ديموكراسيه‌ت بى مه‌رز

حه‌سه‌ن شه‌نگاڵى

شه‌فه‌ق نيوز/ دوياى ريككه‌فتن شووم سايكس بيكۆ له‌ساڵ 1916 ئه‌را به‌شبه‌شه‌وكردن وڵاته‌يل عه‌ره‌بى، زوورم ده‌وڵه‌ته‌يل جه‌هان سێيه‌م راسه‌وخۆ چينه‌ ژير ساى داگيركار له‌ ده‌وڵه‌يل گه‌وراهيز، دوياى ئه‌وه‌يش سه‌رده‌ميگ هاتنه‌ بانى له‌ زاڵبوين رژيمه‌يل ديكتاتۆرى ئه‌را ئه‌وه‌گ خه‌ڕگه‌گه‌ زياتر خه‌سه‌و بكا له‌ مه‌ينه‌تى ملله‌ته‌يل له‌ زوڵم و جه‌ور و نه‌فاكى و فه‌قيرى و نه‌خوه‌شى، ئمجا وه‌ گووره‌ى په‌يڕه‌ويگ شيه‌وكرياێ پلان ستراتيجى دانريا له‌وه‌ر زاڵبوين له‌بان سه‌رچه‌وه‌يل نه‌فت و بردن سه‌رچه‌وه‌يل ئابوورى و حوكمكردن وه‌ تواناى سيستمه‌يل ئدارى ك هويچ ده‌سڵاتيگ نه‌ياشتن ئه‌ڕاى و دوياخريش بزووتنه‌وه‌يل رزگاريخواز په‌يابوين و داواى ئازادى و سه‌روه‌خوه‌يى كرديان.

 

عراقيش به‌ش له‌و كاره‌ داشت ك باسكريا تا دامه‌زرانن ده‌وڵه‌ت عراقى له‌ساڵ 1921 و دوياى ئه‌وه‌يش رۆڵ سياسى وه‌خوه‌يه‌و دێ هه‌ر له‌ رژم پاشايه‌ى و رژيم كۆمارى تا ره‌سيه‌ شوورشه‌يل و كوده‌تايه‌يل خويناوى سه‌ربازى تا رزگاركردنى له‌ رژيم سته‌مكار له‌ 2003و ئاڵشتكردن رژيم ته‌كڕه‌وى ئه‌را شيوازيگ ديموكراسى ك وه‌پى ئويشن حوكم ملله‌ت دوير له‌گشت شيوازه‌يل ديكتاتۆريه‌ت و حوكم تۆتاليتارى و دامه‌زرانن حكومه‌تيگ ك گشت پيكهاته‌يل عراقى بگرێده‌ خوه‌ى، وه‌لێ ئه‌و ديموكراسيه‌ته‌ ك ئمڕوو دوينيمنه‌ى جياس له‌گشت مانايه‌يل ديموكراسى كاروه‌پيكرياێ له‌ وڵاته‌يل جه‌هان.

 

