جایه‌ڵ جوانه‌یلمان وه‌ل سیاسه‌تا نیه‌گونجیه‌ن

شفق نيوز

گشتى دایبنه‌ن و له‌ژیر سایه‌ى بژیه‌ن، فره‌جاریش ئه‌و سیاسه‌ته‌ ئه‌گه‌ر وه‌شیوى راس و دروسیگ باریه‌یگه‌ كار و بگونجیه‌یگ وه‌ل بڕگه‌و به‌نده‌یل ده‌ستوور و قانوونا ئه‌وه‌ بیگومان په‌یوه‌ندى فره‌یگیش وه‌ل چین و تاكه‌یل كومه‌ڵگایا له‌لى كه‌فیگه‌وه‌و په‌ل وه‌شنیگ  ئه‌را وه‌برهاوردن كه‌سه‌یل نه‌فداریگ له‌ئاینده‌و مه‌ردمان فره‌یگ  له‌ده‌ورگرد خوه‌ى گرده‌و ئه‌كا، وه‌لى ئه‌گه‌ر بایمنه‌ پاى راسى، دوینیم ك سیاسه‌ت شاڵیگه‌و به‌سیاسه‌ كه‌مه‌ر ده‌وڵه‌ت و ده‌زگایه‌یلى، ك هه‌رچه‌نى سیاسه‌ت راسه‌قینه‌ له‌ زوورم وڵاته‌یل وجوود نه‌یریگ وه‌تایبه‌ت له‌وڵاته‌یل سته‌مكارو دكتاتۆریه‌ت، چوینكه‌ سیاسه‌ت ئه‌وه‌سه‌ ك گه‌ردیه‌یگه‌ شوون دادگه‌رى یا عه‌داڵه‌ت، ك ئى جووره‌ سیاسه‌تیشه‌ له‌ ئه‌رك وچالاكى ده‌وڵه‌ت و ده‌سڵاته‌.

له‌هه‌مان وه‌خت ده‌سڵاتیش سیاسه‌ت خوه‌ى دیریگ  وه‌ ئه‌وه‌ك فامستن یا مه‌فهومیگ گشتگیره‌و دریژه‌و بووگ ئه‌را ناو كومه‌ڵگایه‌یل ئنسانى، وه‌لى وه‌ داخه‌وه‌ ئمڕوو سیاسه‌ت له‌شوونه‌یل فره‌یگ له‌بان ئى گووشه‌ى زه‌ویه‌ ریڕه‌و عه‌داڵه‌ت وڵكردگه‌و چیه‌سه‌ چوارچیوه‌ى خودچه‌سپانن و فه‌رزكردن ئیراده‌ى خوه‌ى له‌بان ملله‌ت، ك یه‌یش له‌یوا كردگه‌ فكره‌ى سیاسى كز بووگ له‌ سه‌ركه‌فتن و ڕازیكردن مه‌ردم كومه‌ڵگاو ئه‌نجامه‌گه‌ى ئه‌وه‌سه‌ ك رژیمیگ سیاسى دروس بووگ وه‌بى ئه‌وه‌ك ئاگادار بوون له‌ هه‌وه‌جه‌یل ملله‌ت و دابینكردن سه‌قامگیرى سیاسى و په‌یڕه‌وكردن ده‌ستوور و قانوونه‌یل بنه‌ڕه‌تى.

ئه‌را نموونه‌: بیلا باس له‌ عراق ئمڕوو بكه‌م وه‌تایبه‌ت له‌ ده‌سڵات مه‌ركه‌زى، ك گوایا له‌ سه‌رده‌م تازه‌و له‌ژیر سایه‌ى دیموكراسى سیاسه‌تیگ هه‌س ك خوه‌یان وه‌ته‌نى وه‌پى ئویشن سیاسه‌ت قانوون، وه‌لى ئه‌گه‌ر بایمنه‌ پاى راسى دویره‌ له‌ قانوون و چوارچیوه‌ى قانوونه‌وه‌، تویه‌نیم بویشیم له‌ژیر په‌رده‌ى قانوونه‌وه‌ بڕیار ته‌كڕه‌وى و بى بنه‌ما دریه‌یگ و ده‌زگایه‌یل ده‌ستوور ك جی وه‌جیكار و دادوه‌رى و بڕیارداینه‌ گومان له‌ ئه‌ركه‌یلیان كریه‌یگ و حوكم چه‌سپانن یا فه‌ره‌زیات له‌بانیان دریاگه‌و ناچارن بایه‌سه‌ به‌شدار بوون له‌ سیاسه‌ت ده‌سڵات، له‌ هه‌مان وه‌خت سیاسه‌ت ده‌ڵاتیش سیاسه‌تیگ سه‌روه‌خوه‌یى نیه‌و له‌حزبه‌یله‌وه‌ سه‌رچه‌وه‌ گرتگه‌ له‌وه‌ر خاتر به‌رژه‌وه‌ندى خوه‌یان و دویره‌ له‌ڕاى گشتى، وه‌ل ئه‌وه‌یشا شیواز سیاسه‌ت نیه‌زانیم شیوازیگ په‌رله‌مانیه‌ تا شیوازیگ ده‌ستورى و قانوونیه‌!! چوینكه‌ زوڵم فره‌یگ له‌تى كریه‌یگه‌ دى و ڕى ناهه‌قى له‌تى په‌یڕه‌و كریه‌یگ  له‌وه‌خت بڕیار یا هه‌ر پرووسه‌یگ سیاسى گونجیانیگ نیه‌ وه‌ل خواست و ڕازیكردن گشت چین و لایه‌نه‌یلاو جویر ئه‌وه‌ك ئاشكراس كیشمه‌كیش فره‌یگ له‌لى كه‌فیگه‌وه‌و یه‌كسانى له‌وه‌رچه‌و نیه‌گیریه‌یگ .

