پیسبوین ژینگه‌ و كاریگه‌ریى له‌ بان كورپه‌یل ساوا

شفق نيوز

پیشه‌سازى، و عیراقیش ئى پیسبوین ژینگه‌ییه‌ وه‌خوه‌یه‌و دوینید و خه‌ریكه‌ بووده‌ دیارده‌یگ زه‌ق و كاریگه‌رى له‌ بان ده‌وروه‌ر ژیانى دیرید، جوور خاك و ئاو و هه‌وا، و یه‌كیگیش له‌ كاریگه‌ییه‌یلى ئه‌و شیوایشیوه‌سه‌ له‌ ئه‌ندامه‌یل له‌ش كورپه‌یل تازه‌له‌داڵگ په‌یابوى.

دكتۆر سالح حه‌سناوى وه‌زیر ته‌ندروستى وه‌رین له‌ په‌یوه‌ندییگ ته‌له‌فۆنى وه‌ل ماڵپه‌ڕ شه‌فه‌ق له‌ى باوه‌ته‌ ئویشى:"شیوایشیو ئه‌ندامه‌یل له‌ش مناڵه‌یل كوورپه‌ له‌ گشت وڵاتیگ هه‌س، و دو جوور دیرى؛ جووریگ هووكاره‌گه‌ى بیمارى میراتیه‌، و دوییمیان پیسبوین ژینگه‌ ك په‌رش و بڵاوه‌و بویه‌سه‌ ده‌وروه‌ر ژیانى له‌ ئاكام وه‌رداین ماده‌یل پیشه‌سازى و غازه‌یل ژه‌هراوى".

زیاتریش وت:"هووكاره‌یلیگتریش هه‌س ڕێژه‌ى ئى شیوایشیوه‌ زیاى كه‌ید، جوور مه‌ى(شه‌راو) خواردن و ماده‌یل بیهووشكه‌ر و جغاره‌كیشان و خوه‌راكیه‌یل ناته‌ندروست، بیجگه‌ تویشهاتن وه‌ په‌تایه‌یلیگ جوور هه‌وكردن یا ئلتهابه‌یل ڤایرۆسى و ئه‌نفلۆوه‌نزا".

ئه‌وه‌یشه‌ ڕووشنه‌وكرد ك:" ئى باوه‌ته‌ بایه‌ته‌ وه‌ شیوه‌یگ پیشه‌یى بدریه‌یده‌ یه‌كا وه‌خاتر ده‌سنیشانكردن ڕێژه‌ى شیوایشیوه‌گه‌ و زانستن هووكاره‌یلى تا بتویه‌نن چاره‌سه‌رى بكه‌ن".

له‌ باوه‌ت یۆرانیۆم سووكه‌وكریاى ك له‌ ساڵ 2003 له‌ جه‌نگ عیراق وه‌كار هاوریا، حه‌سناوى ئویشى :"یۆرانیوم سووكه‌وكریاییش یه‌كیگه‌ له‌ هووكاره‌یل تویشهاتن وه‌ بیماریه‌یل شێرپه‌نجه‌یى (سه‌ره‌تانى) و شیوایشیو كوورپه‌یل ساوا". و ئه‌وه‌یشه‌ وت ك :"یورانیۆم سووكه‌وكریاى ته‌نیا هووكاریگ نیه‌ وه‌لى هووكاره‌یلیگتر هه‌س بایه‌ته‌ له‌یه‌كه‌وداین یا دراسات و وشكنین ژینگه‌ له‌بانیان بكریه‌ید".

جه‌خت له‌بان ئه‌وه‌یشه‌ كرد ك :"فره‌گرنگه‌ چاودێرى و سه‌رپه‌رشتى ژنه‌یل دوگیانه‌ بكریه‌ید و وه‌ل وه‌شوون كه‌فتن كوتان(تلقیحات) بیماریه‌یل ك له‌ وه‌خت دوگیانه‌یى دریه‌ید، و وشیاركردنیان له‌باوه‌ت سسته‌م خوه‌راكى ئه‌را پاراستن له‌ گه‌نى خواردن و هه‌ڵسوكه‌فت یا ممارسات خوه‌راكى نادروس، چوینكه‌ بایه‌خ نه‌داین وه‌ كوتان و سسته‌م خوه‌راكى بوونه‌ مایه‌ى په‌یابوین كوورپه‌یل له‌ش شیویاى".

