كورده‌یل فه‌یلى له‌ نیسان

شفق نيوز

گرته‌ خوه‌ى جوور وتار و سمینار و كۆنگره‌ و داواكارى و دڵسووزى، وه‌لى كه‌سه‌یل خاوه‌ن كێشه‌و گرفت ك چین فه‌یلیه‌یلن له‌گشت لایه‌نه‌یلیان هویچ چشت تازه‌یگ پیشكه‌ش نه‌كردن و ته‌نیا هه‌ر قسه‌و هه‌مان دروشمه‌یل دوباره‌وه‌ كه‌ن. یه‌یش نیشانه‌ى نه‌وین په‌یڕه‌و دیار وئاشكراو ناجددییگه‌ له‌یه‌كه‌وگرتن ناونى خوه‌مان و بیجگه‌ ئه‌وه‌یش نه‌وین قورسایى و سیاسى و دیمۆگرافى.

 

لایه‌ن حكوومى به‌رنامه‌ى ریككه‌فتن خوه‌ى وه‌ئاهه‌نگیگ  ته‌ئبینى یا دانیشتن و باسه‌یل گشتى له‌بان مه‌زڵوومیه‌ت و خواست ئه‌ڵگرتن مه‌ینه‌تیه‌یل ده‌سنیشان كردو جه‌خت له‌ره‌سه‌نایه‌تى عراقیه‌تمان و زوڵملیكردنمان كرد وه‌ ئه‌وه‌ك یه‌كه‌مین مه‌ردمانیگ ره‌سه‌ن نیشته‌جى وڵاته‌گه‌یم، وه‌لى زانیارى و به‌حسكارى تازه‌ له‌وه‌زاره‌ته‌یل په‌یوه‌ندیدار نییه‌و هه‌ر هه‌مان قسه‌و باسه‌و ته‌نیا دڵته‌نگى فه‌یلى نه‌ود ك زیاى كردگه‌و شماره‌ى سووزداره‌یلیش كه‌مه‌و بویه‌، ئمجا دیاره‌ ئى سیناریۆ وه‌ته‌واوى گونجیاگه‌، ك یه‌یش نادێده‌ خاڵ فشار سیاسى، به‌ڵكوو وه‌چه‌واشه‌و ئه‌یه‌ پشتگیرى فراكسیۆنه‌یل سیاسى قانجازكه‌ر ئه‌كا وه‌ل ئى دۆسیه‌ له‌ڕوى ره‌سانن و جه‌ماوه‌ر، ك دویاخریش كه‌س زه‌ره‌دمه‌ند نییه‌ له‌هه‌ر لایه‌نیگ سیاسى.

 

كه‌سه‌یلیگ تر بازى كوشتن وه‌خت كه‌ن و ئیمه‌یش گشت هه‌وڵ و ته‌قلایگ ئه‌یه‌یم ئه‌رك خوه‌مان باریمنه‌ جى. ك ئایا وجوود سیاسى و رووشنهویرى و ئابوورى چین ئیمه‌ له‌ئاست عراقى چه‌س؟ وجوود نه‌ته‌وه‌یى و مه‌زه‌ویمان تا كووره‌ ره‌سیه‌و كامیان تویه‌نن چاره‌سه‌ر گرفته‌یلمان بكه‌ن؟

 

نه‌وه‌یل وه‌رینمان ك مه‌یل نه‌ته‌وایه‌تى داشتن ئویشن كوردستان قه‌رزار ئیمه‌س، چوینكه‌ وجوودمان له‌به‌غدا وه‌شیوه‌یگ بنه‌ڕه‌تى به‌شدار بوى له‌دامه‌زرانن جمشته‌یل ئازادیخواز كوردى، ئمجا به‌غدا جوور ئه‌وه‌ك پایته‌خت سیاسى و ئابوورى و رووشنهویرى بوى، هه‌ر له‌وه‌ر ئه‌وه‌یش لانه‌ى بنه‌ڕه‌ت دامه‌زرانن هه‌ر حزب و ده‌سه‌یگ رووشنهویرى و ئابوورى و سیاسى بوى. به‌ڵێ ئه‌یه‌ راسه‌و چین ئیمه‌یش به‌شدارى و پشتگیرى كرد له‌قه‌واره‌یل سیاسى كوردى و له‌ڕوى ره‌سانن و ئابوورى و ئنسانییش وه‌ئاشكرا به‌شدارى كردیم و كه‌س حاشا له‌و راسیه‌ ناكا.

 

وه‌لى لایه‌ن مه‌زه‌وى، وه‌تایبه‌ت له‌شوون رویداگه‌یل نیسان 1980مه‌ردمانیگ له‌وانه‌ك ڕى ئسلام سیاسى گرتنه‌وه‌ر تویه‌نستن ئستغلال دین و تواناى ئنسانیمان بكه‌ن، ك دوینیمنه‌یان شانازى كه‌ن وه‌ وجوود و ئاماده‌یى كاراى رووڵه‌یل چینه‌گه‌مان له‌چوارچیوه‌ى رێكخستنه‌یلیان و شماره‌ى فره‌یگیش له‌ڕووڵه‌یلمان وه‌لیانا شه‌هید بوین، ك یه‌یش واقعه‌ وه‌بى تاوتوێكردن. ئمجا فه‌یلیه‌یل له‌ هه‌ردوگ لاوه‌ نینه‌ ناو ناوه‌ند بڕیار.

