لاپه‌ڕه‌ى رووشنیگ له‌ تاریخ فه‌یلیه‌یل

شفق نيوز

ئاڵشت كریاویدو زه‌حمه‌ت بوى ئه‌را غوربه‌نشین و سه‌ردانكه‌ره‌یل شوونه‌یل بناسن، مه‌گه‌ر چه‌ن جاریگ پرسیار له‌ڕێوار و ڕه‌وه‌ن و دوكانداره‌یل بكردیان تا ڕێَ نیشانیان بیاتان.

 

رووژگار نه‌خشه‌ى خوه‌ى كیشا له‌بان روخسار و داب ونه‌ریت و شیوازه‌یل مامڵه‌كردنیش به‌ش خوه‌ى له‌ ئاڵشتكارى وه‌رگرت وه‌ جووریگ ك كووچ وه‌پیكریاگ هس وه‌ گه‌ورایى ئه‌و ئاڵشتكاریه‌ كردیاد له‌وه‌ختیگ هاتیاده‌و ئه‌را وڵات و له‌ناو قه‌وم وخیش و ره‌فیق و هاوسایه‌یلى هس وه‌ غه‌ریبى كردیاد و دوباره‌ هس غوربه‌ت دگان نیاده‌ سینگمانه‌و، هه‌ڵبه‌ته‌ یه‌یش واقعه‌و بایه‌سه‌ رازى بویمن وه‌پى وه‌خاتر چه‌ن مه‌مه‌ریگ و له‌وانه‌یش: جیاوازى رووشنهویرى و شێواز قسه‌كردن و ره‌فتار و هه‌ڵسووكه‌فت، بیجگه‌ ئه‌وه‌یش گرنگترین چشت زووان داڵگیه‌ ك له‌لاى مه‌ردمان فره‌یگ له‌هویره‌و چیه‌.

 

له‌سه‌ره‌تا چه‌وم كه‌فته‌ بڕ فره‌یگ له‌ رووڵه‌یل هاو چینمان باس مه‌زڵومیه‌ت و سته‌مكارى كردیان له‌گشت ئاستیگه‌و، ئمجا له‌و وه‌خته‌ هس وه‌ئومیدیگ كردم وه‌ ئه‌وه‌ك ئه‌و مه‌زڵومیه‌ته‌ بووده‌ ده‌روازه‌یگ ئه‌را گه‌ردین له‌شوون هه‌قه‌یل ماددى و مه‌عنه‌وى و پایه‌ى كوومه‌ڵایه‌تى و هاوردنه‌وه‌ى له‌ساى ئه‌و ئاڵشتكاریه‌ ك رویداو له‌تى گه‌ردیمنه‌ شوون په‌یابوین ده‌وڵه‌تیگ دیمۆكراسى سه‌رده‌میانه‌ جوور نموونه‌یگ له‌ناوچه‌گه‌، وه‌لى ئه‌وه‌سه‌ له‌شوون رووژگار فره‌یگ چنه‌ دوینم ك مه‌ردمان فره‌یگ ناڕازیین له‌ى وه‌زع ئیسه‌و كه‌سیگ نییه‌ داد وه‌پى بوه‌ن و چه‌نه‌ها كه‌یس بى ناز كه‌فتنه‌و چاره‌سه‌ر واقعى ئه‌ڕایان نه‌كریاگه‌.

 

له‌سه‌ره‌تا گه‌ردیمنه‌ شوون دروسكردن كه‌شیگ  ك متمانه‌ دروس بكا له‌لاى رووڵه‌یل چینه‌گه‌مان، یه‌كه‌مین ئامانجمانیش كار له‌بان زینگه‌وكردن زووان داڵگى"شیوه‌زووان فه‌یلى"خوه‌مان بكه‌یم و رووشنهویریه‌ فه‌رامووشكریاگه‌گه‌ى باس بكه‌یم، ئه‌ویش له‌ ته‌قالایگ ئه‌را وه‌دیكردن ده‌رفه‌تیگ وه‌ر خاتر گرده‌وكردن مه‌ردمان له‌یه‌ك تویچیاێ، ئمجا له‌سه‌ره‌تاوه‌ پیشبینى ئه‌وه‌ كردیایم ك هویروڕاى هه‌ر به‌شیگ له‌ به‌شه‌یل چین فه‌یلى ئه‌را مه‌ردمانیگ ده‌سنیشانكریاگه‌، هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش سه‌ره‌تاى كارمان ك باوه‌ڕ وه‌پى داشتیم وه‌ گوه‌رى ئه‌و تواناییه‌ ك داشتیمنه‌ى له‌وه‌ر خاتر جیوه‌جیكردن ئامانجه‌یل خاس و پڕه‌وكردن ئه‌و بۆشایى تایبه‌ته‌، ئه‌وه‌ بوى مه‌یدان ره‌سانن هه‌ڵوژانیم.

