ده‌رفه‌ته‌يل له‌ده‌سچگ فه‌يليه‌يل – به‌ش سێيه‌م

شفق نيوز

مه‌ردمان تر ئويشن ديد فه‌يليه‌يل ژان گه‌ورايگ ها له‌تى، له‌راسى شيواز مه‌ينه‌تيه‌يلمان ئه‌وه‌نه‌ فريه‌س نايه‌ده‌ هوير و ته‌نانه‌ت له‌ دادگاى باڵاى تاوانه‌يليش باس له‌لى ناكريه‌ێد، ئيمه‌يش دوياى ئى هه‌مگه‌ وه‌خته‌ هيمان گه‌رديمنه‌ى شوون ده‌رفه‌تيگ تا قه‌واره‌ى ئى مه‌ويسيه‌ ده‌رخه‌يم، ك يه‌يش هه‌ڵه‌ى گه‌ورايگه‌، جوور ئه‌وه‌گ سوقرات ئويشێد"ژيانيگ شيه‌ونه‌كرياگ نرخيگ ئه‌را گوزران له‌تى نيه‌".

هه‌ر كرده‌وه‌ يا هه‌ر بڕياريگ ئه‌گه‌ر شيه‌وكردن ئه‌ڕاى نه‌كريه‌ێد شايه‌ت بدێده‌ زه‌ردمان، كيشه‌گه‌مانيش له‌وه‌ خوه‌ى دوينێده‌و ك شيواز ده‌رخستن كيشه‌گه‌و چه‌وديريكردنى خاسترين به‌ڵگه‌س له‌بان ئه‌و مه‌سه‌له‌، ك له‌ناونى ماوه‌يگ و ماوه‌يگ تر كه‌سيگ يا چه‌ن كه‌سه‌يليگ دياريكرياگ چمگيگ له‌ چمگه‌يل كيشه‌گه‌ ئه‌خه‌نه‌ ڕوى و هه‌ناى تويش گرفتيگ ئه‌يه‌ن په‌شيمانى ئه‌كيشن و هس وه‌ دڵته‌نگى ئه‌كه‌ن و ئه‌و دوسيه‌ ئه‌خنه‌ گووشه‌ى له‌هويره‌وچگن، هه‌ر له‌وه‌رئه‌وه‌يش ده‌ركه‌فتن ده‌يه‌ها ريكخرياگ و كومه‌ڵه‌و ته‌نانه‌ت حزبه‌يل فه‌يلييش ك هه‌رچه‌نى ديارده‌يگ دروسه‌ ئه‌را مه‌شق ماف وه‌گووره‌ى ديد و باوه‌ڕ ئه‌و لايه‌نه‌يله‌ جوور مه‌سه‌له‌يگ ژيارى، وه‌لى له‌ هه‌مان وه‌خت جوور به‌ريگيشه‌ له‌ به‌ره‌يل ئازادى، وه‌لى تاويانه‌وه‌ى يا كووتاييهاتنى له‌وه‌ر هه‌ر هووكاريگ شوونه‌وار خراو ئه‌را ماوه‌ى دريژيگ له‌لى ئه‌كه‌فێده‌وه‌و مێژوو ناو و ناونيشانى ئه‌خاده‌ خانه‌ى هه‌وڵه‌يل شكه‌ست.

ئمجا وه‌رده‌وامى بڕيگمان له‌بان هه‌مان په‌يڕه‌و ماناى دامه‌زرانن و ويرانكردنه‌و دى نوڕێد ئه‌و هه‌وڵه‌ وه‌و شيوه‌ هه‌ر ده‌باره‌وه‌ ئه‌دێوه‌بى نه‌فوه‌رگرتن له‌ هه‌ڵه‌يل يا پيشكه‌شكردن پرووژه‌يگ تازه‌ ك پيكهاته‌گه‌مان له‌ واقعى جيواز بكا.

من باوه‌ڕم ئه‌وه‌سه‌ ئه‌رشيفيگ ئه‌را هه‌وڵه‌يل تاكه‌كه‌سى له‌باوه‌ت كيشه‌گه‌مان وجوود ديرێد، وه‌لى كار وه‌جه‌م يه‌كه‌وگر بوى وه‌ل دڵته‌نگى، يا وه‌ئاشكراتر ئه‌تويه‌نيم بويشيم ناونيشانه‌يل گه‌ورايگ هه‌س، وه‌لى بيبه‌ر و دوير له‌ هويره‌وكردن و پيشه‌ييه‌، ك هه‌ر بايه‌سه‌ بپرسيم چوين ئه‌نجومه‌نيگ ئه‌را شێخه‌يل و هووزه‌يل دامه‌زرانگه‌و خوه‌يشى بى هووزه‌؟ يانه‌يگ بى وازيزان و ليوايگ بى جه‌نگاوه‌ر، ناوه‌نديگ توێژينه‌وه‌ بى توێژه‌ر، ئمجا بيگومان ئاكامه‌گه‌يشى هويچه‌.