دوياى ئه‌نجامداين هه‌ڵوژاردنه‌يل نوێنه‌رايه‌تى له‌ 12ى ئايار گوزه‌يشت و  ئاشكراكرن ئاكامه‌يلى و ساخته‌كاريه‌يلى، چه‌وديره‌يل رويداگه‌يل سياسى وه‌ خراوترين پرووسه‌ى هه‌ڵوژاردن له‌ مێژوو عراق تاريفى كردن و ته‌نانه‌ت بڕيگ له‌ نوێنه‌ره‌يل زه‌ره‌دمه‌ن ك ريككه‌فت هاورده‌يانه‌ مه‌يدان سياسه‌ت و له‌وانه‌ متمانه‌ى جاده‌ى عراقى له‌ده‌سدان سه‌رنه‌كه‌فتن له‌ ئه‌نجامداين رۆليان و سكاڵا له‌ ئاكامه‌يل هه‌ڵوژاردن كردن ئه‌را ساڕێژكردن زه‌خمه‌يليان له‌ڕێ هه‌مواركردن ياساى هه‌ڵوژاردن شماره‌ 45 ساڵ 2016 تا بگونجيه‌ێد وه‌ل مه‌يله‌ سياسيه‌گه‌يان و به‌رژه‌وه‌نديه‌يليان و ئه‌را سێ راسه‌وكردن له‌ماوه‌ى مانه‌گه‌يل دياريكرياێ ك له‌هويچ په‌رله‌مانه‌ته‌يل تر جه‌هان ك باوه‌ڕ وه‌ ديموكراسيه‌ت ديرن له‌يوا نه‌ويه‌و گشت ياسايه‌يل له‌هويره‌و بردن و له‌وانه‌يش چاره‌سه‌ركردن كيشه‌يل ناونى به‌غداو كوردستان و كاريگه‌ريه‌يلى له‌بان ژيان هاووڵاتيه‌يل و له‌وانه‌يش جيوه‌جى نه‌كردن مادده‌ى 140 و دانه‌ناين ياساى نه‌فت و غاز و ئه‌نجومه‌ن يه‌كێتى ته‌شريعى ك هيمان ها بان رفه‌يل و تووز له‌بانيان نيشتگه‌ وه‌ دريژايى خوله‌يل وه‌رين هه‌ڵوژاردنه‌يل و دوياخرينانيش هه‌وڵه‌يل خراو ئه‌را دريژه‌وكردن ته‌مه‌ن په‌رله‌مان ك هه‌رچه‌نى بڕي گ له‌ فراكسيۆنه‌يل ره‌تيه‌و كردن و به‌شدارى دانيشتنه‌يلى نه‌كردن وه‌ چه‌واشه‌ى مادده‌ى 56 ده‌ستوور تاريف جياكردنه‌وه‌ى و شماردن ده‌نگه‌يل كردن ك له‌وه‌ر خاترى چوار خوه‌نينه‌وه‌ ئه‌راى ئه‌نجام درياو ده‌ستوور رێ وه‌ دريژه‌وكردنى ته‌مه‌ن په‌رله‌مان نايه‌ێد مه‌گه‌ر له‌ حاڵه‌ت نمايشكردن بودجه‌ى ناوه‌ندى و په‌سه‌نكردنى.

 

ئه‌يه‌سه‌ ديموكراسيه‌ت له‌ عراق ك مه‌رز نه‌يرێد تا جواو ته‌ماى گه‌ناته‌كاره‌يل و شكه‌ستخواردگه‌يل بيه‌ێده‌و له‌ سياسيه‌يل و ئه‌وانه‌گ گومان له‌ ئاكامه‌يل هه‌ڵوژاردن كردن و قسه‌ وه‌ ده‌سڵات ئه‌كه‌ن و تا دويا له‌حزه‌يش جه‌نگ ئه‌كه‌ن له‌ژير ساى گومه‌ز په‌رله‌مان تا په‌رده‌يگ ياسايى بخه‌نه‌ بان برياره‌يل پڕ شكه‌ستيان و له‌ماوه‌ى وجووديان خزمه‌ت وه‌ ئه‌جنداى بيگانه‌ كردن و هه‌وڵ ئه‌وه‌ دان وڵات بخه‌نه‌ بۆشاييگ ده‌ستوورى و حكومه‌ت بكه‌نه‌ حكوموتيگ وه‌ڕيه‌وبردن كاره‌يل و قاپى ئه‌را هاتنه‌وه‌ى داعش واز ئه‌كه‌ن تا خوين ملله‌ت عراق بڕشنێد و دوياخريش ئويشم"هه‌ر چشتيگ له‌ راده‌ى خوه‌ى ده‌رچى بووده‌ دژ خوه‌ى".

حه‌سه‌ن شه‌نگاڵى