ده‌رفه‌ته‌يل له‌ده‌سچگ فه‌يليه‌يل – به‌ش دويه‌م

شفق نيوز

ئمڕوو ئيمه‌ى فه‌يليه‌يل ئه‌گه‌ر دڵته‌نگيه‌يل گه‌ورامان هه‌ڵبگريم له‌شوون چه‌وڕيكردن دوير ودريژيگ تا بسپاريمنه‌ى لايه‌نه‌يل حكومى وه‌ ئوميد چاره‌سه‌ر، چشت ئه‌ڵڵاجه‌ويگ نيه‌ ئه‌رامان ئه‌گه‌ر چه‌ومان بكه‌فێده‌ پيكهاته‌يل جوراوجوور له كووچ وه‌پيكرياگه‌يل و ده‌ركرياگه‌يل و قوربانيه‌يل ترۆر و تايفه‌گه‌رى له‌ گشت شوونيگ له‌ى وڵاته‌ له‌ ڕز نوايين ئه‌وله‌ويات حكومه‌ت بوون، چوينكه‌ بيگومان وه‌گشت بيده‌نگى و ئارامييگه‌و ئى دڵته‌نگيه‌ وڵ ئه‌كه‌يم و گله‌و ئه‌خوه‌يم ئه‌را ئه‌و بار جارانه‌ ك زويتر داشتيمنه‌سه‌ى، ئه‌ويش له‌وه‌ر چه‌ن هووكاريگ و يه‌كه‌ميان ئه‌وه‌سه‌ ك دڵته‌نگى ئه‌و بيتاوانه‌يله‌ دڵته‌نگى ئيمه‌سه‌و دويه‌ميش ئه‌وه‌سه‌ ك زه‌خم و ژانه‌يليان تازه‌س، ئمجا ئه‌گه‌ر تواناى ئه‌وه‌ داشتويم ئه‌وه‌ك مه‌ندگه‌ وه‌ليانا به‌شى بكه‌يم گله‌و ناخوه‌يم له‌لى، چوينكه‌ ئيمه‌ ئاماده‌يم ئه‌را دڵته‌نگى و وه‌ليا ژيايمه‌و فريه‌جاريش دوينيم فريه‌يگ له‌ مه‌ردم ئه‌وه‌نه‌ گرينگى وه‌ سه‌رژان كه‌ميگ ئه‌يه‌ن ئه‌وه‌نه‌ گرينگى وه‌ى جووره‌ مه‌ينه‌تى و مه‌ويسى ئى پيكهاته‌ نايه‌ن.

له‌وه‌ختيگ ك ئيمه‌ هه‌وه‌جه‌ وه‌ يه‌كڕزى و په‌يوه‌ندى و يه‌كگرتن داشتيم له‌ناونى خوه‌مان، نه‌تويه‌نستيم بره‌سيمنه‌ برياريگ هاوبه‌ش و ديديگ يه‌كگرتگ، ك هه‌رچه‌نى هس وه‌ دڵته‌نگى نه‌كرديايم وه‌ل نزيكه‌وبوين واده‌ى كووتاييهاتن مه‌ينه‌تيه‌يلمان، وه‌لى ئه‌وه‌ ئه‌خه‌مه‌ هويردان ك نزيكه‌ى په‌نج هه‌زار رووژ يا ئه‌كاده‌ 13 ساڵ له‌بان رميان بته‌گه‌ى به‌غدا گوزه‌ر بويه‌و ده‌رفه‌ته‌يل فريه‌يگ له‌ كاركردن له‌ده‌س دايم وه‌شيوه‌يگ راسه‌وخۆ له‌ى مه‌يدانه‌و ئه‌تويه‌نيم بويشيم تا ڕاده‌يگ ئيمه‌ له‌گشت وازييگ سياسى و له‌گشت هه‌ڵوژاردنه‌يليگ زه‌ره‌د كرديمنه‌و تائيسه‌يش باج ئه‌و شوونه‌واره‌و پاشمه‌نده‌ى فيشتر له‌ هه‌فتا ياساى وه‌رده‌وام ئه‌يه‌يم، ك هه‌رچه‌نى ياسايه‌يل كه‌ميگيش ده‌ركريا له‌باوه‌ت ده‌سكه‌فتن بوار شكايه‌ت ونه‌هيشتن ئه‌و مه‌ينه‌تيه‌يله‌.

