نۆبڵه‌گه‌ی ئۆباما زله‌يگ تر بوی دريا له‌بۆش

شفق نيوز

دويای ئه‌وه‌ك وه‌ قسه‌ی لوجنه‌ی خه‌ڵات نۆبڵ يه‌كيگ بويه‌ له‌و كه‌سه‌يله‌ له‌ دو مه‌يدان سه‌ره‌كی ده‌ور ئاشكرايگ داشتگه‌ ك پيكهاتنه‌ له‌ چاره‌سه‌ر كيشه‌يل ناوده‌وڵه‌تی وه‌ ريگه‌ی دبلۆماسی و يارمه‌تيداين ملله‌ته‌يل وه‌ل كاركردنا ئه‌را مه‌رزداركردن و نه‌هيشتن وه‌كارهاوردن چه‌ك نه‌وه‌وی له‌لايه‌ن ئه‌و وڵاته‌يله‌ ك ئه‌را مه‌به‌س سه‌ربازی وه‌كاری تيه‌رن . ئۆباما له‌ سه‌عات (٦) ده‌مه‌و شه‌وه‌كی رووژ جومعه‌ی ٩ / ١٠ / ٢٠٠٩ ئاگاداره‌و كريا له‌وه‌ك خه‌ڵات يا جايزه‌ی نۆبڵ ئاشتی وه‌بی به‌خشياگه‌ وه‌بی ئه‌وه‌ك ئۆباما خوه‌ی چه‌وه‌ڕی ئه‌و چشته‌ كردويگ . ئمجا له‌يرا شيه‌وكردنه‌يل جووراوجوور ناوخود و ده‌يشت ئه‌مريكا ده‌س كه‌يگه‌پی و هه‌ر يه‌كيگ و ، وه‌جووريگ باس له‌وه‌رگرتن ئه‌و دياريه‌ كه‌يگ .

خود ديموكراته‌يل له‌وه‌ زيره‌ك بوين ك ئی بوونه‌ وه‌كار هاوردن ئه‌را ئه‌وه‌ك سه‌رله‌نوو بويشنه‌ مه‌ردم ئه‌مريكا ك له‌وه‌خت ده‌نگداين وه‌ غه‌ڵه‌تا نه‌چينه‌و كه‌س خاسيگ هه‌ڵوژاننه‌ ئه‌را سه‌رووك وڵاته‌گه‌يان ك ئيسه‌ سه‌ركه‌قتنه‌يل تريش ديريگ ، چوينكه‌ له‌تاريخ سه‌رووكه‌يل ئه‌مريكا نه‌ويه‌ ته‌نيا له‌شوون (٩) مانگ له‌وه‌رگرتن پۆست سه‌رووكايه‌تی ئه‌و دياری يا جايزه‌ی جه‌هانيه‌ وه‌ربگريگ . له‌لايگ تريشه‌وه‌ ئه‌را جياكردنه‌وه‌يان له‌ كووماريه‌يل چشته‌گه‌ ئاشكرا كردن وه‌ ئه‌وه‌ك ئسپاتی كردن هه‌م ستراتيجيه‌ت و هه‌م هويره‌وكردن و شيواز كاركردنيان ئه‌وه‌نه‌ جياوازه‌ ته‌نانه‌ت نه‌ ملله‌ت ئه‌مريكا هه‌ڵوژاردنه‌ی نه‌يش جۆرج بۆش تويه‌نست له‌ هه‌يشت ساڵ حوكمڕانی ئه‌و خه‌ڵاته‌ وه‌ربگريگ ، يه‌يش مه‌عنای ئه‌وه‌سه‌ هويچ چشت خاسيگ ئه‌را ئاشتی جه‌هانی نه‌كرد تا شايسته‌ی ئه‌و دياريه‌ بووگ . وه‌ل ئه‌وه‌يشا شيه‌وكه‌ره‌يل و رووژنامه‌نويسه‌يل نزيك له‌ ديموكراته‌يل ئی چشته‌ له‌يوا له‌يه‌كه‌و دان ك زله‌يگ ئۆرپا بوی دريا له‌ بۆش ، چوينكه‌ له‌بان ئاست مقه‌يه‌تيكردن به‌رژه‌وه‌نديه‌يل جه‌هانی بۆش هويچ گرنگی يا ئه‌هميه‌ت نه‌ياسه‌ وه‌ديهاوردن به‌رژه‌وه‌ندی ئۆرپيه‌يل و مقه‌يه‌تيكردنی و ئه‌وانيش وه‌ی جووره‌ هه‌ق خوه‌يان له‌لی سه‌ندن ، وه‌پيان له‌يواسه‌ بۆش كه‌سيگ هاوكار نه‌وی ئه‌را كوومه‌ڵگای ناوده‌وڵه‌تی و جه‌نگ عراق و له‌وه‌خت سه‌رووكايه‌تی بۆش به‌رپا بوی و تواس سستميگ وه‌رگری سارووخی دابنه‌يگ له‌ چه‌ن وڵاتيگ له‌ ئۆرپا و له‌هه‌مان وه‌خت هويچ ئه‌را ئاشتی خوه‌رهه‌ڵات نه‌كردگه‌و كه‌مته‌رخه‌م بويه‌ له‌ئاست چاره‌سه‌ركردن كيشه‌يل په‌يوه‌نديدار وه‌ گويڕيان ژينگه‌و ئاو وهه‌وای گووشه‌ی زه‌ويه‌وه‌ . ئمجا هه‌رچی كووماريه‌ له‌ديد فره‌ جياوازيگه‌وه‌ نوڕنه‌ هه‌م كه‌سايه‌تی ئۆباما و هه‌م حاڵه‌ت وه‌رگرتن دياريه‌گه‌ ، ئه‌وان گشت سه‌ركه‌فتنيگ ئۆباما به‌سانه‌سه‌ ديارده‌ی (ئۆبامانيا) ك وه‌پيان له‌يواسی ئۆباما كه‌سيگه‌ هيز و سحر و ڕازه‌گه‌ی ها له‌وه‌ ك قسه‌كه‌ر خاسيگه‌و زياتر منيگه‌ پاڵه‌وان فلمه‌يل سينه‌مايی  . ئه‌ڕا وه‌رگرتن دياريه‌گه‌يش ئه‌وه‌نه‌ دڵخوه‌ش نه‌وين ، بيجگه‌ ئه‌وه‌ك ره‌خنه‌ی ئه‌وه‌ گرتن ك له‌و (٥) كه‌سه‌ ك له‌ لوجنه‌ی وه‌پيداين دياريه‌گه‌ن يه‌كيگيان پاريزه‌ر (محامی) سه‌دام حسێن بويه‌ له‌وه‌خت دادگاييكردنه‌يل له‌ عراق . ئمجا له‌ به‌ياننامه‌يگ وه‌رگرتن دياريه‌گه‌يش وه‌ چشتيگ ئه‌ڵڵاجه‌وی تاريف كردن ، وه‌ به‌ڵگه‌ی ئه‌وه‌ك هه‌ر خود ئۆباما سه‌ركردايه‌تی دو جه‌نگ كه‌يگ له‌ عراق و ئه‌فغانستان و نه‌تويه‌نستگه‌ لوجنه‌ی ئۆڵۆمپی جه‌هانی رازی بكه‌يگ وه‌ ئه‌وه‌ك شيكاگۆ بووگه‌ ئه‌و شاره‌ ك ئۆلۆمپياد ساڵ (٢٠١٦) له‌تی بكريه‌يگ ، وه‌رانوه‌ر قه‌يران يا ئه‌زمه‌ی داراييش چاره‌سه‌ريگ بنه‌ڕه‌تی وه‌پی نه‌ويه‌ . وه‌لی وه‌گووره‌ی قسه‌كه‌ر ماڵ چه‌رمگ ، ئۆباما (١٠٤) مليۆن دۆلار دياريه‌گه‌ به‌خشاگه‌ له‌وه‌ر خاتر كار خه‌يرخوازی . وه‌ل ئه‌وه‌يشا پسپۆره‌يل سياسی وه‌جووريگ تر له‌يه‌كيه‌و ده‌ن .

