ده‌قه‌گه‌ردانه‌يل سه‌عات كوتێد

شفق نيوز

1- مه‌ردمان فريه‌يگ باوه‌ڕيان ئه‌وه‌سه‌ ئيمه‌ له‌ خراوترين قوناغه‌يل سه‌خت ئابوورى گوزه‌ر كرديمنه‌(له‌ئاكام داوه‌زين نرخ نه‌فت )ك يه‌يش مه‌سه‌له‌يگ مه‌ترسيداره‌و هه‌وه‌جه‌ وه‌ دقه‌ت و شيه‌وكردن ديرێد.

2- زيايبوين مه‌ردم ك كۆنترۆڵكردنى سه‌خته‌ له‌و باوه‌ڕه‌ فيشتر ئه‌كا ك ئه‌ندازيارى كومه‌ڵايه‌تى كزه‌و له‌ ئداره‌ى په‌ره‌داين فريه‌ كه‌مه‌و ئه‌كا.

3- هاوسه‌نگى ده‌وڵه‌ت له‌ حوكمكردن وه‌ چوارچيوه‌ى ئابووريه‌گه‌ى دياريكرياگه‌ له‌ڕوى كاريگه‌رى و ده‌سميه‌تده‌ر په‌ره‌داين ئابوورى نيه‌، هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌يش هه‌وه‌جه‌ى فريه‌يگ وه‌ شيه‌وكردن ديرێد.

4- عراق هه‌وه‌جه‌ وه‌ جيوه‌جيكردن گورج پلان ئابوورى گشتگير ديرێد ئه‌را چاره‌سه‌ر كيشه‌ى كه‌مى جوورايه‌تى داهاته‌يلى، وه‌نا به‌ديله‌گه‌ى ئه‌وه‌سه‌ ك هووكاره‌يليگ و لايه‌نه‌يليگ له‌ده‌يشت ئيراده‌مان حوكم وه‌پى ئه‌كا.

5- گه‌رمى رووژه‌يل مانگ ته‌ممووز كوشنده‌ بوى و فكركردن له‌تى سه‌خت بوى وه‌تايبه‌ت له‌ رووژ.

6- كومه‌ڵگا، وه‌تايبه‌ت سياسيه‌يل، دقه‌ت له‌بان كه‌س سه‌ركرده‌ ئه‌كه‌ن ئه‌را سه‌ركردايه‌تى خاسسازيه‌يل و په‌ره‌داين، وه‌لێ له‌ڕاسى هه‌وه‌جه‌ ها دقه‌ت و په‌ره‌داين رووح تيم سه‌ركرده‌ى وه‌جه‌م.

7- فريه‌يگ له‌ دبلۆماتكاره‌يل بيگانه‌ مه‌يل خوه‌يان له‌ده‌سدان له‌ مه‌سه‌له‌ى ئاگاداربوين له‌ جموجويل سياسى ناوخوه‌يى عراقى و باوه‌ڕيان ئه‌وه‌ نيه‌ ك ئاكامه‌گه‌ى زينگ و ديناميكيه‌.

8- كومه‌ڵگاى عراقى هه‌وه‌جه‌ وه‌ بنياتناين ده‌زگايه‌يل ديرێد وه‌شيوه‌يگ هه‌ڵه‌په‌ڵه‌، وه‌نا وه‌خت دوباره‌وه‌ نادێ له‌ى هه‌وه‌جه‌ى خواسته‌.

9- ملله‌ت عراقى له‌ بنه‌ڕه‌ته‌و گه‌ردنه‌ شوون ژيان ئاسايى و كه‌رامه‌تدار، ملله‌تيگن زينگ و سه‌بردار و باوه‌ڕدار، وه‌لێ مينه‌ى ئاماژه‌يل په‌ره‌داين ئه‌كه‌ن، با گه‌مه‌ وه‌پيان نه‌كه‌يم.

10- كووتاييهاوردن وه‌ داعش خه‌تميه‌و نزيكه‌ ئنشه‌ڵڵا، وه‌لێ چه‌ له‌شوونى ئه‌ياد؟ ئاشكرا نيه‌، سيناريۆ مه‌ترسيدار، راسه‌ وه‌لێ له‌ڕاسى هه‌وه‌جه‌ وه‌ هاوديدى ديرێم.

11- هه‌وه‌جه‌يگ گورج و پڕ خواست هه‌س ئه‌را نه‌خشه‌ڕى پرووسه‌ى سياسى هاو مه‌رز نه‌خشه‌ڕى ئازادكردن سه‌ربازى بدێ.

12- خاسسازيه‌يل حكومه‌ت فريه‌ سه‌رده‌و نه‌خشه‌ڕييگ ئاشكراو رووسن نيه‌ ئه‌را ئاڵشتكردن هه‌يكه‌ڵ ده‌وڵه‌ت يا ئه‌نجومه‌ن وه‌زيره‌يل و گشتلايگ چه‌وه‌ڕى ئه‌كه‌ن و واقعيگ نادروسه‌.