 

دیاره‌ ئه‌و چشته‌ ك چین ئیمه‌ جیاوه‌ ئه‌كا له‌باقى چینه‌یل تر عراقى، ئه‌وه‌سه‌ ك ئیمه‌ نموونه‌یگ نیم شانازى وه‌پیمانه‌ بكه‌ن، ك یه‌یش مه‌سه‌له‌ى ئه‌و هه‌قه‌یله‌سه‌ ك بایه‌سه‌ ئه‌را خاوه‌نه‌یلى گله‌و بخواد ك یه‌یش جیوه‌جیكردن كردوه‌یى ئه‌خوازێ وه‌گووره‌ى ئه‌و بڕیار و رینمایكردنه‌یله‌ ك خه‌ریكه‌ ژه‌نگ گرن و خوریه‌ن!! وه‌ل ئه‌وه‌یشا دیاره‌ ئیمه‌ هایمنه‌ سه‌رده‌م و شوونیگ غه‌ڵه‌ت!!

 

ئمجا وه‌ مه‌رام یا بى مه‌رام بوود، شیواز خستنه‌ڕوى كیشه‌یلمان چنه‌ كرد بویمنه‌ به‌شیگ له‌ كیشه‌یل مه‌ردمان تر له‌ناونى خوه‌یان، ك وه‌ لێدوان و باوه‌ته‌یل نویساننمان بویمنه‌ زووان حاڵ كیشه‌مه‌یشه‌یل كه‌سان تر.

 

به‌ڵى تائیسه‌یش ده‌رفه‌ت ئه‌وه‌ دیریم ك وتاره‌یلمان ئاڵشت بكه‌یم و بایه‌سه‌ ئه‌وه‌یش بزانیم ك هیمان وه‌خت مه‌ندگه‌و تویه‌نیم كاره‌یلیگ ئه‌نجام بیه‌یم یا ئه‌وه‌سه‌ مه‌ردمان تر وه‌ره‌و لاى خوه‌مان بكیشیم ئه‌را ئه‌وه‌ك ده‌سمیه‌تمان بیه‌ن یا بخوازن بوونه‌ دوشمنمان ك یه‌یش دویره‌وخستن و فه‌رامووشكردن ها له‌شوونى، وه‌لى ئه‌وه‌ك بارمان قورستره‌و ئه‌كا ئه‌وه‌سه‌ بڕیگ له‌لیمان به‌شدارى له‌زوڵمكردن ده‌رهه‌ق چینه‌گه‌مان بكه‌ن، چوینكه‌ مه‌ردمانیگ راى خوه‌یان وه‌جووریگ نیشانده‌ن ك گوایا فه‌یلیه‌یل وه‌گووره‌ى ره‌فتار خوه‌یان رازى بوینه‌ وه‌ ئه‌وه‌ك رژیمه‌یل تۆتالیتارى زوڵمیان بكا، ك یه‌یش مه‌ترسى گه‌ورایگه‌و بایه‌سه‌ مقه‌یه‌تى بویمن.

 

خراو نییه‌ ئه‌گه‌ر له‌ئه‌زموون كه‌سه‌یل تر نه‌ف وه‌ربگریم، ئمجا له‌ڕى كاره‌یل یاسایى و ره‌سانن گونجیاگ تویه‌نیم بنووڕیمنه‌ راى گشتى له‌وه‌ر خاتر به‌رژه‌وه‌ندیمان، چوینكه‌ بار ئیسه‌ى عراق له‌سایه‌ى هاوكێشه‌یل سیاسى ئاماژه‌ وه‌ خه‌یر ناكه‌ن و هیلیده‌مان هس وه‌ ئه‌وه‌ بكه‌یم ك هه‌وڵ و ته‌قلاى گوزه‌یشته‌مان به‌س نییه‌ ئه‌را چاره‌سه‌ر كێشه‌گه‌مان و جارجاریش جددى نیه‌.

 

ره‌فتاره‌یلمان باج مه‌زڵوومیه‌ت فه‌یلى له‌لى چووڕیاو له‌وه‌رانوه‌ر ئه‌وه‌یش وشه‌یل ساخته‌یگ هاوریا كار جوور"نه‌ته‌وه‌ى فه‌یلى"و"ملله‌ت فه‌یلى"و"هه‌رێم فه‌یلى"، ئمجا ئایا ئیمه‌ وه‌رگه‌ى دویرفامستن ئى ناوه‌یله‌ گریم ك بیجگه‌ شه‌ڕ هویچ تر له‌لى ناكه‌فێده‌و؟ كه‌ى تویه‌نیم فكره‌ى دامه‌زرانن هاووڵاتیبوین ئنسانى یه‌كلاوه‌ بكه‌یم و بگه‌ردیمنه‌ شوون هه‌قه‌یلمان له‌چوارچیوه‌یگ پڕ له‌په‌یمانه‌ى ئنسانى ك وه‌ جووریگ گشت ده‌ستوور و به‌ڵگه‌یل یاسایى و شه‌رعى و كوومه‌ڵگایى پشتگیرى له‌لى بكه‌ن؟

 

دویاجاریش ئویشم: ئیمه‌ بایه‌سه‌ هووكاره‌ بویمن له‌وانه‌ك قه‌واره‌یگ رووشنهویرى یا كوومه‌ڵایه‌تى و ته‌نانه‌ت سیاسییش نه‌یاشتن و به‌شدارییگ له‌ شووڕش و خه‌بات ملله‌ته‌یل نه‌یاشتن و ئمڕوو ده‌ور دیرن له‌گشت لایه‌نیگه‌و، ئى ژیانه‌ پڕه‌ له‌ ئه‌زموون و دانایش ئه‌وه‌سه‌ زیاتر په‌ند له‌لى وه‌رگرێد.

 

عه‌لى حوسێن فه‌یلى

ج