هه‌رله‌ هه‌مان باوه‌ت دكتۆر ڕائد فه‌همى وه‌زیر وه‌رین زانست و ته‌كنۆڵۆجیا له‌ په‌یوه‌ندییگى وه‌ل ماڵپه‌ڕ شه‌فه‌ق ئویشى:"ڕێژه‌ى تویشهاتن وه‌ شیوایشیو له‌ ناو مناڵه‌یل كوورپه‌ له‌ شار فه‌لوجه‌ و چه‌ن ناوچه‌یگتر له‌ عیراق، فره‌ زیایه‌و بویه‌ وه‌گووره‌ى ڕاپۆرته‌یل خه‌وه‌رى و نووڕستن مه‌یدانى، وه‌لى ئایا ئه‌یه‌ له‌ ئاكام بوردمانكردن و تویشهاتن وه‌ تیشك یا شه‌وق ئه‌و ماده‌یل ته‌قینه‌وه‌ بوى ك دریا له‌ شار فه‌لوجه‌؟".

ئه‌وه‌یشه‌ ڕووشنه‌وكرد ك:"شماره‌یگ په‌یجووریكه‌ر ته‌كلیفكریانه‌ وه‌ ته‌نسیقكردن وه‌ل لایه‌نه‌یل ناوخوه‌یى له‌ قه‌زاى فه‌لوجه‌ ئه‌را په‌یجووریكردن و له‌یه‌كه‌وداین ئى مه‌سه‌له‌، و له‌یه‌كه‌وداینه‌گه‌ چه‌ن هه‌فته‌یگ وه‌پى چوى و له‌ئاكاما ئه‌وه‌ دیاردا ك هویچ به‌ڵگه‌ یا ده‌لیلیگ نیه‌ ك ئى شیوایشیوه‌ له‌ ئاكام تویشهاتن وه‌ شه‌وق ماده‌یل ته‌قینه‌وه‌وه‌ سه‌رچه‌وه‌گرتیه‌".

ڕائد فه‌همى له‌بان ئه‌وه‌یشه‌ جه‌ختكرد ك :"جووره‌یل فره‌یگ له‌ پیسبوین ژینگه‌یى هه‌س ك ده‌وروه‌ر ژیانى عیراقى تویشى هاتیه‌ له‌ ناو خاك و ئاو و هه‌واى گشت ناوچه‌یل عیراق، و یه‌یشه‌ هووكار دیارداین ئى دیارده‌سه‌".

له‌باوه‌ت یۆرانیۆم سووكه‌وكریاى و كاریگه‌ریه‌یلى له‌ى باوه‌ته‌ فه‌همى ئویشى:"ئى دۆسیه‌ هیمان وازه‌ ئه‌را ڕه‌سین وه‌ ڕاسیه‌گه‌ى كاریگه‌رى یورانیۆم سووكه‌وكریاى له‌ شیوایشیو ئه‌ندامه‌یل له‌ش كوورپه‌یل ساوا، و ئیمه‌یش هه‌وه‌جه‌مان ها وه‌ له‌یه‌كه‌وداین زیاتر و ورده‌وبوین و تاقیه‌وكردن زیاتر له‌ لایه‌ن پسپۆره‌یل ئى مه‌یدانه‌".

ئاماژه‌یش وه‌وه‌دا ك:"ئاشكراكردن كاریگه‌ریه‌یل پیسبوین ژینگه‌ وه‌تایبه‌تى وه‌ یورانیۆم سووكه‌وكریاى له‌بان ده‌وروه‌ر ژیانى هه‌وه‌جه‌ى ها وه‌ له‌یه‌كه‌وداین گشتى وگشتلاگریگ له‌ گشت تایبه‌تمه‌ندیه‌یل په‌یوه‌ندیدار وه‌ى كاروباره‌، وه‌كوومه‌ككردن ناوه‌نده‌یل و زانكۆه‌یل تایبه‌تمه‌ند". و زیاتریش وت:"ئیجووره‌ پرۆژه‌یگ هه‌وه‌جه‌ى ها یه‌كه‌وگردن هه‌وڵ و ته‌قه‌لایه‌یل و ته‌رخانكردن دارایى گونجیاییگ ئه‌را ته‌واوكردن ئیجووره‌ له‌یه‌كه‌وداینه‌یلیگ".

شایان باسه‌ ك سه‌رچاوه‌یگ پزیشكى له‌ نه‌خوه‌شخانه‌ى گشتى  سه‌در له‌ پارێزگاى مه‌یسان جه‌ختكرد له‌بان زیایه‌وبوین دیارده‌ى شیوایشیو له‌ ئه‌ندامه‌یل له‌ش مناڵه‌یل كورپه‌ى تازه‌له‌داڵگبوى له‌ پارێزگاگه‌ ك فره‌ له‌لیان ئه‌ڵاجه‌وى بوین و هووكاره‌گه‌یشى ئه‌را نه‌وین سه‌رپه‌رشتى پزیشكیه‌ ئه‌را ژنه‌یل دوگیانه‌، ئه‌وه‌ بیجگه‌ ئه‌و چه‌كه‌یله‌ ك وه‌كارهاوریان و پیسبوین ژینگه‌.

 

ئا: یاسر عماد

 

هه‌ڵه‌وگه‌ردانن: ماجد سوره‌مێرى