ئيمه‌ نه‌وه‌يليگ و ده‌رفته‌يليگ له‌ده‌سدايم و كاريگه‌ريمان له‌ ژيان سياسى كه‌مه‌و بوى، ئايا زانين له‌وه‌ر چه‌؟ راسه‌ ملله‌ت عراقى له‌دوياى رميان بته‌گه‌ ئازاد بوين، وه‌لى ئه‌گه‌ر وه‌ دقه‌ته‌و ته‌ماشا بكه‌يم، دوينيم بارودوخه‌گه‌ جوور شه‌مه‌نده‌فه‌ريگ وه‌پى هات له‌ سكه‌ ده‌رچى و تون كه‌فته‌ڕى، وه‌لى ناڕه‌سێده‌ ويستگه‌ى دياريكرياگ، چونيكه‌ تازه‌گه‌رى و ئالشتكارى له‌ فكر و ناوه‌ڕووك و وتار و روخسار خاوه‌نه‌يل كيشه‌گه‌مان نيه‌.

گشتمان ئه‌وه‌ زانيم ك وه‌ل سه‌ره‌تاى ژيان عراق تازه‌، دوسيه‌ى فه‌يله‌يل له‌نواى گشت دوسيه‌يل تر بوى و مايه‌ى گرينگيداين حزبه‌يل سه‌ره‌كى هاوبه‌ش بوى له‌ ده‌سه‌ڵات و داستان ئيمه‌يش فريه‌كه‌س ژنه‌فته‌ى و خوه‌نيه‌سه‌ى و كيشه‌گه‌مان كاريگه‌ر بوى ئه‌را مه‌يلكيشان راى گشتى و شه‌رمه‌زاركردن رژيم رمياگ له‌بان ئه‌و تاوانه‌يل دڕنده‌يه‌و مادده‌ى چه‌وريگ بوى له‌ به‌رژه‌وه‌ندى ئه‌و حزبه‌يل ده‌سڵاتداره‌ وه‌گشت رينمايه‌يليان، وه‌لى وه‌ل وه‌سه‌رچگن وه‌خت هه‌ر وه‌ختيگ دوسيه‌گه‌مان خوه‌نيايمنه‌و كاريگه‌ريى كه‌متره‌و بوياد تاڕاده‌يگ له‌يوا وه‌پيمان كرد ك ئمڕوو نه‌تويه‌نيم هويچ چشتيگ بكه‌يم، ئمجا جوور ئه‌وه‌گ له‌ سه‌ره‌تا ئاماژه‌ وه‌پى كردم كيشه‌يليگ هه‌ن ك ئمڕوو كاريگه‌رييان فيشتره‌، وه‌لى مادام ئيمه‌ تواناى ئه‌وه‌ نه‌يريم كاريگه‌رى بكه‌يمنه‌ بان حكومه‌ت و ڕاى گشتى، دى ئه‌ڕاچه‌ مكوڕ بويمن له‌بان وه‌رده‌وامى ده‌رخستن كيشه‌گه‌مان وه‌ هه‌مان شيوه‌؟ئه‌ڕاچه‌ مكوڕ بويمن له‌بان ژه‌نين مه‌زڵو‌ميه‌تمان وه‌ هه‌مان ئاواز؟