له‌يرا وه‌بى ناوهاوردن ئه‌را ئه‌و چشته‌يله‌ ك باسيان كرديم ئويشيم: پيكهاته‌گه‌مان ده‌وڵه‌مه‌نه‌ وه‌ توانايه‌يل و وزه‌يل ئنسانى پيشه‌يى، وه‌لى باوه‌ڕ وه‌ به‌شداريكردن و ئاماده‌بوين و سه‌رخستن له‌يوا پرووژه‌يليگ نيه‌، ك هه‌رچه‌نى رميان سه‌دام وه‌و موعجزه‌ زانيم ك زينگمانه‌و كرد، وه‌لى جى داخه‌ يه‌كمانه‌و نه‌خست.

ئيمه‌ ئمڕوو خاوه‌ن كورسيه‌يل دڵته‌نگى هه‌ميشه‌ييم و هيمان جياوازى ناونى كووچكردن خوه‌يبه‌خشى و دويره‌وخستن زووره‌ملى و كار ته‌وعى ناكه‌يم ك تايبه‌ته‌ وه‌پيمان وه‌ل كار وه‌زيفى، وه‌تايبه‌ت دوياى ئه‌وه‌گ تويشمان هاته‌ تويش مسته‌ڵحه‌يل ماسنامه‌و مه‌زڵوميه‌ت و قوربانى و دڵسووزى، ك يه‌يش ته‌نيا سه‌رمايه‌مانه‌ جوور ئه‌مباركرياگ به‌ڵگه‌يل ك وه‌كارى ئه‌يه‌ريم ئه‌را زينگه‌وكردن كيشه‌گه‌مان له‌ساى ريڕه‌و ياسايى و ئدارى نه‌ك ته‌نيا ده‌رخستن هويروڕا وه‌شيوه‌يگ باو ك له‌تى بويشن فه‌يليه‌يل تواناى دروسكردن كه‌شيگ نه‌يرن ئه‌را داين ئه‌و بڕياره‌يله‌ ك له‌ بنه‌ماوه‌ ئه‌ياده‌ به‌رهه‌م ئه‌را رووشنهويرييگ گشتگير و رۆڵ له‌تى وه‌ گووره‌ى وه‌رگه‌گرتن وه‌رپرسيارێتى بدێ نه‌ك وازهاوردن له‌لى.

من ئه‌ڵڵاجه‌وييم له‌وه‌ نايه‌ێد ئه‌گه‌ر حكومه‌ت ئۆباما باس كيشه‌گه‌مان ناكاو نازانێد چه‌س له‌ بنه‌ڕه‌ته‌و، ك هه‌رچه‌نى باڵوێزيگ عراقى حورمه‌تداريش هه‌س ناسناو "فه‌يلى" ديرێد، ك يه‌يش جيوه‌جى ئه‌دێ له‌بان باقى ده‌وڵه‌ته‌يليش، ئمجا هه‌ر وه‌و خاتريشه‌ دوسيه‌ى فه‌يلى له‌ چوارچيوه‌ى كاره‌يليان نيه‌، چوينكه‌ مه‌سه‌له‌ى له‌ناوبردن وه‌جه‌م كورده‌يل فه‌يلى ريڕه‌ويگ ناوده‌وڵه‌تى وه‌رنه‌گرتگه‌ وه‌ بوونه‌ى ئه‌وه‌گ عراق ئه‌نداميگ نيه‌ له‌ دادگاى تاوانه‌يل ناوده‌وڵه‌تى و ته‌نانه‌ت نه‌ته‌وه‌يل يه‌كگرتگيش له‌يوا دوينمه‌ى ك مه‌سه‌له‌گه‌ له‌بانمان ئاسانه‌و كردگه‌ وه‌ ناوناوردن فه‌يليه‌يل، دى ئه‌و تاريفه‌ له‌بانمان چه‌سپيا ك ئيمه‌ پيكهاته‌يگيم بى نيشتمان و ئى تاريفيشه‌ گوله‌يگ به‌زه‌ييه‌ وه‌شيه‌ێد له‌ بنه‌ڕه‌ت كيشه‌گه‌.

