میر به‌سرى و نویسانن ناوداره‌یل كورد

شفق نيوز

  میر به‌سرى، شاعر و ئه‌دیب و ئابووریناس، ك له‌ساڵ 1911 له‌ حیزانیگ یه‌هوودى عراقى هاته‌سه‌ دونیا له‌ به‌غدا، كتاویگ ده‌ركرد له‌ژیر ناونیشان" ناوداره‌یل كورد"، ك پیكهاتگه‌ له‌ ژیننامه‌ى شماره‌ى فریه‌یگ له‌ كه‌سایه‌تیه‌یل كورد وه‌تایبه‌ت ئه‌وانه‌ك شوون په‌نجه‌یان له‌ناو تاریخ سیاسى و كوومه‌ڵایه‌تى و ئه‌ده‌بى كورد دیاره‌.

ئى دانه‌ره‌ له‌ كتاوه‌گه‌ى باس له‌ باوه‌ته‌یلیگ سیاسى كردگه‌ له‌ تاریخ سه‌رده‌م و باسه‌یلیشى جى متمانه‌ن و دویره‌ له‌ گومان, ئه‌را نموونه‌ له‌ى كتاوه‌ باس له‌ ملله‌ت كورد و میرنشینى بنه‌ماڵه‌ى بابان كردگه‌و له‌تى كۆنگره‌ى قاهیره‌ هاورده‌سه‌ یاد ك له‌مانگ ئادار ساڵ 1921 ساز كریا وه‌ سه‌رۆكایه‌تى ونستن تشرسڵ وه‌زیر بریتانى وه‌خاتر چاره‌سه‌ركردن كیشه‌یل خوه‌رهه‌ڵات ناوین.

له‌یرا میر به‌سرى تاریخنویس له‌ لاپه‌ڕه‌ى 37 له‌ كتاوه‌گه‌ى پیشنیاره‌گه‌ى میجه‌ر هیوبرت یانغ باس ئه‌كا ك كارمه‌ندیگ بویه‌ له‌ ده‌زگاى خوه‌رهه‌ڵات ناوین له‌ وزاره‌ت مسته‌عمه‌رات بریتانى له‌باوه‌ت دامه‌زرانن ده‌وڵه‌ت كوردى له‌ ناوچه‌یل كوردنشین جوور كه‌ركووك و سلێمانى و بڕیگ له‌ قه‌زایه‌یل باكوور موسڵ ك راسه‌وخۆ له‌ژیر چه‌ودیرى مه‌ندوب سامى بوود وه‌بى ئه‌وه‌ك سه‌ر وه‌ حكوومه‌ت عراقى بوود، ئى فكره‌یشه‌ هه‌مان وه‌خت جى مه‌یل میجه‌ر نوئلیش بوى ك خزمه‌ت كرد له‌ كوردستان و شاره‌زایى فریه‌یگ داشت له‌بان كاروبار كورد.

ئى تاریخنویسه‌ باس گشت كه‌سایه‌تیه‌یل عراقى كردگه‌ له‌ كتاوه‌یلى و ژیاننامه‌ى نزیكه‌ى هه‌زار كه‌سایه‌تى عراقى ئه‌رشیف كردگه‌ جوور سیاسى و هونه‌رمه‌ند و ئه‌دیب و دبلۆماتكار و پیاو ئایینى و رووژنامه‌نویس.

میر به‌سرى جوور غه‌واسیگ هه‌ناس دریژ له‌ قویلاى ده‌ریایه‌یل گه‌ردیه‌سه‌ شوون دوڕ و مروارى بى وینه‌و نویساسه‌ى له‌ كتاوه‌گه‌ى. میر سه‌برى تایبه‌تمه‌ند له‌ رووشنهویرى و تاریخ و ئه‌ده‌ب و سیاسه‌ت عراقى و ماریفه‌ت گشتى هه‌میشه‌ دڵسووز نیشتمان و ئنسانیه‌ت بویه‌و هه‌ر وه‌و خاتریشه‌ خزمه‌ت وه‌ وشه‌و راسیه‌یل كردگه‌.

عراق ئمڕوویش وه‌ل ئى هه‌مگه‌ كاولكارى و جه‌نگ و ناكووكیه‌یله‌، هه‌وه‌جه‌ى فریه‌یگ وه‌ى جووره‌ كه‌سایه‌تیه‌یلیگ رووشنهویرى دیرید جوور میر به‌سرى، چوینكه‌ ئى رووشنهویره‌ بویه‌ مایه‌ى ده‌وڵه‌مه‌نكردن رووشنهویرى عراقى وه‌ كاره‌یل بى وینه‌ى و ده‌سكرده‌ بڵاوكردنه‌وه‌ى رووشنهویرى تازه‌ى ئنسانى و ژیارى و رووشنهویرى برایه‌تى و هاوكارى، هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش بایه‌سه‌ له‌بان كورد و عه‌ره‌ب و گشت عراقیه‌یل میر به‌سرى فه‌رامووش نه‌كه‌ن و یادى بكه‌ن وه‌گووره‌ى ئه‌و تاریخ و رووشنهویریه‌ ك پیشكه‌شى كرد.

د. سامان سۆرانى

ج . أ