13- چين سياسى هه‌وه‌جه‌ وه‌ ئاڵشتكارى ديرێد له‌ شيواز ئداره‌گه‌ى له‌وه‌ر ئه‌وه‌گ مقه‌يه‌تى له‌ كاريگه‌رى و رۆڵيان بكه‌ن و ديموكراسييش وه‌ بريگ ئاكامه‌يل په‌يا ئه‌دێ.

14- ده‌وڵه‌ت عراقى هيز ده‌ڵه‌كداين فريه‌يگ نه‌يرێد له‌بان هيزه‌يل ناوچه‌يى له‌بان هساو وڵات وه‌ ته‌مامى و هه‌وه‌جه‌ وه‌ په‌ياكردن هيزيگ تازه‌ ديرێد.

15- بنياتناين ده‌زگايه‌يل ده‌وڵه‌ت هه‌ڵبژارده‌و ته‌نيا چاره‌سه‌ريگه‌ ئه‌را بنياتناين نيشتمان و هه‌وه‌جه‌ وه‌ ئه‌وه‌ ديريم ك وه‌هويچ ره‌فتاريگ ده‌سهه‌ڵگرتن له‌و كاره‌ قه‌بول نه‌كه‌يم.

16- هه‌ر ده‌سپيشخه‌رييگ نيستمانى سياسى بايه‌سه‌ پلان كار بنياتناين و بته‌وكردن ده‌وڵه‌ت بگرێده‌و، وه‌نا چه‌واشه‌گه‌ى كزه‌و له‌ده‌سداين ده‌رفه‌ته‌.

17- له‌گشت سه‌ردانيگم ئه‌را عراق گه‌ردمه‌ شوون جواو ئه‌را پرسيار ئه‌وه‌گ كى وه‌رپرسه‌ له‌بان ئداره‌ى ئاڵشتكارى و خاسسازى؟ وه‌لێ هيمان جواو رووشنيگ وه‌ده‌سم نه‌كه‌فتگه‌، ك يه‌يش مايه‌ى نگه‌رانيه‌.

18- هه‌يكه‌ڵيه‌ت سياسى و رووشنهويرى له‌ عراق زه‌مانه‌ت ريڕه‌و راس كاروانه‌گه‌ ناكا، وه‌تايبه‌ت له‌ڕوى ئاسايشى و په‌ره‌داين و له‌ هه‌مان وه‌خت تواناى وه‌رده‌وامى نه‌يرێد و مه‌ندنه‌وه‌يش له‌بان هه‌مان شيواز به‌شاره‌ت وه‌ خێر ناكا وه‌تايبه‌ت وه‌ل وه‌رده‌وامى وه‌سه‌رچگن وه‌خت.

19- سياسيه‌يل هيمان كار له‌بان شيوازيگ ئه‌كه‌ن ئاكامه‌گه‌ى سفره‌، يه‌يش له‌وه‌ختيگ ك ئه‌گه‌ردنه‌ شوون وه‌ديكردن په‌يڕه‌و قانجاز وه‌ قانجاز.

20- نيستمانى جوور دروشم په‌ره‌سينێد و لايه‌نگره‌يل گورج په‌يا ئه‌كا، يه‌يش وه‌ل كزى وجوود كه‌ناڵه‌يل و ميكانيزمه‌يل ئاشكرايگ ك ئاماده‌ بدێ ئه‌را رينماييكردن و رينيشانداين كومه‌ڵگا وه‌ره‌و خوه‌شبه‌ختييگ كومه‌لايه‌تى نيشتمانى.

21- بۆشايى سياسى حاڵ حازر وه‌ هيزه‌يل ناوچه‌يى پڕه‌و ئه‌دێ له‌بان هساو يه‌كگرتگى نيشتمانى.

22- ده‌روه‌چه‌يگ ئه‌را هه‌ڵوژاردنه‌يل پاريزگايه‌يل هه‌س له‌ 2017 و دوياى ئه‌وه‌يش ده‌س ئه‌كريه‌ێده‌ كيشمه‌كيش هه‌ڵوژاردن و هه‌ر ئۆكسجينيگ له‌ هه‌وا هه‌ڵمژێد.

23- بايه‌سه‌ له‌بان گشت لايه‌نه‌يل ئه‌وه‌ بزانن ك بار عراق و سوريا په‌يوه‌سن وه‌يه‌كه‌و، عراق له‌ دويرگه‌يگ وه‌ته‌نيا نيه‌.

24- بايه‌س بوى داگيركردن موسڵ له‌لايه‌ن داعش جوور زه‌نگيگ وشدارى ته‌ماميگ بوياتاد ئه‌را چويچيان بار سياسيمان، وه‌و ئوميده‌ روى وه‌ڕوى زه‌نگ مه‌ترسى تر تازه‌ نه‌ويمنه‌وه‌ وه‌ بازداينيگ تازه‌.

