گرنگترين ڕووباره‌يل كوردستان بناس!

شفق نيوز

نيه‌زانريه‌ێ وه‌تایبه‌ت له‌ ناونی داگیركه‌ره‌یل كوردستان.

 

وه‌وجووره‌ ك له‌ گوزه‌يشته‌ له‌سه‌ر نه‌فت ئه‌و هه‌مگه‌ قه‌یران و جه‌نگه‌ ڕویدا‌ یا جوور كارتيگ سیاسی و ئابووری تا ئيسه‌یش هه‌س‌ و وه‌كار تيه‌ێ، دیاره‌ ئاویش یه‌كيگه‌ له‌و كارته‌یله‌ ك‌ له‌ دوياڕووژ فره‌ گرنگی وه‌پی دريه‌ێ. تا ڕاده‌ێگ ك‌ له‌ ده‌یان ساڵ وه‌رجله‌ ئيسه‌ ڕژيمه‌یل داگیركه‌ر كوردستان (توركیا – ئێران- عێراق- سوریا) له‌ ناو خاك و ئاوی كوردستان وه‌ پلانيگ داڕژرياگ ئه‌و‌روپی و توركی وه‌ مه‌یل خوه‌یان ده‌س دانه‌سه‌ پڕۆژه‌ی سه‌د و به‌نداو تایبه‌ت له‌ بان رووباره‌یل سیروان و دجله‌ و فورات و ئه‌ڵوه‌ن و گشت ئه‌و ڕووبار و كانيه‌يل ئاویه‌ ك سه‌رچه‌وه‌گه‌يان‌ ها له‌ كوردستان‌ تا ڕاده‌ێگیش ئه‌ورووپیه‌گان هاندان و نه‌خش سه‌ره‌كی له‌ی قه‌یرانه‌‌ ديرن‌ ك‌ وه‌ ده‌سمه‌يه‌ت مادی و پلان و نه‌خشه‌ی تایبه‌ت دانانه‌ ئه‌را جيوه‌جی كردنیان و‌ شه‌ریك و به‌شدار پڕۆژه‌گانن له‌ ناوچه‌گه‌. له‌ێره‌ باس ئه‌و ڕووباره‌يل كوردستانيه‌ كه‌يمن ك گرنگی فره‌يگ ئه‌را كوردستان و داگيركه‌ره‌يلی ديرن:

 

 

فورات

ڕووبار فورات له‌چه‌مه‌یل نه‌مرود و ئاو سيه‌، ك‌ له‌ جه‌وه‌ڵه‌يل باكوور شار ئه‌رزڕۆمه‌و‌ سه‌رچه‌وه‌ ‌گرێ. نه‌مروودیش له‌جه‌وه‌ڵه‌يل باكووره‌و‌ سه‌رچه‌وه‌ ‌گرێ. هه‌ردوگیان له‌نزیك كه‌بان ڕه‌سنه‌ یه‌ك و له‌وره‌ وه‌ فورات ناو ‌بريه‌ن. فورات پڕئاوترین ودريژترین ڕووبار كوردستانه‌ ك‌ 2800 كم دريژه‌ و 1110 كم وه‌ناو خاك كوردوستان چوود.

 

 

 

 

 

دجله

ڕووبار دجله‌ دويه‌مین ڕووبار كوردستانه‌. ئه‌يه‌یش دو په‌له،‌ په‌ليگی له‌نزیك شار ئه‌لعه‌زیز له‌ جه‌وه‌ڵ ماسته‌ر و سارێ سه‌رچه‌وه‌ ‌گرێ و وه‌ره‌و پیران چوود، په‌ل دويه‌میش له‌ ناونى داراهێن ولجێ، له‌ برقلین سه‌رچه‌وه‌ ‌گرێ و وه‌ره‌و پیران چوود. دجله‌ 1900 كم دريژه‌ و600 كم وه‌ ناو خاك كوردستان چوود.

 

 

 

 

ئاراس

ڕووبار ئاراس له‌باكوور كوردستان له‌ ڕووژهه‌ڵات جه‌وه‌ڵه‌يل چه‌ولكه‌و‌ سه‌رچه‌وه‌ ‌گرێ و وه‌ره‌و ده‌يشت ئه‌رزڕۆم چوود. له‌وره‌ وه‌ل چه‌م پاسین بوونه‌ ‌یه‌كيگ و له‌ ناونى خاك ئه‌رمه‌نستان و ئازه‌ربایجانه‌و‌ ‌ڕشيه‌نه‌ ناو ده‌ریای خه‌زه‌ر‌.