راسه‌ ئيمه‌ وه‌بوونه‌ى كووچ زووره‌ملى و خوه‌يبه‌خشى و وه‌ بوونه‌ى ئنتمامان ئه‌را نه‌ته‌وه‌ى ناعه‌ره‌بى شيواز تاواننه‌وه‌ى نه‌ته‌وايه‌تى ده‌رهه‌قمان هاوريا كار و وه‌بوونه‌ى ئنتمامان ئه‌را مه‌زه‌ويگ زوڵمليكرياگ و سته‌مديده‌ وه‌ دريژايى سه‌دان ساڵ حوكم خراو ده‌رهه‌قمان دريا، ك گشت ئه‌يانه‌يش كاڵين ترسه‌ له‌ دڵه‌يلمان له‌ يادگاريه‌يل پر ژان، وه‌لى وه‌ باوه‌ڕم ئيچنه‌ ديد و شيوازيگ له‌ ره‌فتار بويه‌ هووكار دزين ئيراده‌و متمانه‌، ك يه‌يش گه‌وراترين تراجيدياى ئنسانيه‌ وه‌ ئه‌وه‌گ تواناى مه‌شق مافه‌يلمان نه‌يريم له‌ ژيان و يه‌يش ره‌سانه‌مانه‌ ڕييگ به‌سياگ نزيك وه‌ دووڵ خه‌مووكى و تويڕه‌يى و ياخيبوين مه‌عنه‌وى و گفته‌يى و خوه‌يكوشى له‌ كوشتارگه‌ى كوشتن بى ناسنامه‌.

من سه‌رم سوڕمينێد له‌ ناتوانايى كه‌س وكار هه‌زاران شه‌هيد و بيسه‌روشوونه‌يل له‌ چه‌سپانن شماره‌ى شه‌هيده‌يل وه‌ پيشكه‌شكردن به‌ڵگه‌ى باوه‌ڕوه‌پيكرياگ، ئمجا بيجگه‌ هه‌وڵ فريه‌ى ريكخرياگه‌يل و كومه‌ڵه‌يل فه‌يلى و لايه‌نه‌يل حكومى و حزبه‌يل په‌يوه‌نديدار، وه‌لى وه‌ل ئه‌وه‌يشا ناو ئه‌و شه‌هيده‌يل و بيسه‌روشوونه‌يله‌ ك ياداشت كرياگه‌ له‌ په‌نج هه‌زار فيشتر نيه‌، ك يه‌يش زه‌ده‌يگ دروس ئه‌كا له‌ناونى هويروڕايه‌يل له‌باوه‌ت شماره‌ى شه‌هيده‌يل، ك منيش ته‌ئكيدم له‌وه‌گ شماره‌ى شه‌هيده‌يل فريه‌ فيشتره‌ له‌و په‌نج هه‌زاره‌، وه‌لى هه‌وه‌جه‌ وه‌ به‌ڵگه‌و ده‌ليل چه‌سپياگ ئه‌را ناو شه‌هيده‌يل ديريم، ك جى داخه‌ ئى رووشنهويرى ئه‌رشيفكردن و ياداشت تايبه‌ته‌ نه‌ڕه‌سيه‌سه‌ پيمان و هيمان هاورده‌ى نه‌كرديمنه‌ ك هه‌رچه‌نى ده‌يه‌ها ساڵه‌ ئى مه‌ينه‌تيه‌يله‌ ديرێم و خاسيش زانيم ك گه‌وراترين كيشه‌يل ئنسانى له‌ مێژوو له‌ڕى به‌ڵگه‌ى چه‌سپياگه‌و شوونگير بويه‌، هه‌ر وه‌و خاتريشه‌ شايه‌ت له‌ڕوى مادديه‌و قه‌ره‌بوو بكريه‌يم وه‌ گووره‌ى زه‌رده‌يلمان، وه‌لى ئايا ئه‌و قه‌ره‌بووه‌ شه‌هيده‌يلمان ئه‌يه‌رنه‌و؟ دى نازانم ئه‌و به‌خيليه‌ ك هاته‌ تويشمان ئه‌ڕاچه‌ په‌ل كوتا وه‌ره‌و ئى دوسيه‌ى نازگه‌؟

وه‌ گووره‌ى ده‌رخستمان بايه‌سه‌ بويشيم مردن هه‌ر ئاده‌ميزاديگ فه‌يلى به‌شيگ له‌ ئه‌رشيف و قورسايى كيشه‌گه‌مان وه‌ليا خاكه‌سار ئه‌كريه‌ێد ئه‌گه‌ر نه‌تويه‌نيم قه‌واره‌ى شه‌هيده‌يل قوربانيمان بكه‌يمنه‌ سه‌رمايه‌ وه‌گووره‌ى ئاست ئه‌و قوربانيه‌يله‌.