ئيمه‌ ئوميده‌واريم و پيشبينى له‌و ميراتگه‌ره‌يل راسكانيه‌ ئه‌كه‌يم ئى دوسيه‌ وه‌ربگرن و ئى خه‌مووكيه‌‌ له‌ ئاينده‌ ئالشت بكه‌ن، ك هه‌رچه‌نى ئه‌وان حاڵ حازر نيه‌سه‌يان و نه‌وه‌ى ئيسه‌ن له‌ جايه‌ڵ جوانه‌يل، وه‌لى وه‌ل ئه‌وه‌يشا ئيمه‌ى په‌يوه‌س وه‌ى مه‌سه‌له‌ وه‌گشت جووريگه‌و په‌يام ئاشكرايگ نه‌يريم و تواناى داين وه‌رپرسيارێتى وه‌پيان نه‌يريم و ئه‌تويه‌نيم وه‌گشت ئاشكرايگ بويشيم ك خاوه‌ن موسيبه‌ته‌يل گه‌ورا و زه‌ره‌ده‌يل تراجيدى له‌ڕوى ماددى و مه‌عنه‌ويه‌و ئه‌را ماوه‌ى فيشتر له‌ نيم سه‌ده‌ ئى نه‌وه‌ى سه‌رگه‌ردان و حاڵ حازره‌ دويره‌و خستنه‌ و مكوڕن له‌ژيان گوزه‌يشته‌ بژيه‌ن، ئمجا له‌وه‌رچه‌ ئه‌و جورئه‌ت و تواناو ئيراده‌ نه‌يريم ك له‌حاڵ حازر بژيه‌يم و ته‌كان وه‌ره‌و ئاينده بيه‌يم‌؟

من ئويشمه‌ ئه‌و خراوه‌كار و ره‌شبينه‌يله‌ ك گومان له‌ وه‌شت چه‌واشه‌كار ديرن ده‌رهه‌ق مافه‌يلمان و ئه‌و رويداگه‌يله‌ ك ئه‌ياده‌ تويش كيشه‌گه‌مان، ئه‌وه‌ ئه‌خه‌مه‌ هويريان ك ته‌ياره‌ى له‌ وه‌ره‌قه‌ دروسكرياگ وه‌ره‌و ئاسمان به‌رزه‌و نادێ مه‌گه‌ر وه‌ ده‌سميه‌ت هه‌واى‌ چه‌واشه‌، هه‌ر وه‌و خاتريشه‌ ئاساييه‌ ك كيشمه‌كيشه‌يل ژيان هه‌ميشه‌ وه‌ به‌رژه‌وه‌ندى هيزداره‌يل ته‌مام نادێ، له‌وه‌ر ئه‌وه‌يش ئويشيم ئمڕوو يا سوو سه‌ركه‌فتن هه‌ر ئه‌دێده‌ نسيود ئه‌گه‌ر باوه‌ڕ وه‌پى بكه‌يد و باوه‌ڕ وه‌ كيشه‌ ره‌واگه‌د بياشتويد، چوينكه‌ دريژترين مه‌ته‌ڵه‌يل دڵته‌نگى و نه‌خشه‌يليان هه‌ر ئه‌دێ رووژيگ له‌ رووژان بڕه‌سێده‌ كووتايى.

ئمجا له‌جياى ئه‌وه‌گ دڵته‌نگى بگريمه‌ خوه‌مان جوور ئه‌وه‌گ هووكاره‌ى بويمنه‌، هه‌ر بايه‌سه‌ ئه‌وه‌ بزانيم ك دراوه‌ره‌يل سه‌ختترين ده‌ور ئه‌يه‌نه‌ خاسترين ئه‌كته‌ره‌يل، ئه‌گه‌ريش ئيمه‌ ژارترين مه‌ردمانيگ بويمن له‌ڕوى مادديه‌وه‌و بويچگترين حزب و ده‌زگايه‌يل ديريم له‌ڕوى تواناوه‌، وه‌ل ئه‌وه‌يشا ناچاريم ئه‌رك خوه‌مان باريمنه‌ جى و وه‌رده‌وامى بيه‌يمنه‌ نويسانن مێژوو ئه‌و خه‌باته‌ ك باوه‌ڕ وه‌پى ديريم، چوينكه‌ گشت چين ولايه‌نه‌يل هه‌ر يه‌كيگ له‌ليان وه‌گووره‌ى قه‌واره‌ى تواناو باوه‌ڕه‌يليان ده‌خاڵه‌ت له‌ كيشه‌گه‌ كردنه‌ ك شايه‌ت خوه‌ندنه‌وه‌و برياره‌يليانيش له‌ وه‌رانوه‌ر كيشه‌گه‌مان كاڵه‌، چوينكه‌ كيشه‌ى سه‌ره‌كى له‌ى مه‌سه‌له‌ ئه‌وه‌سه‌ ك ئامانجه‌يل ستراتيجى ئه‌وه‌ نيه‌ وه‌ ئاسان وه‌پى بره‌سێد جوور ئامانجه‌يل ساده‌ى وه‌ختى.