 

 

 

 

 

 

زه‌ڕینچه‌م

وه‌دريژایی 240 كم له جه‌وه‌ڵه‌يل چلچه‌مه‌و‌ هه‌ڵ‌قوڵيه‌ێ و له‌باكووره‌و‌ ئه‌را باشوور. له‌ بانتر‌ چه‌م خوڕخڕه‌ وه‌پی ئويشن. گرنگترین لقه‌یلى له‌لای چه‌په‌و‌ چه‌م سه‌قزه‌. له‌لای ڕاسیشه‌و‌ چه‌مه‌یل خوڵا و سارۆی ‌ڕشيه‌نه‌ناوى.

 

 

 

 

 

 

 

سیمینچه‌م

له زه‌ڕینچه‌م كوڵتر و كه‌م ئاو تره‌ و وه‌ده‌روه‌نێگ قويل تيه‌ێده‌ خوار ك‌ زنجیره‌ جه‌وڵ كورته‌ك و به‌رده‌سێر له‌يه‌ك جياوه‌ ئه‌كا. لقه‌یلى له‌لای چه‌په‌و‌ چه‌م مه‌هاباد و له‌لای ڕاسه‌و‌ چه‌م خاڵۆه‌.

 

 

 

 

 

 

 

چه‌م كه‌ڵوێ

ئاوه‌یل به‌ش باشوور ڕووژئاوای موكریان، ك له‌چه‌ن جه‌وه‌ڵێگ سه‌رچه‌وه‌ ‌گرن، هاميته‌ی یه‌ك ‌بوون و زێ بويچگ‌ یا كه‌ڵوێ پێكتيه‌رن.

 

 

 

 

 

 

 

 

ئه‌ڵوه‌ن

ئه‌ڵوه‌ن له‌ كويه‌يل داڵاهوو و له‌ ڕێژاو له‌ پارێزگای كرماشانه‌و سه‌رچه‌وه‌ گرێ و وه‌ئارامى له‌ خوه‌رهه‌ڵات كوردستان تیه‌ێده‌ خوار و وه‌ناوڕاس شار خانه‌قین ره‌ى بوود و دویاخر جوور چه‌مه‌یل تر رشیه‌ێده‌ ناو رووبار دجله‌.‌

 

 

 

 

 

چه‌م سیروان

له‌چه‌مه‌یل قشڵاخ و ژاوه‌رۆ پێك ئه‌يه‌ێ. لق سه‌ره‌كی چه‌م سیروان له‌ جه‌وه‌ڵ شریشقانی نزیك ئه‌سه‌دئاباد و ڕووژئاوای جه‌وه‌ڵ ئه‌ڵوه‌ند هه‌ڵقوڵيه‌ێ. له‌ ڕووژهه‌ڵاته‌و‌ ئه‌را ڕووژئاوا تا سنوور عیراق چوود.

 

 

 

 

 

 

 

چه‌م خابوور

وه‌ ناو خاك باكوور كوردستان گوزه‌ر ئه‌كا و وه‌ ناو شار زاخۆه‌و ڕه‌ێ بوود و ڕشيه‌ێده‌ ناو ڕووبار دجله‌‌.

 

 

 

 

 

 

زێی گه‌ورا‌

له‌ناوچه‌ی چۆله‌مێرگ، ك بووده‌ خاك باكوور كوردستان، سه‌رچه‌وه‌ گرێ و دويای ئه‌وه‌گ وه‌ ناوچه‌يل جه‌وه‌ڵی فره‌ێگ گوزه‌ر ئه‌كا ‌ڕشيه‌ێده ناو‌ ڕووبار دجله‌‌.

 

 

 

 

 

 

 

 

زێی بويچگ

له‌كويه‌‌یل ڕووژهه‌ڵات كوردستان‌ هه‌ڵقوڵيه‌ێ و له‌شوون ڕه‌ێبوين وه‌ ناوچه‌يل جه‌وه‌ڵی به‌ش باشوور ‌ڕشيه‌ێده‌ ناو ڕووبار دجله‌‌.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

چه‌م عوزێم

گرنگترین سه‌رچه‌وه‌یل ڕووبار خاسه‌ و ئاو تاوغ و ئاوه‌ چه‌رمگه‌. وه‌ شار كه‌ركووك له‌ بان‌ و له‌لای شار به‌له‌د ‌ڕشيه‌ێده‌ ناو دجله‌‌.

 

 

ئا: ئاراس جه‌واد