 

كه‌س ناتویه‌نێد ئنكار له‌وه‌ بكا ك خێزان شه‌فه‌ق هه‌میشه‌ نواڕه‌و بویه‌ له‌مه‌یدانه‌یل فره‌یگه‌و، وه‌تایبه‌ت ئه‌را نیشانداین كێشه‌یلمان له‌ساى نه‌وین ده‌زگایگ میدیایى ئه‌را كورده‌یل فه‌یلى ك بنه‌ماو كیشمانه‌ى پیشه‌یى داشتوود، ئمجا له‌وه‌یشه‌و هه‌وڵداین تاك و جارجاریگیش هه‌وڵداین وه‌جه‌م فه‌یلیه‌یل ده‌سكرده‌پى و مه‌زڵومیه‌ت پرۆتۆكۆلى خریا ڕوى، یه‌یش له‌وه‌رانوه‌ر مه‌یدانه‌یلیگ تر فه‌رامووشكریاگ ك فره‌ كاریگه‌ره‌ ئه‌را پشتگیرى ئى كێشه‌.

 

ئمڕوو چنه‌ دوینیم ك مه‌یدان فه‌یلى دابه‌ش بویه‌ له‌ناونى زوورم بیده‌نگه‌یل و چالاكوانه‌یل كه‌میگ ، ك ئى چالاكوانه‌یلیشه‌ رێنمایى و هویروڕاى جیاوازیگ گرنه‌ خوه‌یان و بڕیگ له‌لیان گه‌شبینه‌و بڕیگیاینیش وه‌چه‌واشه‌وه‌، بڕێگیش له‌لیان خاوه‌ن رێڕه‌و دروسیگن و له‌لیانیش شیوازه‌یل نه‌گونجیاگ ئه‌یه‌رنه‌ كار له‌ گوزارش كردن، به‌شیگیان هه‌وڵ بنیاتناین ده‌ن و به‌شیگیانیش مینه‌ى ده‌رفه‌ت كاولكارى كه‌ن، ئى كیشمه‌كیشیشه‌ به‌شیگ له‌و به‌ڵایه‌یل فره‌ ك هاتیه‌سه‌ تویش فه‌یلیه‌یل، جوور چه‌ك مه‌ترسیداریگه‌ وه‌ده‌س ئه‌وانه‌ك خوان دویرمانه‌و بخه‌ن و فه‌رامووشمان بكه‌ن.

 

زیاتر له‌ 2800 ڕووژ له‌ كاركردن وه‌رده‌وام بویه‌ مایه‌ى په‌خشكردن 57هه‌زار سه‌عات له‌ باوه‌ته‌یل ئێزگه‌یى جووراوجوور له‌ڕێ ته‌نیا رادیۆیگ فه‌یلیه‌یل"رادیۆ شه‌فه‌ق"و بویه‌ مایه‌ى بڵاوكردنه‌وه‌ى سه‌ده‌ها باوه‌ت جیاواز و هه‌زاران هه‌واڵ و له‌یه‌كه‌وداین و باوه‌ته‌یل جووراوجوور و شماره‌ى فره‌یگ له‌ سمینار و كۆنگره‌ له‌باوه‌ت كێشه‌گه‌مان و كێشه‌یل تر كوومه‌ڵگا.