هه‌ر وه‌و خاتريشه‌ ئاسان نيه‌ له‌ سيستميگ پڕ كيشمه‌كيش و كاريگه‌رى رينمايه‌يل نه‌ته‌وه‌يى و مه‌زه‌وى و سياسى و جوگرافى وه‌گشت په‌يڕه‌وه‌يلى وه‌ سووك و ئاسان ده‌ربچێد. چوينكه‌ جارجاريگ له‌ ديد مه‌ردمان تر ته‌نيا وه‌ خستنه‌ڕوى كيشه‌گه‌مان حه‌ساسيه‌تيگ دروس ئه‌كاو داوا له‌ليمان ئه‌كريه‌ێد به‌ڵگه‌و ده‌ليل باوه‌ڕوه‌پيكرياگ په‌يا بكه‌يم تا مافه‌يلمان بچه‌سپنيم له‌ هه‌ر رويداگيگ يا چالاكييگ سياسى يا رووشنهويرى يا كومه‌ڵايه‌تى و وه‌رزشى و ئابوورى، يه‌يش نه‌ك وه‌شيوه‌يگ جيايى له‌ هاوبه‌شه‌يلمان له‌ مه‌سه‌له‌ى تايبه‌تمه‌نديه‌يلمان له‌ مه‌زه‌و و نه‌ته‌وه‌، ك هه‌رچه‌نى ئه‌وان حه‌ماسه‌ت فيشتر ديرن له‌وه‌رانوه‌ر ئه‌وه‌گ كى قورسايى ئى كيشه‌ بگرێده‌ خوه‌ى و هه‌وڵ له‌تى بيه‌ێد و ئه‌و سه‌رگه‌ردانه‌يله‌ له‌تى پشتگووش ئه‌خه‌ن وه‌تايبه‌ت بڕيگ له‌و جايه‌ڵ جوانه‌يله‌ ك ئحساس وه‌ وه‌رپرسيارێتى ناكه‌ن له‌ مه‌سه‌له‌ى چاره‌نويس و ناسنامه‌ى پيكهاتگه‌يان يا په‌يوه‌ندى وه‌ هويچ ناسنامه‌يگ كاريگه‌ره‌و نه‌يرن.

ها هويرم له‌ وه‌خت مناڵى ك خراوترين دوشمنه‌يلمان له‌ براو خوه‌يشكه‌يل خوه‌مان بوين، ئه‌ويش له‌وه‌ر ئه‌سپاوه‌يل وازيكردنمان ك تاڕاده‌يگ ئه‌را ئيمه‌ چشت گرانيگ بوى، دى گشت خه‌ميگمان ئه‌وه‌ بوى چوين كردوه‌يلمان له‌وه‌رده‌م گه‌ورايه‌يل بشاريمنه‌و له‌وه‌ختيگ ئه‌ياكه‌مان تومه‌تبار ئه‌واكه‌مان كردياد، ئمجا جى داخه‌ ئمڕوو وه‌بى دگان وه‌پياناين گشتمان زه‌ره‌دمه‌نيم ئه‌گه‌ر هه‌وڵ ئه‌وه‌ بيه‌يم وه‌ باقى وزه‌و توانايه‌يلمان هه‌وڵ رمانن يه‌كترى بيه‌يم، يه‌يش له‌وه‌ختيگ كه‌سه‌يل تر ئه‌وه‌ ئه‌خه‌نه‌ هويرمان ئى كيشه‌ى قورسه‌ فه‌رامووش نه‌كه‌يم. هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌يش من باوه‌ڕ وه‌ى په‌ندى ديرم ك ئويشێد"كه‌سيگ نيه‌ باوه‌ڕ نه‌كا ك هوير وفام جوور ئه‌وه‌گ نعمه‌تيگه‌ له‌هه‌مان وه‌خت سزايگيشه‌".

عه‌لى حسێن فه‌يلى