بارزانى و ئوباما باس ده‌وڵه‌ت كوردى كه‌ن

شفق نيوز

ماموستاێ په‌یوه‌ندیه‌ ناوده‌وڵه‌تیه‌گان له‌ زانكوێ لیهاى ئه‌مریكا هنرى باركى وه‌رجله‌ ئه‌وه‌گ نوێنه‌ر ملله‌ت كوردستان جور میوان سه‌ردان كوشك چه‌رمگ بكه‌ێگ ، باوه‌تێگ له‌ ڕوژنامه‌ێ واشنتون پوست چاپ ئه‌مریكا له‌ ژێر ناوونیشان ( كوتایی ده‌وڵه‌ت له‌ خوه‌ر هه‌ڵات ناوڕاس) بڵاو كردێه‌سه‌و و باس نه‌خش كورد و گرنگیى له‌ دیاری كردن نه‌خشه‌ێ ئاینده‌ێ ناوچه‌گه‌ كه‌ێگ و نویساس، كورده‌یل له‌ ناونی چوار وڵات به‌شه‌و كریانه‌ ، له‌ عراق هه‌رێمێگ فدراڵى دگان وه‌پێ نریاگ و له‌و لاوه‌ باكور كوردستان سه‌رقاڵ گوفتوگو كردن ئاشتیه‌ وه‌ل حكومه‌ت توركیه‌ ، و له‌ خوه‌ر ئاواێ كوردستانیش ئاینده‌ێ سوریه‌ دیاری كه‌ن و بێجگه‌ ئه‌وانه‌یش پێشمه‌رگه‌ شه‌ریك ئستراتیجی هاوپه‌یمانى ناده‌وڵه‌تیه‌ وه‌سه‌روكاێه‌تى ئه‌مریكا دژ وه‌ تروریزم له‌عراق و سوریه‌.

ئه‌مریكیه‌گان وه‌شه‌وقێگ فراوانه‌وه‌ ، چه‌وه‌ڕێ دوێنستن بارزانى هاوپه‌یمانیان كه‌ن ، خوه‌یان زه‌مینه‌ێ سه‌ردانه‌گه‌ فه‌راهه‌م كردنه‌ وه‌پێشنیار كردن پڕوژه‌ یاساێ كومه‌ك و پڕچه‌ك كردن پێشمه‌رگه‌ وعه‌ره‌به‌یل سوننه‌ ، له‌ لاێه‌ن لوجنه‌ێ په‌یوه‌ندیه‌ خارجیه‌گان كونگرس ئه‌مریكا وه‌جیا له‌ حكومه‌ت عراقی ، جور دو هێز جیا ، پێشمه‌رگه‌ ته‌نیا ئه‌ڕا پاراستن خاك و ئاسایش هه‌رێم كوردستان و عراق وه‌ل داعش جه‌نگ نێه‌كه‌ێگ ، به‌ڵكم وه‌نوێنه‌راێه‌تى له‌ گشت جه‌هان ئازاد ، جور هێزێگ وشكانى توكمه‌ له‌ جه‌بهه‌یل جه‌نگ وه‌درێژایی سه‌دان كیلومه‌تر جه‌نگ كه‌ێگ و ئه‌ڕا بڕین و لاوردن ئێ لك سه‌ره‌تانیه‌ نیاز وه‌ چه‌كه‌یل پێشكه‌فتگ دێرێ  ، ده‌نگ داین كونگرس وه‌ پڕوژه‌ یاساى ئستراتیجی و مێژوویی پڕ چه‌ك كردن كورد و سوننه‌ جور دو ده‌ولًه‌ت جیا ، گام گرنگێگه‌ ئه‌ڕا له‌ ناوبردن تروریزم ، له‌وه‌ر ئه‌وه‌گ داعش و تروریزم وه‌گشتێ ته‌نیا هه‌ڕه‌شه‌ له‌ بان به‌رژه‌وه‌ندى كورد نییه‌ ، به‌ڵكم هه‌ڕه‌شه‌ێگه‌ له‌ بان ئاسایش و سه‌قامگیری هه‌رێمى و ناوده‌وڵه‌تى ، هه‌میش هه‌ر سه‌ركه‌فتنێگ پێشمه‌رگه‌ له‌ جه‌نگ دژه‌ ترور ، سه‌ركه‌فتنه‌ ئه‌را هاوپه‌یمانى ناوده‌وڵه‌تى .