له‌يرا ئه‌وه‌ هاته‌ يادم ك له‌دادگاى باڵاى تاوانه‌يل ك سه‌رۆكايه‌تى دادگاگه‌و داواكاره‌ گشتيه‌گه‌ له‌و وه‌خته‌ وه‌گشت ئاشكرايگ وتنه‌پيمان"جى داخه‌ ك تيم وه‌رگريكه‌ردان وه‌و ئاست ئى دوسيه‌ى گرينگ و گه‌ورا نيه‌"، ئيمه‌يش زانيم ك هويروڕاى جاده‌و لايه‌نه‌يل په‌يوه‌نديدار دڵسووزى وه‌ل مه‌سه‌له‌گه‌ داشت، وه‌لى ئه‌و تيمه‌ تا ڕووژ ئمڕوو نه‌تويه‌نست سيناريۆيگ دابنه‌ێد يا ره‌سم ئاشكرايگ ئه‌را ئه‌وه‌گ رويدا له‌و دانيشتنه‌يل دادگا له‌و ماوه‌ى گرينگه‌ ك پڕ بوى له‌ به‌ڵگه‌و هه‌قيقه‌ت و ئيفاده‌و يادگارى و شايه‌تحاڵه‌يل.

ئه‌را مێژوو، ئه‌وه‌ ئه‌خه‌يمنه‌ هوير ك پياوه‌يل ياسا له‌ پاريزه‌ره‌يل فه‌يلى دگان وه‌پيان نرياى دامه‌زرانن تيم چه‌وديرى و سه‌رپه‌رشى ئه‌و دوسيه‌ ره‌ته‌و كردن و ها هويرم له‌و وه‌خته‌ ريزدار چنار سعه‌د وه‌زير شه‌هيده‌يل و ئه‌نفالكرياگه‌يل له‌ حكومه‌ت هه‌رێم كوردستان چه‌نه‌ها جار باس وه‌لما كرد له‌باوه‌ت خواست پشتگيرى پيشنياره‌گه‌مان ئه‌را مه‌سه‌له‌ى دامه‌زرانن تيميگ له‌ پاريزه‌ره‌يل كورد فه‌يلى وه‌خاتر له‌خوه‌يگرتن ئى دوسيه، وه‌لى دوياخر ته‌نيا دو كه‌س له‌ رووڵه‌يل پيكهاته‌گه‌مان جواو ئى داواكاريه‌ دانه‌و، ك يه‌يش جى رێز و حورمه‌ته‌ ئه‌ڕايان دوير له‌باوه‌ت پيشه‌يى و ئه‌زموونه‌يليان، دى ئيمه‌يش حاڵمان حاڵ مه‌ردمان تر و ته‌خته‌سيه‌يگ نيه‌ چاره‌نويسمان له‌بانى نويسرياوێد، به‌ڵكوو ئيمه‌ ئيمه‌ خوه‌مان ئه‌تويه‌نيم بنويسيمنه‌ى و يه‌يش ئه‌رك گشتمانه‌و ئه‌رك مه‌ردمان تر نيه‌.

ئيمه‌ خاوه‌ن سێ رينماييم: يه‌كه‌ميان ئه‌وه‌سه‌ ك ئيمه‌ مه‌يل نه‌ته‌وايه‌تى ديرێم وه‌گووره‌ى ئنتماى سياسى و دويه‌ميش ئيمه‌ لايه‌نگر مه‌زه‌ويم وه‌گووره‌ى واقع و سێيه‌ميش كه‌سه‌يليگ هه‌ن نه‌ مه‌زه‌وى و نه‌ نه‌ته‌وه‌يى و باوه‌ڕه‌يل تر ديرن، وه‌لى گشتمان سه‌رگه‌ردانيم وه‌ بوونه‌ى ئه‌و كرده‌وه‌يل سياسيه‌ ك ئايدولۆجياى پيكهاته‌يل سه‌ره‌كى وه‌رته‌نگ دروسيان كردگه‌و گشتمانيش تويش هه‌ل نه‌فوه‌رگرتن ئه‌يه‌يم له‌لايه‌ن ئى حزب و ئه‌و حزبه‌گه‌ وه‌بى ئه‌وه‌گ مافه‌يلمان باريمنه‌ ده‌س، لايه‌نيگ خوازيار تاواننه‌وه‌ده‌و لايه‌نيگيش وه‌كارد ئه‌يه‌رێد وه‌بى ئه‌وه‌گ ته‌ماشاى تايبه‌تمه‌ندى مێژووييد بكاو ئه‌خوازن له‌ليمان فيشتر وشدار و خاوه‌ن گومان بويم تا زيه‌مداريان نه‌كه‌يم يا بار قورستر نه‌خه‌يمنه‌ بانيان.

عه‌لى حسێن فه‌يلى