ر ناكوكییگیش هه‌س ك له‌ێ وه‌خته‌ چاره‌سه‌ر ناكریه‌ێ ، بیلا ئه‌و ناكوكیه‌یله‌ بیلیم ئه‌ڕا وه‌ختێگ ك ملله‌ته‌گه‌مان ڕه‌سێگه‌ كه‌نار ئارامی و وه‌ ده‌وڵه‌ته‌گه‌ێ شاده‌و بووگ.
له‌ كوردستان سوریه‌ ك ئمڕوژه‌ كه‌فتگه‌سه‌ به‌ین هه‌ردو چه‌ناكه‌ێ ڕژیم ئه‌سه‌د و لاێه‌نگره‌یلێ له‌ لاێگ و گروپه‌ توندڕه‌وه‌ تروریستیه‌گان له‌ لاێگتر ، ئه‌رك ئه‌نجومه‌ن نیشتمانی كوردی ئه‌وه‌سه‌ ك ڕێكخستن ماڵ كورد بپارێزێ و په‌یوه‌ندیه‌ برایانه‌ كوردستانیه‌گان بته‌وه‌و بكا و پابه‌ند بمینێ وه‌ ڕانماییه‌گان سه‌روك بارزانی ، بێ گومان له‌ كنار ئه‌وه‌یش په‌یوه‌ندی خوه‌ێ وه‌ل ئئتلاف ئوپوزسیون سوریه‌ بته‌وه‌و بكا و وه‌ل ئه‌و ئئتلافه‌ له‌ ناوه‌نده‌یل ناوده‌وڵه‌تی و هه‌رێمی به‌شداری و هاوكاری بكا ، له‌وه‌ر ئه‌وه‌گ وه‌بێ گومان سه‌ره‌نجام ڕژیم ئه‌سه‌د ئه‌ڕمیه‌ێ و سوریه‌ له‌ ناونی عه‌له‌ویه‌یل و كورد و سوننه‌ به‌شه‌و ئه‌كریه‌ێ.

ئه‌مما كه‌ێ ئاگر چه‌ك خاموش و ده‌نگ چه‌ك له‌ سوریه‌ و ولاته‌یل هاوساێ كپه‌و ئه‌دێ ؟ زورم نیشانه‌ و ئاراسه‌گان نیشان ئه‌یه‌ن ك جه‌نگ له‌ ناوچه‌گه‌ وه‌ره‌و كوتایی ئه‌چێ ، له‌وه‌ر ئه‌وه‌گ جه‌نگه‌گان فریه‌ سه‌خت و دژوارن و شایه‌د وه‌ سه‌ركه‌فتن لاێگ له‌ بان لاێگتر كوتایی وه‌پیێان بیه‌ێ ، چوێن ئیمه‌ له‌ حاڵه‌ت جه‌نگ سه‌رد نییم تا چه‌ن ساڵێگ دریژه‌ بكیشێ.
وه‌هه‌ر حاڵ گشت ئه‌وانه‌گ په‌یجوری كاروبار سیاسی ئه‌كه‌ن ، ته‌ئكید ئه‌كه‌ن ك جورێگ له‌ ڕه‌د ئعتبار ئه‌ڕا ملله‌ت كورد له‌ ناوچه‌گه‌ ئه‌كریه‌ێ و شاێه‌د ده‌وڵه‌ت سه‌روه‌خوه‌ی كوردستان ، پێگه‌ێ شایانێگ له‌ نه‌خشه‌ێ جیوسیاسی تازه‌ له‌ خوه‌ر هه‌ڵات ناوڕاس تازه‌ داشتوگ ، یا ئه‌وه‌سه‌ "خودا نه‌كرده‌" ڕوێداگه‌یل چه‌وه‌ڕێ نه‌كریاگێگ له‌ ناوچه‌گه‌ ئه‌ێه‌یده‌ دی ك گشت لایه‌نه‌یل دوچار سه‌ر سویڕمان ئه‌كا.

ج ك