ئه‌و كه‌سه‌يله‌ ك هه‌ميشه‌ مينه‌ی كار چه‌فت و ناڕه‌وا كه‌ن و هه‌ميشه‌ هويره‌وكردنيان په‌سه‌ن نيه‌ ، وه‌پيان له‌يواسه‌ گوايا لوجنه‌ نه‌رويجيه‌گه‌ ك ئه‌وخه‌ڵات نۆبڵه‌‌ ئه‌را ئۆباما دياری كردنه‌ تا ئه‌مريكا فشار نه‌خه‌يگه‌ بان نه‌رويج و ناچاری بكه‌يگ هيز زياتر كلبكه‌يگ ئه‌را جه‌نگ ئه‌فغانستان و له‌ی ريگه‌وه‌ تويه‌نستنه‌ كاريكه‌ری بكه‌نه‌ بان ئۆباما ، چوينكه‌ ئه‌و كه‌سه‌يله‌ ك ئی جووره‌ هويريگ كه‌ن هان له‌و چوارچيوه‌ی باوه‌ڕه‌ ك كانديد يا ته‌رشيحكردن ئۆباما ئه‌را دياريه‌گه‌ وه‌ ناشايسته‌ زانن و ئويشن گوايا ئۆباما له‌و كه‌سه‌يله‌ نيه‌ ك تويه‌نستويگ ريڕه‌و تاريخ ئاڵشت بكه‌يگ . ره‌خنه‌گره‌يل مه‌دره‌سه‌ی واقعی و راسڕه‌وه‌يل ئه‌مريكا وه‌جووريگ تر شيه‌وكردن ئه‌ڕای كردن ، ئه‌وان له‌چه‌ن كه‌ناڵيگ ته‌له‌فزيۆنی و چه‌ن رووژنامه‌يگ موحافزكاره‌يله‌وه‌ ته‌نيا چه‌ن پرسيايريگ ئاراسته‌ كردن ك ئايا ئۆباما له‌ماوه‌ی (٩) مانگ چه‌ كردگه‌ تا ئه‌و دياری نۆبڵه‌ وه‌بگريگ ؟ ئايا له‌ جه‌نگ تيرۆر ئه‌مريكا تويه‌نستگه‌ سه‌ركرده‌يل قاعيده‌ له‌ناو بووه‌يگ و ريڕه‌و جه‌نگ تيرۆر ئاڵشت بكه‌يگ ؟ ئايا ئۆباما تويه‌نستگه‌ ئيران ناچار بكه‌يگ واز له‌ كاره‌ نه‌وه‌يه‌گه‌ی باريگ ؟ له‌ مه‌سه‌له‌ی ئاشتی خوه‌رهه‌ڵات ناوڕاس چ پيشكه‌فتنيگ كرياسه‌دی ؟ كۆريای باكوور تا چه‌نيگ مل چه‌مانگه‌ ئه‌را نه‌ته‌وه‌يل يه‌كگرتگ و كۆنگره‌ی شه‌ش لايه‌نی ؟ له‌ قه‌يران دارايی ئاليه‌ته‌يل ئيسه‌ كامانه‌ بوين ئه‌را ئه‌وه‌ك بانكه‌يل له‌وه‌ زياتر مايه‌زه‌ره‌د نه‌ون ؟ ئه‌يانه‌و چه‌نه‌ها پرسيارتريش روی وه‌ روی لوجنه‌ به‌خشين دياريه‌گه‌ بويه‌وه‌ . وه‌ل گشت ئه‌وانه‌يشا هيمان لوجنه‌گه‌و ئه‌وانه‌ك له‌ده‌يشت فه‌زای نه‌زه‌ريه‌ی مه‌هانه‌گرتن و مه‌دره‌سه‌ی ره‌خنه‌گره‌يلن مكوڕن له‌بان ئه‌وه‌ك يه‌يش سه‌ركه‌فتنيگ تر ئۆباما بوی له‌لايگ و ، له‌لايگ تريشه‌وه‌ وه‌شيوه‌يگ مه‌عنه‌وی ده‌سميه‌ت ئۆباما ده‌يگ ئه‌را ئه‌وه‌ك له‌ هه‌وڵه‌يل دبلۆماسيه‌گه‌ی وه‌رده‌وام بووگ ئه‌را چاره‌سه‌ركردن كيشه‌يل ناوده‌وڵه‌تی وه‌ شيوه‌ی دبلۆماسی ، نموونه‌يش ئه‌را ئه‌وه‌ باسكردن ئه‌زموون (٩) مانگی گوزه‌يشته‌ی ئۆباماس ك له‌ قسه‌ نه‌فداره‌گه‌ی زانكۆ يا جامعه‌ی قاهيره‌وه‌ هه‌وڵ له‌يه‌ك نزيكه‌وكردن جه‌هان ئسلامی و خوه‌رئاوا دا تا ره‌سيگه‌ هه‌وڵه‌يل دبلۆماسی تر له‌لايه‌ن ئۆبامای سه‌رووك هه‌ڵوژرياگ ئه‌مريكا .