دیمۆكراسى له‌سایه‌ى تایفه‌گه‌رى چ مانایگ دیرید؟

شفق نيوز

 

 

پرسیار له‌یرا ئه‌وه‌سه‌ له‌ وڵاتیگ  ك دابه‌شبوینیگ كوومه‌ڵایه‌تى گشتگیر سه‌رتاپاى چین و پیكهاته‌یل عراق گرتویده‌، ئایا دیمۆكراسى بایه‌سه‌ چ مانایگ داشتوود؟

 

عراق له‌ بۆشاییگ گه‌وراى یاسایى و ئدارى ژیه‌ید، ده‌زگایه‌یل ده‌وڵه‌ت ئفلیج بوینه‌و ئه‌وه‌ك كار وه‌پى نه‌كریه‌ید یاساو دادگایه‌یله‌، یه‌یش ئه‌را یه‌كلاییكردنه‌وه‌ى نه‌یاره‌یلیان وه‌كار تیه‌ریه‌یدو تائیسه‌یش له‌ عراق ئۆپۆزسیۆنیگ مه‌ده‌نى راسكانى وجوود نه‌یریدو هیزه‌یل مه‌ده‌نى و دیمۆكراسى دویره‌و خریانه‌و ته‌نانه‌ت هویچ فشاریگ نه‌یرن له‌ پرووسه‌ى سیاسى.

 

وه‌ل وه‌سه‌رچگن وه‌خت، سیاسه‌ت ته‌وافق له‌عراق شكه‌ست خوارد، ئیسه‌ له‌عراق وه‌گشتى مالكى و لایه‌نگره‌یلى شوونه‌یل گرنگ و هسیار گرتنه‌سه‌ ده‌س و هانه‌ هه‌وڵ دویره‌وخستن لایه‌نه‌یل تر ئه‌را ئه‌وه‌ك باڵ سیاسى خوه‌ى باڵاده‌س بوود.

 

هه‌رچه‌نى تائیسه‌ له‌عراق سه‌رشمارى خاسیگ نیه‌و ریكخریاگه‌یل كوومه‌ڵگاى مه‌ده‌نییش زوورمیان سه‌ر وه‌ مالكیین و ئى هه‌ڵوژاردنیشه‌ نیه‌وده‌ هووكار ئه‌وه‌ك فه‌لسه‌فه‌ى سیاسى و نه‌خشه‌ى سیاسى عراق ئاڵشت بكا، ئه‌وه‌ك دیاره‌ ئه‌وه‌سه‌ ك ته‌نیا ره‌وتیگ حوكم بكاو ئه‌وه‌ نیشان بیه‌ید ك عراق په‌یوه‌سه‌ وه‌ بنه‌مایه‌یل دیمۆكراسى، وه‌لى ئه‌یه‌ ئه‌وه‌نه‌ گرینگ نیه‌، چوینكه‌ له‌ بنه‌ڕه‌ته‌و له‌وه‌ختیگ قه‌یران و گرژى ده‌س وه‌پى ئه‌كا ئى گه‌مه‌یله‌ هویچ مانایگ ئه‌رایان نیه‌مینید.

 

وه‌ل ئه‌وه‌یشا بایه‌سه‌ هاووڵاتیه‌یل عراق هس وه‌ ئه‌وه‌ بكه‌ن ك ئى حكوومه‌ته‌ شه‌راكه‌ت راسكانى ناونى پیكهاته‌یل عراق نیه‌و ته‌نیا حكوومه‌ت یه‌ك تایفه‌ یا یه‌ك فراكسیۆنه‌، هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش نه‌بایه‌د كیشه‌ى خوه‌یان ئه‌را كوردستان و شاره‌یل تر كلبكه‌ن و له‌یوا هویره‌و بكه‌ن ك وه‌ى كاره‌یله‌ تویه‌نن چه‌وپووشى له‌و گرژیه‌یله‌ بكه‌ن.

 

حكوومه‌ت ته‌نیا له‌ دید تایبه‌ت خوه‌یه‌و نوڕیده‌ عراق، ك یه‌یش فیشتر كیشه‌یل سه‌خته‌و كردگه‌، هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش تویه‌نیم بویشیم دیمۆكراسى وه‌رجه‌ ئه‌وه‌ك پرووسه‌ى ده‌نگداین بوود، وه‌ڕیه‌وبردن فه‌لسه‌فه‌ى سیاسیه‌ دویر له‌گشت مه‌سه‌له‌یگ تایفى و مه‌زه‌وى، ك بایه‌سه‌ چه‌مك هاووڵاتیبوین دروس بوود و دام و ده‌زگایه‌یلیش سه‌روه‌خوه‌ى و مه‌ده‌نى بوون.

 

ئه‌حمه‌د فاتح محه‌مه‌د

ج . أ