ئمڕوو سیاسه‌ت بایه‌سه‌ وه‌ جووریگ بووگ، ك وه‌رجه‌ هه‌ر بڕیار و پرووسه‌یگ بایه‌سه‌ وه‌ جوانى دراسه‌ت بكریه‌یگ و به‌رنامه‌ ئه‌ڕاى دابنریه‌یگ و بزانن شیواز جى وه‌جیكردنى چوینه‌و چ ئه‌نجامیگ له‌لى كه‌فیگه‌وه‌، نه‌ك له‌ناكاو ئه‌وه‌ك له‌به‌رژه‌وه‌ندى ده‌سڵات بووگ بچسپنیگه‌ى له‌بان مه‌ردم و چینه‌یل كومه‌ڵگا وه‌بى ئه‌وه‌ك شوونه‌وارى له‌وه‌رچه‌و بگرن. دیاره‌ یه‌یش ماناى له‌وه‌رچه‌ونه‌گرتن قانوونه‌یل ناوده‌وڵه‌تى ده‌یگ  ك پیكهاتگه‌ له‌ بڕیگ بنه‌ما ك په‌یوه‌سه‌ وه‌ ره‌فتار و هه‌ڵسووكه‌فت سیاسیه‌یله‌وه‌ له‌وه‌ر خاتر وه‌دیكردن ئه‌نجام خاس و سه‌ركه‌فتگ .

مه‌به‌س باسه‌گه‌مان له‌ى باوه‌ته‌ ئه‌وه‌سه‌ ك جایه‌ڵ جوانه‌یلمان وه‌ل سیاسه‌ت نیه‌گونجیه‌ن و نیه‌توان وشه‌ى سیاسه‌ت بژنه‌فن و دژ كرده‌وه‌یل سیاسه‌تن، چوینكه‌ سیاسه‌ت له‌ وڵات ئیمه‌ نه‌ڕه‌سیه‌سه‌ ئه‌و ڕاده‌ حوكم وژدان باریگه‌ كار له‌ڕوى و ده‌ستوور و قانوونه‌وه‌ په‌یام خوه‌ى بڕه‌سنیگ ، وه‌تایبه‌ت ئه‌را جایه‌ڵ جوانه‌یل و نه‌وه‌ى تازه‌ ك ئه‌زره‌ت گشت چشتیگ ها له‌بان دڵیان و ئه‌یه‌ هه‌یشت ساڵه‌ رژیم دكتاتۆر به‌غدا رمیاگه‌و رژیمیگ وه‌ناو دیموكراسى و قانوونه‌وه‌ هاته‌سه‌ شوونى، وه‌لى نوڕید هیمان ته‌نیا ئومیدیگ  یا ترویسكه‌یگ له‌ڕووشنایى له‌لى نه‌كردنه‌سه‌ دى و هه‌میشه‌ ڕه‌شبین یا موته‌شائمن له‌ى وه‌زعه‌ ك كه‌فتنه‌سه‌تى.

