نه‌خش نه‌فت له‌ په‌یوه‌ندیه‌یلمان

شفق نيوز

  له‌وه‌خت ئمزاكردن ریككه‌فتننامه‌ى نه‌فتى ناونى حكوومه‌ت هه‌رێم و توركیا، جین بساكى قسه‌كه‌ر فه‌رمى وزاره‌ت خارجیه‌ى ئه‌مریكا هه‌ڵویست وڵاته‌گه‌ى له‌ى باوه‌ته‌و ده‌رخست و وت: مه‌سه‌له‌ى كلكردن نه‌فت خام له‌ هه‌ر ناوچه‌یگ عراق بایه‌سه‌ وه‌ رازامه‌نى حكوومه‌ت عراق بوود.

ئى قسه‌ له‌لایه‌ن وه‌پرسه‌یل حكوومى و لایه‌نه‌یل سیاسى و زوورم میدیایه‌یل هه‌رێمه‌و كه‌مترین گرینگى وه‌پى دریا، وه‌ل ئه‌وه‌یشا فیشتر جه‌خت له‌بان ریككه‌فتنه‌گه‌و نه‌خش نه‌فت كریاگه‌ له‌ سه‌قامگیركردن پایه‌ى حكوومه‌ت هه‌رێم و داناین هه‌رێم له‌بان نه‌خشه‌ى وزه‌ى جه‌هان.

ئمزاكردن ریككه‌فتتنه‌گه‌ دویاى ریككه‌فتنه‌ ئه‌تۆمیه‌گه‌ى ناونى هه‌ر په‌نج ئه‌ندامه‌ هه‌میشه‌یه‌گه‌ى ئه‌نجوومه‌ن ئاسایش و ئه‌ڵمانیاو ناونى ئیران ئه‌نجام گرت، ك ریككه‌فتنیگه‌ گشت ناوچه‌گه‌ وه‌ره‌و هه‌ل ومه‌رجج تازه‌یگ به‌ید و ئه‌مریكایش وه‌و بوونه‌وه‌ هه‌وه‌جه‌ وه‌ داناین ستراتیجیه‌ت تازه‌یگ دیرید.

ره‌خنه‌ى واشنتۆن له‌ ئمزاكردن ریككه‌فتنه‌گه‌ له‌ى جووره‌ وه‌ختیگ ، وه‌و ماناسه‌ ك واشنتۆن ریككه‌فتنه‌گه‌ وه‌ى شیوه‌ى ئیسه‌ ئه‌را به‌رژه‌وه‌ندیه‌یل خوه‌ى و ئه‌را ئارامى بار ناوچه‌گه‌ وه‌ گونجیاگ نازانید.

هه‌رچه‌نى له‌ هه‌رێم بانگه‌واز فریه‌یگ ئه‌را ئه‌و نه‌زه‌ریه‌ كریه‌ید ك ئابوورى هووكاریگ سه‌ره‌كى دامه‌زرانن په‌یوه‌ندى دووسانه‌سه‌، وه‌لى وه‌رگرتن مه‌سه‌له‌گه‌ وه‌ى ئاسانیه‌ دروس نیه‌، چوینكه‌ فریه‌جاریش ئابوورى هووكاریگ سه‌ره‌كى شیویان په‌یوه‌ندى دووسانه‌ بویه‌.

ئه‌گه‌ر وه‌ شیوه‌ى دروسیگ ته‌ماشاى مه‌سه‌له‌گه‌ بكه‌یم، دوینیم له‌وه‌ختیگ ك نه‌فت بویه‌سه‌ مایه‌ى په‌ره‌وه‌پیداین په‌یوه‌ندیه‌یل ناونى هه‌ولێر و ئه‌نقه‌ره‌، له‌ هه‌مان وه‌خت بویه‌سه‌ مایه‌ى گرژه‌وكردن په‌یوه‌ندیه‌یل ناونى هه‌ولێر و به‌غدایش و ئه‌وه‌سه‌ خه‌ریكه‌ كاریگه‌رى خراویش ئه‌خاده‌ بان په‌یوه‌ندیه‌یل هه‌ولێر و گه‌وراترین گه‌وراهیز جه‌هان.

به‌شیگ له‌ هووكاره‌یل گرژى ناونى به‌غداو ئه‌نقه‌ره‌ په‌یوه‌سه‌ وه‌ ریككه‌فتنه‌یل نه‌فتى هه‌رێم، یه‌یش شایه‌ت له‌ ناوه‌نده‌یل سیاسى ده‌ره‌كى وه‌ى شیوه‌ له‌یه‌كه‌و بدریه‌ید ك كورد خه‌ریكه‌ بووده‌ فاكته‌ریگ نائارامى په‌یوه‌ندیه‌یل ناوده‌وڵه‌تى ناوچه‌ى خوه‌رهه‌ڵات ناوین ك دویریش نیه‌ یه‌یش كاریگه‌رى له‌بان دید جه‌هان داشتوود ئه‌را مه‌سه‌له‌ى كورد.

له‌ده‌سداین ئه‌مریكا ك كورد له‌ سه‌ره‌تاى رمیان رژیم وه‌رینه‌و له‌ساڵ 2003 وه‌ دووس و هاوپه‌یمان زانسته‌ى، وه‌ى ماناسه‌ ك كورد له‌ئیسه‌و دویا گشت جه‌هان خوه‌رئاوا له‌ ده‌س ئه‌یاد. وه‌ كرده‌وه‌یش ماوه‌ى چه‌ن ساڵیگه‌ كورد له‌ سیاسه‌ته‌گه‌ى خه‌ریكه‌ له‌ خوه‌رئاوا دویره‌و كه‌فید و فیشتر مامڵه‌ وه‌ل ده‌وروه‌ر خوه‌ى و ركابه‌ره‌یل خوه‌رئاوا ئه‌كا, ك یه‌یش سیاسه‌تیگه‌ كه‌س ناتویه‌نید گه‌ره‌نتى سه‌ركه‌فتنى بیه‌ید، وه‌تایبه‌ت ك له‌ ڕوى جیوستراتیجیه‌و خوه‌رهه‌ڵات ناوین به‌سیاسه‌ جه‌هان خوه‌رئاوا.

هانابردن ئه‌راگه‌مه‌ى نه‌فت وه‌ مه‌رام ده‌سكه‌فتن نه‌ته‌وه‌یى، هویچ ئاكامیگى مسۆگه‌ر نیه‌، تاریخ سیاسى نه‌فت له‌ خوه‌رهه‌ڵات ناوین ئه‌وه‌ نیشان داگه‌ ك نه‌فت هووكار له‌ كارخستن حكوومه‌ت موسه‌ده‌ق ئیران(1953)و حكوومه‌ت عه‌بدولكه‌ریم قاسم عراق(1963)و هووكار رمانن رژیم سه‌دام حسێن و داگیركردن عراق بویه‌.

فه‌رید ئه‌سه‌سه‌رد

ج . أ