25- ئيسه‌ لايه‌نه‌يل عراقى ئاگادارن له‌وه‌گ هه‌وه‌جه‌ وه‌ لايه‌ن تر ديرن، وه‌لێ هه‌ميشه‌ چه‌وه‌ڕى ئه‌وه‌ ئه‌كه‌ن لايه‌نه‌يل تر ته‌نازول و ئاڵشتكارى بكه‌ن.

26- سه‌ركردايه‌تيه‌يل سياسى عراقى هه‌وه‌جه‌ وه‌ دانان به‌رنامه‌ى تازه‌ ديرن ئه‌را كاره‌يليان و هه‌وه‌جه‌ وه‌ وزه‌ى تازه‌ ئه‌كريه‌ێد.

27- سه‌ركردايه‌تيه‌يل سياسى و حكومى هه‌وه‌جه‌ دقه‌تكردن له‌بان گرينگى ئداره‌ى گرفت و كيشمه‌كيش و چاره‌سه‌ركردنى ديرن، وه‌نا ئاژاوه‌ له‌ ئداره‌ ئه‌كه‌فێده‌و.

28- ريككه‌فتن كومه‌ڵايه‌تى له‌ناونى هاووڵاتى و حكومه‌ت له‌ لايگ و ناونى پيكهاته‌يل عراق له‌لايگ تر په‌ره‌ ئه‌سينێد وه‌بى رووشنه‌وكردن خواست له‌ شيواز كووتايى.

29- جى داخه‌ ك ژنه‌فيم به‌راورد له‌ناونى واقع عراق ئيسه‌و عراق وه‌رجه‌ 2003 له‌ بواره‌يل ئاسايشى و گه‌ناته‌كارى و خزمه‌تگوزارى و ئداره‌ى ده‌وڵه‌ت، ك نه‌بايه‌د سياسيه‌يل شانازى وه‌ ژنه‌فتن ئى به‌راورده‌ بكه‌ن.

30- سياسيى عراقى هه‌وه‌جه‌ وه‌ له‌خوه‌يگرتن رووشنهويرى تازه‌يگ ديرن ئه‌را گفتگوو و ريككه‌فتن وه‌ل لايه‌نه‌يل تر تا تواناى خوه‌يان ئه‌را ده‌نگده‌ره‌يليان ده‌ربخه‌ن له‌بان ئاڵشتكارى.

31- ئاكامه‌يل سه‌ندووق ده‌نگداين ته‌نيا ئاكامه‌يليگه‌ ك بايه‌سه‌ پابه‌ندى وه‌پيه‌و بكه‌يم و خوه‌مان نه‌كه‌يمنه‌ بارمه‌ته‌ى چه‌كداره‌يل.

32- قويلى و روێداگه‌يل عراق ته‌نيا كه‌سيگ ناتويه‌نێد چاره‌سه‌رى بكا، به‌ڵكوو له‌ڕى تيميگ بته‌و و يه‌كگرتگه‌و ئه‌نجام ئه‌دريه‌ێد.

33- نوڕستن ئه‌را عراق ته‌نيا له‌ڕى ديده‌يل سنى/ شيعه‌/ كورد نه‌فدار و پڕ دقه‌ت نيه‌و يه‌يش ديديگ وه‌رته‌نگه‌، يه‌يش له‌وه‌ختيگ په‌يوه‌سه‌يل نيشتمانى ناونى پيكهاته‌يل بته‌وتره‌.

34- كومه‌ڵگا باوه‌ڕى ئه‌وه‌سه‌ ك حكومه‌ت تواناى چاره‌سه‌ر كيشه‌يل ژيرخان ئابوورى و خزمه‌تگوزاريه‌يل نه‌يرێد.

35- جوور كومه‌ڵگايگ هه‌وه‌جه‌ وه‌ هاوسه‌نگييگ راسكانى و پڕ دقه‌ت و گونجياگ ديريم له‌ناونى خوه‌شه‌ويسى نيشتمانى له‌لايگ و خوه‌شه‌ويسى مه‌زه‌و يا نه‌ته‌وه‌ و تايفه‌ و حزبايه‌تى...هتد له‌لايگ تره‌و، چوينكه‌ خوه‌شه‌ويسى نيشتمان له‌ دڵ كاڵيه‌ێد و هه‌وه‌جه‌ وه‌ چه‌وديرى ديرێد.

36- هه‌وه‌جه‌ وه‌ ئه‌وه‌ ديريم فه‌رامووش ئه‌وه‌ نه‌كه‌يم ك رووژگار عونسر چه‌سپياگيگه‌ له‌گشت هاوكيشه‌يل و له‌وه‌ر خاتر ئيمه‌ ناوسيه‌ێد، دى تاكه‌ى و تاكوورا پرسياره‌يليگ ك بايه‌سه‌ له‌ هويرمان نه‌چوود.

ده‌قه‌گه‌ردان سه‌عات له‌كاركردن ناوسيه‌ێد

لوقمان عه‌بدولڕه‌حيم فه‌يلى