له‌ى عراقه‌ تائیسه‌یش هیمان جایه‌ڵ نیه‌زانیگ چاره‌نویس خوه‌ى له‌ كوورا بوینیگه‌وه‌، هیمان لایگ نه‌كریاسه‌ لایانه‌وه‌و ده‌زگایگ تایبه‌ت وه‌ جایه‌ڵه‌یل دانه‌مه‌زریاگه‌ ئه‌را پشتگیریكردنیان و تاوتویكردن كیشه‌یلیان، ئه‌وه‌ك خوه‌ندن ته‌واو ئه‌كا ناچاره‌ بچووگ كارگه‌رى بكا یا عه‌ره‌بانه‌یگ بگریگه‌ ده‌س و حه‌ماڵى بكا، یا دوینید فره‌یگ له‌لیان وه‌ هه‌ر جووریگ بووگ بڕى پویل له‌یاكه‌و له‌واكه‌ جه‌مه‌و ئه‌كاو ڕوى ئه‌كاده‌ ده‌یشت وڵات و گه‌ردیگه‌ شوون ژیان و گوزران خوه‌ى و خیزانى.

له‌ڕاسى ئمڕوو عراق پلكیاسه‌ سیاسه‌تیگه‌وه‌ ك وه‌ هویچ جووریگ له‌ خزمه‌ت مه‌ردم كومه‌ڵگا نیه‌، ئیسه‌یش مه‌ردمان فره‌یگ ناڵنن وه‌ده‌س بیكارى و ژیان رووژانه‌وه‌، وه‌ تایبه‌ت جایه‌ڵ جوانه‌یلمان ك زوورمیان خه‌مووكى یا كه‌ئابه‌ گرته‌سه‌یان و دڵخوه‌ش نین وه‌ى وه‌زع و گوزرانه‌ له‌ژیر سایه‌ى سیاسه‌ت ناپوخت و چه‌فتیگ ك وڵات وه‌ره‌و گه‌ناته‌كارى و سه‌رگه‌ردانى بردگه‌.

ئه‌وه‌ك ئمڕوو وه‌ ئاشكرا كریه‌یگه‌ دى، ئه‌وه‌سه‌ ك تا ئیسه‌یش بوار یا مه‌جال و ده‌رفه‌تیگ وه‌ جایه‌ڵه‌یل نه‌دریاگه‌ داواكارى و خواسته‌یلیان بخه‌نه‌ڕوى، ئه‌گه‌ریش به‌عزه‌ جاریگ ده‌نگیگ به‌رزه‌و بووگ گوناهه‌گه‌ له‌ده‌سڵات دویره‌و خه‌ن و پاى ملله‌ت گریگ ، وه‌ل ئه‌وه‌یشا ماوه‌ى هه‌یشت ساڵه‌ هه‌ر قه‌وڵ خاسسازى و پرووسه‌ى جووراو جوور و ده‌رفه‌ت كاركردن و دامه‌زرانن جایه‌ڵ جوانه‌یل خوه‌ندكار له‌وانه‌ك خوه‌ندن ته‌واو كه‌ن له‌ ده‌زگایه‌یل ڕه‌سمى ده‌وڵه‌ت ژنه‌فیم، وه‌لى هیمان هویچ قه‌وڵیگ وه‌جى ناوریاگه‌و هه‌ر شوان خه‌ڵه‌تنه‌ كه‌ن وه‌ مه‌ردم بیچاره‌و به‌سه‌زووان.

ئنجا ئایا جایه‌ڵ هه‌ق خوه‌ى نیه‌ نه‌ك هه‌ر له‌ سیاسه‌ت دویره‌و بكه‌فیگ ، به‌ڵكوو حاشایش له‌ ئى جووره‌ سیاسه‌ت بكا ك هاته‌سه‌ تویش گشت مه‌ردم كومه‌ڵگا؟ ئایا جایه‌ڵ چوین تویه‌نیگ گرنگى یا ئه‌همیه‌ت به‌یگه‌ خوه‌ندن و خوه‌یشى خاس زانیگ دویاى ته‌واوكردنى بایه‌سه‌ وه‌ ڕشپه‌تداین یا وه‌ده‌س ماچكردن و لاڵكیان بنریه‌یگه‌ كاریگه‌وه‌؟ ئایا ناهمى له‌ژیان خوه‌ش و ئاسووده‌یى له‌سایه‌ى ئى سیاسه‌ت ئمڕووه‌ كریه‌یگه‌ دى؟ باوه‌ڕ نیه‌كه‌م بیجگه‌ سه‌رژان و به‌دبه‌ختى و ماڵویرانى چشتیگ تر له‌ سیاسه‌ت بكریه‌یگه‌ دى، چوینكه‌ ڕیڕه‌و راسه‌قینه‌ وه‌رداگه‌و پشت له‌ ده‌ستوور و قانوون كردگه‌و به‌رژه‌وه‌ندى ملله‌ت له‌وه‌رچه‌و نه‌گرتگه‌.

 

جه‌ماڵ ئه‌ركه‌وازى