سه‌فیر ئیسه‌ێ ئه‌مریكا له‌ عراق ئوێشێگ : ئیمه‌ شانازى كه‌یم وه‌ په‌یوه‌ندیمان وه‌ل كورد و پێكهاته‌گانتر عراقی ، یه‌یش ئێ پرسیاره‌یله‌ خه‌ێگه‌ ڕوێ ، ئایا یه‌ سه‌ره‌تاى له‌ یه‌ك چه‌كیان عراقه‌ جور ده‌وڵه‌تێگ ئتحادی نییه‌ ؟ ئایا سیاسه‌ت ئه‌مریكا له‌ وه‌راوه‌ر عراق ئاڵشت دو؟ ئایا ئه‌مریكا وه‌رد كورد و سوننه‌ جور دو ده‌وڵه‌ت ڕه‌فتار كه‌ێگ؟ ئایا ناوچه‌گه‌ شاێه‌ت ناكوكیه‌یل زیاتر دو؟ ئه‌ڕاچه‌ به‌عزێ ناوه‌نده‌یل سیاسی پڕوژه‌ بڕیاره‌گه‌ێ كونگرس ره‌ت كه‌ێگه‌و ؟ ئایا ئێ بڕیاره‌ ئه‌نجام سیاسه‌ت دو چه‌وه‌كى كردن و په‌یڕه‌و كردن ووتار تایفی له‌ وڵات نییه‌ ؟ ئایا سه‌روه‌خوه‌یی ، ماف سروشتى و ڕه‌وا ئه‌ڕا ملله‌ت كورد نییه‌ جور سه‌رجه‌م ملله‌ته‌یل جه‌هان؟ ئایا وه‌خت ئه‌وه‌ نه‌ڕه‌سیه‌ ڕێكه‌فتن نامه‌ێ سایكس بیكو هه‌ڵوه‌شیه‌یگه‌و؟  ئایا له‌ پره‌نسیب ویلسون ، دیاری كردن چاره‌نویس ماف گشت ملله‌ته‌یل ونه‌ته‌وه‌یل نییه‌ ك كوردیش یه‌كێگه‌ له‌وانه‌؟ یا باێه‌د ته‌نیا كورد له‌جه‌هان له‌ێ ماف سروشتیه‌ بێ به‌ش بكریه‌ێ؟

بارزانى له‌ گشت سه‌ركرده‌یل كورد زیاتر ته‌ئكید كه‌ێگه‌ بان سه‌روه‌خوه‌یی كوردستان ، هه‌ڵگر پڕوژه‌ێگ نه‌ته‌وه‌یی و نیشتمانیه‌ ، زانێگ ڕێ سه‌روه‌خوه‌یی باێه‌د له‌ واشنتونه‌وه‌ بوگزه‌رێگ ، یانه‌یش نیشانه‌یلێگن ك ڕوژ وه‌ ڕوژ ئاشكراتره‌و دون ، ناوه‌نده‌یل سیاسی و حزبی كوردستانی له‌ یه‌ك ئان بایخ فه‌ره‌ گه‌وراێگ ده‌نه‌ سه‌ردانه‌گه‌ێ بارزانی ئه‌ڕا واشنتون و پڕوژه‌ێ دامه‌زرانن ده‌وڵه‌تێگ سه‌روه‌خوه‌ێ ، پڕوژه‌گه‌ێ كونگرس ته‌واو كه‌ر بڕیار ژماره‌ (688)ه‌ ك ئه‌ڕا پاراستن كورد له‌ چوارچێوه‌ێ هێڵ پیه‌ن 36 له‌ ساڵ (1991) ده‌ركریاگه‌ ، به‌ڵى مه‌وداێ هه‌زار میل وه‌یه‌ك میل ده‌س وه‌پێ كه‌ێگ ، له‌وه‌ر ئه‌وه‌گ جه‌نگ داعش فه‌ره‌ چشته‌یل ئاڵشت كردێه‌ ، لاواز كردن ڕێكخراو داعش و له‌ ناوبردنێ یه‌كێگه‌ له‌ باسه‌ هه‌ره‌ گرنگه‌گان بارزانی وه‌ل گه‌ورا كاروه‌ده‌سه‌یل ئه‌مریكی ، دیداره‌گه‌ فه‌ره‌ گرنگه‌ و گرنگتریش له‌وه‌ ، ڕێكه‌فتن لاێه‌نه‌یل كوردیه‌ له‌ ناو خوه‌یان له‌ بان داخوازى دیاری كردن چاره‌نویس ملله‌ت كورد ، كورد باێه‌د سه‌رجه‌م ناكوكیه‌گانێ وه‌ل به‌غدا چاره‌سه‌ر بكه‌ێگ ،له‌وه‌ر ئه‌وه‌گ سه‌ره‌نجام به‌غدا دوگه‌ هاوساێ كوردستان ، هه‌ر وه‌ێ خاتره‌ باێه‌د یه‌ك هاوسه‌نگێێگ له‌ ناونی به‌غدا و هه‌ولیر باێگه‌دی ، كورد چه‌وه‌ڕێ له‌ێوا بڕیارێگ كه‌ێگ ، له‌وه‌ر ئه‌وه‌گ ئێ بڕیاره‌ بووگه‌ هوكارێگ ئه‌ڕا چاره‌سه‌ر نه‌گ به‌شێگ له‌ كیشه‌گه‌ ، وه‌تایبه‌ت سه‌ردانه‌گه‌ له‌ وه‌ختێگه‌ ، ناوچه‌گه‌ شایه‌ت گوڕانكاریه‌یل گه‌وراس ئه‌ڕا بونیاد ناین هه‌ڵوێستێگ نوو له‌ وه‌راوه‌ر چه‌ندین دوسیه‌ێ سه‌خت ، ئه‌ویش وه‌ ڕاوێژ وه‌ل ته‌نیا جه‌مسه‌ر ئداره‌ كردن جه‌هان ، له‌وه‌ر ڕوشنایی سه‌ركه‌فتنه‌یل گه‌وراێ هێز پێشمه‌رگه‌ێ كوردستان له‌ جه‌نگ دژ وه‌ داعش ، هه‌رێم كوردستان بوێه‌سه‌ هێزێگ فه‌ره‌ گرنگ له‌ جه‌نگ دژه‌ ترور له‌ ناوچه‌ێ خوه‌ر هه‌ڵات ناوڕاس و وه‌تایبه‌ت ناوچه‌گه‌ وه‌ره‌و كزه‌و بوێن به‌عزێ هێزه‌یل و وه‌هێز بوێن به‌عزێگتر چوگ ، ئه‌ویش له‌ بان بنه‌واێ ئامانجه‌یل و ئستراتیجیه‌یل تازه‌ ئه‌ڕا دروس كردن هاوپه‌یمانیه‌یل و كاریگه‌ریه‌گانێ له‌ بان پڕوژه‌ێ نه‌ته‌وه‌یی كورد.

