مێژوو ملهوڕه‌يل

شفق نيوز

سياسه‌تمه‌داريل وسياسه‌تنه‌داره‌يليش. ئه‌ى وته‌، راسيگه‌ ناتوانيه‌يد ئنكار بكريه‌يدو مانايگ تيه‌ڵيش ديرێدو له‌وه‌ هاتيه‌ ك ئايه‌م له‌ غه‌ڵه‌ته‌يل كرديه، سوودێ نه‌گرتيه‌.

 

ملهوڕى؛ صفه‌تێگ نگاتيڤه‌و وه‌سفێ كه‌سێ ئه‌كا ك گووش وه‌ هويچ ناده‌ێ و به‌هايه‌يل نه‌يده‌ ژێرپاو وه‌رده‌وام غه‌ڵه‌ته‌يل خوه‌ى و هه‌ڵه‌يل كه‌سه‌يل تر هه‌ دووباره‌يه‌و ئه‌كا.

ئايه‌م ملهوڕ خوه‌ى په‌رست و كه‌له‌ڕه‌قيشه‌، نه‌زانێگ خوه‌ى وه‌ زانا زانيشه‌!. له‌ ده‌يشت هه‌ميشه‌ شاده‌، وه‌لى له‌ ناخه‌و به‌رباده‌، له‌ ماوه‌ى كوڵ ده‌سكه‌فتێ ديرێدو خاسيش گوزه‌رنێد، وه‌لى له‌ ئاخر خه‌ت، هه‌رچێ ديرێد ئه‌را ژيان خوه‌يشێ له‌ ده‌س ئه‌دا!.

وه‌ختى وه‌ چه‌و ده‌روين بينى، ديارده‌يل ئه‌را توندوتێژى و په‌يوه‌يست بوينێ له‌ ناو كۆمه‌ڵگا بخوه‌نيده‌و، ره‌سيده‌و ئه‌را چه‌ له‌ وه‌ختێ ئايه‌م ئايه‌مه‌، مێژوو هه‌ر دووراره‌يه‌و ئه‌دێ!.

وه‌ داخه‌ دوينيم له‌ مێژوو فره‌ جار، ملهوڕه‌يل كۆمه‌ڵگاى بردنه‌سه‌و رێ و ياسايل ئاسمان و زه‌ويان نانه‌سه‌ ژێرپا.

تويه‌م ره‌ق و كينه‌ى له‌يوايش كاڵينه‌ ك له‌ دوياى خوه‌يان هه‌ ئه‌و به‌ر ئه‌يرێد. هه‌ ئه‌رايه‌يش كاره‌ساته‌يل دژوار مێژوويش هه‌ وه‌رده‌وامه‌و هاو شانن و له‌ وه‌ر هه‌ ئه‌وه‌يش، مه‌مه‌ره‌يل دووباره‌ بوونه‌و.

له‌ راسى ئه‌ى ملهوڕه‌يله‌ ك رێڕه‌و مێژوو خڕ ئه‌يه‌ن و هه‌ ئه‌و غه‌ڵه‌ته‌يله‌ دووباره‌و ئه‌كه‌ن.

له‌ مێژوو كوينه‌ هناى نوڕيمن و ئه‌گه‌رديم، ديارده‌ى داگيركردن و مڵهورى ئمپراتووريه‌يل چه‌و ورسێ ئه‌را فراوانه‌و كردن قه‌ڵه‌مڕه‌و فه‌رمانڕه‌وايه‌يل و چه‌سپانن ده‌سڵات خوه‌يان، ئه‌سبه‌يل خوه‌يان تاو دانه‌و وه‌ سه‌ر لاشه‌ى ئايه‌م تنگاننه‌. بيلا ته‌نيا له‌ سه‌ده‌ى گوزيشته‌ ته‌ماشا بكه‌يم و رويدايه‌يل نزيك چوى نموونه‌ باريمن.

سه‌ده‌ى بيسم، نزيكترين نموونه‌ى ديارده‌ى ملهوڕى له‌ مێژوو  ئايه‌مه‌. سه‌ده‌يگه‌ ك مێژوو پڕله‌خوين رشاننێ ديرێدو دو جه‌نگ جه‌هانى له‌تێ ئه‌ڵسايه‌و فێشترين وڵات و جه‌مگايش گرفتارێ بوينه‌. فێشترين ئايه‌م له‌تێ كوژيايه‌و فێشترين زيان ده‌روونى وه‌ ئايه‌مه‌يل ره‌سى.