 

تاقیكردنمان له‌ئێزگه‌و گۆڤار و ماڵپه‌ڕه‌یل ئه‌لكترۆنیمان ك مایه‌ى فه‌خرو شانازیه‌ له‌بان ته‌خت تاكایه‌تى له‌مه‌یدان شیوه‌زووان فه‌یلى ك جایه‌ڵه‌یل فره‌یگ له‌تى زه‌حمه‌ت كیشان له‌ڕووڵه‌یل چینه‌گه‌مان ك زویتر روى نه‌كردوینه‌ جه‌هان ره‌سانن و ئمڕوو وه‌شایه‌تى گشت چه‌ودیریكه‌ره‌یل بوینه‌سه‌ میدیاكار پرۆفیشناڵ.

 

گشت ئى چشته‌یله‌ ئسبات ئه‌و راسیه‌ كه‌ن، ك گه‌وراترین ده‌سكه‌فتمان ئه‌وه‌سه‌ هه‌ر له‌بان ئه‌و رێڕه‌وه‌ مه‌ندیم ك قه‌وڵى دایمنه‌ پیدان له‌سه‌ره‌تاوه‌و له‌هه‌مان ڕێڕه‌ویش وه‌رده‌وام بویمن له‌ جیوه‌جیكردن ئى ئه‌ركه‌ وه‌ل گشت سه‌ختى و ناڕه‌حه‌تیه‌یلیگ ك هاته‌ تویشمان.

 

گشت چه‌ودێریگ هه‌ق خوه‌یه‌ وه‌هه‌ر جووریگ قسه‌ بكا، وه‌لى ئه‌وه‌ك ته‌قالا ئه‌كا لاپه‌ڕه‌یگ بونیسیدو بخاَده‌ى بان تاریخ سه‌رده‌م فه‌یلیه‌یل، هه‌وه‌جه‌ وه‌ ئه‌وه‌ دیرێد شه‌فه‌ق بخاده‌ هویر خوه‌ى ك له‌ى قوناغه‌ چه‌ پێشكه‌ش كرد، وه‌ل ئه‌وه‌یشا ئه‌وانه‌ك ئه‌را ماوه‌یگ دیاریكریاگ له‌مه‌یدان ره‌سانن وه‌لمانا كار كردن، بایه‌سه‌ ئه‌و هه‌قیقه‌ته‌ فه‌رامووش نه‌كه‌ن ك وه‌گشت شانازییگه‌و ده‌رچگه‌یل خوه‌ندنگاى (شه‌فه‌ق)ن.

 

له‌ كووتاییش وه‌بوونه‌ى كوشاننه‌وه‌ى موم هه‌یشته‌مین ساڵیاد دامه‌زرانن شه‌فه‌ق، بایه‌د ئاماژه‌ وه‌قوناغ ئاینده‌و ئه‌و رێڕه‌وه‌ بكه‌یم ك له‌بان بنه‌ماى كار كه‌یم، ئمجا ئه‌زموونه‌یل گوزه‌یشته‌مان دوباره‌كردنه‌وه‌ى هساوه‌یلمان له‌بانمان چه‌سپان وه‌ گووه‌رى واقع، هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش له‌بان رێڕه‌ویگ زانستى و له‌بان بنه‌ماو رێنماى جه‌هانى كار كه‌یم وه‌خاتر به‌رژه‌وه‌ندى كێشه‌ى فه‌یلى و هه‌ر كێشه‌یگ ك قورسایى و مه‌رز خوه‌ى وه‌پى ده‌یم و ته‌ماشاى كه‌سه‌یل تریش وه‌گووه‌رى كار و كرده‌وه‌یان كه‌یم نه‌ك قه‌وڵه‌یلیان. وه‌ل ئه‌وه‌یشا گشت هه‌وڵیگ ده‌یم ئه‌را مه‌ندنه‌وه‌ى ناو شه‌فه‌ق كه‌م وێنه‌و نواگه‌ر، ئمجا ئه‌گه‌ر رووژگار چیه‌ دویاوه‌و ده‌رفه‌تیگ ئه‌رامان هه‌ڵكه‌فت ئه‌وه‌ بیگومان هه‌مان رێڕه‌و هه‌ڵوژنیم ك وه‌سه‌بره‌و گرتیمنه‌ى وه‌ر ك چنه‌ كرد ده‌زگاى شه‌فه‌ق مایه‌ى شانازى گه‌وراو بویچگ بوود، ك هه‌میشه‌ مینه‌ى ناسنامه‌ى ئنسانى ئه‌كا.

 

جه‌واد كازم

 

ج. ا