بارزانى له‌ گشت كه‌سێگ خاستر زانێگ ك قوناغه‌گه‌ ئاماده‌س ئه‌ڕا ڕاگه‌یاندن ده‌وڵه‌ت كوردستان ، ده‌وڵه‌تێگ ك باوه‌ڕ وه‌ یه‌كترى وه‌خشین و ژیان ئاشتی خوازانه‌ داشتوگ و ئازادی گشتێ و تاكه‌ كه‌سى زامن بكه‌ێگ ، ده‌وڵه‌ت ئازاد و باوه‌ڕدار وه‌ پره‌نسیپه‌یل دیموكراسی ك له‌ بان بنه‌واێ چه‌سپانن واتاێ هاوڵاتى بوێن بنیا بنرێه‌ێ ، ئه‌و ده‌وڵه‌ته‌ توێه‌نێ متمانه‌ له‌ ناونى هاوڵاتى و هێزه‌یل كاریگه‌ر دروس بكه‌ێگ ك سه‌ره‌نجام ئه‌وه‌یش بووگه‌ نواگر له‌ په‌یوه‌س كردن ماف هاولاتى بوێن وه‌كه‌س یا حزب یا هه‌ر هێزێگ ك ته‌نیا ئه‌ڕا به‌رژه‌وه‌ندى ته‌نگ و ئامانجه‌یل وه‌ختى كار بكه‌ێگ ، ئه‌و ده‌وڵه‌ته‌ ئاسانكاری ئه‌ڕا بڵاوه‌و كردن هوشیارى كومه‌ڵگایی و سیاسی له‌ ناو ملله‌ت كوردستان بكه‌ێگ ، گرژى ئاینى و مه‌زه‌بی یا نه‌ته‌وه‌یی و عه‌شایرى له‌ ڕێ په‌یوه‌ندى دبلوماسی و چالاكه‌و كردن پێه‌ڵه‌یل په‌یوه‌ندی وه‌ل وڵاته‌یل هه‌رێمى و ناوده‌وڵه‌تى كه‌مه‌و بكه‌ێگ ، ئه‌ڕا به‌رزه‌وكردن هه‌یبه‌ت و شكومه‌ندى كوردستان له‌ ناو ملله‌ته‌یل و له‌ لای ڕێكخراوه‌یل جه‌هانى ، ده‌وڵه‌تێگ ده‌ستورى موئه‌سه‌ساتى توكمه‌ ك بتوێه‌نێ گه‌شه‌ كردن ڕاسه‌قینه‌ به‌رهه‌م بارێگ و ماف مروڤ بپارێزێگ و مه‌قه‌ێه‌تى ئاسایش و سه‌قامگیری كومه‌ڵگاى كوردستان بكه‌یِگ.

سه‌برى حاجى

ج ك