ئه‌و ده‌سڵاتداره‌يل ملهوڕه‌ وڵاته خوه‌يان وه‌ جه‌نگ و پليان وه‌پيه‌و وه‌ڕيه‌و بردنه‌. له‌ به‌رگێ موديڕن و چه‌ك تازه‌ هاوردنه‌سه‌ كار‌، ئمجا وه‌ تار ئه‌و ئمپراتوورو پادشايل زوورداره‌ كردن ك له‌ هه‌زراه‌ى وه‌رجله‌ مێژوو زايينى و سه‌ره‌تايل مێژوو ئايه‌م فه‌رمانڕه‌وايى كردنه‌.

ئه‌نجام هويچ كاميانيش جيا نه‌ويه‌ له‌ ئه‌نجام پادشاو ئمپراتووره‌يل زووردارو هويچ كاميانيش، چشتێ ئه‌راى بێجگه‌ له‌ ناوچاوگه‌ن و زه‌ره‌ له‌ ناو مێژوو ئه‌رايان نه‌مه‌نيه‌.

هيتله‌ر مێژوو خوه‌نسويدو زانستيه‌ ديكتاتۆرى دويارووژ نه‌يرێد، وه‌لى هه‌ كردو وه‌رده‌واميش  بوى له‌ بانێ. ئه‌وى زانستيه‌ پادشاو ئمپراتووه‌يل زووردار سامان و ده‌سڵاته‌يل فراوانێ داشتنه‌ وه‌ هانايان نات و بويه‌ هويچ. ئمجا چه‌، له‌كوشتن و بڕين و سزانن و سه‌وادسه‌ر بوين ئه‌را فراوانه‌و كردن ده‌سڵات خوه‌يان هه‌ وه‌رده‌وام بوين.

سه‌دام فره‌ خاس زانى هيتله‌ر چوين ده‌سڵات و ژيانێ وه‌ ئاخر ره‌سى!. وه‌لى  له‌ يه‌ ده‌رس نه‌گرت و هه‌ ئه‌و ره‌فتاره‌يله‌ دووباره‌ كرده‌و. ئه‌ى ئه‌نفال و دووباره‌و بوين مێژوو، هۆلۆكۆست نه‌وى!؟.

سه‌دام ماوه‌ى درێژ دادگايى كرياو بايه‌د بووده‌ مايه‌ى په‌ند زه‌مانه‌ ئه‌را حوكمڕانه‌يل ده‌وروه‌رێ، وه‌لى ملهوڕه‌يل هويچ كاميان له‌ى ده‌رس نه‌ڕسينه‌سه‌و.

هناى حوكم له‌داردان ئه‌را سه‌دام ده‌رچێ، قه‌زافى وه‌ فه‌رمانڕه‌وايه‌يل ده‌وڵه‌ته‌يل عه‌ره‌وى وت: ئمڕوو ئه‌و بوى، سوو ئويه‌ن.

وه‌پێ خه‌نسن، وه‌لى قه‌زافيش ئه‌ر‌ا كه‌سه‌يل تر يه‌ وت، خوه‌ى له‌لێ خورياو وه‌ زوورداى وڵات خوه‌ى وه‌ڕيه‌و برديا، ئه‌رايه‌ بوى ك هه‌ وه‌ ئه‌و چاره‌نويس سه‌دام و خراوتريش له‌وه‌ ره‌سى!.

هناى مه‌ردم وڵات توونس كه‌فتن له‌ بن عه‌لى، حوسنى موباره‌ك هويچ له‌وانه‌ ياد نه‌گرت و مێژوو دووباره‌ كرده‌و!. ئه‌نجاميشێ ديمن نه‌ ده‌سڵات و نه‌ شكۆ و نه‌ سامانيش ئه‌راى نه‌مه‌ن و چاره‌نويسێ هه‌ چوى ئه‌وه‌كانتر بوى ئه‌را به‌ش ئاخر ژيانێ. ئيرنگه‌يش وه‌ داخه‌و، دوينيمن ملهوڕێ چوى به‌شار ئه‌سه‌د چوين هه‌ ئه‌و مێژووه‌ دووباره‌و ئه‌كا!./ش

مهاباد قەرەداخی